Fotonoticia:

Instituto Cervantes

Escribo isto cando aínda non remataron de todo os partidos. A chea de partidos que se celebraron onte nos 315 concellos, na maioría con resultado máis que cantado pero nalgúns con resultado cantante. No que se deu en chamar de forma grandilocuente as sete grandes cidades, saíu o que todo o mundo sabía –ou se temía- que ía pasar. Foi que si, pero se atendemos ó que foron contando e nós reproducindo, puido ser que non. E de ser que non, un extraterrestre–ese teórico marciano do que sempre botamos man retórica para explicar algo inexplicable nun entorno racional— chegaría á conclusión de que foi, polo menos na Coruña, polas diferencias sobre o galego.

         En efecto, as reticencias públicas e publicadas fixeron referencia á disparidade de criterios idiomáticos, como se fosen decisivos ou simplemente outra cousa que simbólicos no que son as políticas locais. De facerlle caso ó que se leu ou escoitou, parecería que hai un sector da clase política e da cidadanía herculinas que teme que o feito de que haxa nacionalistas con despacho en María Pita levará aparellada inexorablemente a creación dunha policía lingüística, cuspidiña á policía moral que en Irán multa ás mulleres que levan sombra de ollos ou se lles escapa do velo un rizo rebelde, ou a aquelas unidades da decencia que, armadas con escadas e lanternas, velaban na Sudáfrica do apartheid polo cumprimento da lei que impedía actos sexuais interraciais. Non é risa, que ata na Pobra de Brollón, ámbito pouco bilingüe, o alcalde en funcións do PP ofreceulle a alcaldía á candidata socialista para pecharlle o paso ós nacionalistas e a iniciativas como as galescolas, é decir, de garderías infantís. Infortunadamente, non hai demasiado perigo, porque os nenos son alí tan escasos como os argumentos do alcalde en funcións.

         Ou sexa que parecía que A Coruña se estremecía nesa incerteza do porvir, con algúns cidadáns poñendo a salvo coleccións como Tesoros de la Lengua Castellana. Cos alicerces da cidade abaneando por si se vai esixir, por fin e logo de vintecinco anos de preitos legais (todos perdidos, sen un triste empate), o cumprimento dunha norma da toponimia que no resto do país nin se sabe que existe. Mentres, en Vigo lidaban con miudezas como o recordo de que o pacto anterior acabou cun dos socios apeando ó outro do goberno pola cara, e o apeado pagándolle logo coa mesma moeda. Mentres no sur se enfrontan a cara de can por trangalladas como o Plan Xeral de Urbanismo, no norte un goberno en funcións decidiu adxudicar a redacción do novo Plan con absoluta discreción mediática, política, e desde logo social. Mentres Orozco, o de Lugo, mosqueouse todo porque, para un concelleiro que necesita, arrepuxéronselle por convocar as reunións no despacho, os seus compañeiros coruñeses, protagonistas da meirande debacle do socialismo municipal, permitense convocar onde lles peta e conducirse co mesmo reparo que as mozas e mozos que teñen como principio nunca-en-la-primera-cita. E todo, parece ser, por algo tan idiosincrático como gardar as aparencias: curuñeses, hicimos todo lo posible, pero no pudo ser.

(FARO DE VIGO, domingo, 17 de xuño de 07)

Atopado na parede do que en tempos foi a Sala "El Moderno" de Sada. 

Your own rules 

Un señor que chegou a presidente do Comité Olímpico Español polos seus méritos, que non cuestiono porque os descoñezo, propuxo dotar dunha letra ó himno de España, co obxectivo de que o canten os representantes das federacións deportivas españolas nas competicións internacionais, e así eses abnegados traballadores fagan o seu ingrato labor algo máis motivados. O caso é que Mariano Rajoy, sempre ó quite dos problemas reais que afectan á sociedade española, distraída con reformas estatutarias e outros trangalladas, aferrouse á proposta como un mastín ás sobras dun churrasco.

Sen embargo, tanto o señor do comité olímpico do que agora non recordo o nome como Rajoy deberían saber que os efectos euforizantes ou reafirmantes dos himnos non dependen das letras. Pasa igual no rock and roll. A Little Richard abondáballe deletrear “Tutti frutti, all rooty, a-wop-bop-a-loon-bop-a-boom-bam-boom” (aquí traducido como “Aguamba buluba balambambú!”) para conseguir que se contorsionaran as multitudes. Ademais, as letras dos himnos non pasan a ITV do gusto actual. A maioría tiran polo tremendismo, desde A Portuguesa (“Heróis do mar, Nobre povo/Nação valente e imortal/… /Sobre a Terra, sobre o mar/Às armas! Às armas!/Pela Pátria lutar/Contra os canhões marchar, marchar”) á propia La Marsellaise (“Avante, fillos da Pátria/O dia da Glória chegou/Contra nós, da tirania/O estandarte ensanguentado se ergueu/Sentides nos campos/ruxir eses feroces soldados/veñen cara nós a degolar / ós nosos fillos e ás nosas mulleres”). Mesmo as que parecen máis serias teñen certo punto macarra ou hortera: “Deus salve á Raíña/ Que a faga victoriosa/Feliz e gloriosa/Que teña un longo reinado sobre nós/…/E como un torrente, varrer/Os rebeldes escoceses, ata os esmagar”, reza God save the Queen. E en Deustchland Über Alles, logo de “Alemania, Alemania sobre todo/sobre todo no mundo” di “Mulleres alemanas, lealdade alemana/Viño alemán e cancións alemanas/Seguirán moi altamente estimados/En todo o mundo”.

Hainos que parecen máis mansiños. Caminemos pisando la senda de nuestra inmensa felicidad chámase o de Guinea Ecuatorial, e tal como alí está a cousa, non deixa de simbolizar ata que punto os himnos son irreais. Do himno galego (que debe ser o único do mundo que comeza cunha pregunta) agradécese o toque surreal de comezar metendo o nariz nunha conversa entre os ríos e a luz da lúa, e o texto un tanto incomprensible. Pero en xeral, para que nos enganar, todos os himnos aseguran que propio é o mellor do mundo e ofrecen unhas hostias a quen discrepe. O prototipo da maioría podería ser: “Ya el sol asomaba en el poniente/ ya el cóndor surcaba el firmamento/y la patria gloriosa, heroica y valiente/de victoria profiere el juramento” que era o comezo daquel de Les Luthiers que remata co lamento “perdimos/perdimos otra vez”. De feito, as dúas propostas máis coñecidas de letra para a marcha que é himno oficial español son deste tipo campanudo e prosopopeico. Tanto a que compuxo Eduardo Marquina en tempos de Alfonso XIII (“Gloria, gloria/ corona de la Patria/soberana luz/que es oro en tu pendón”) ata a de José María Pemán en época de Franco (“¡Viva España!/Alzad los brazos, hijos/del pueblo español,/que vuelve a resurgir./Gloria a la Patria que supo seguir/ sobre el azul del mar el caminar del sol”). Cando eu era neno había unha que mencionaba a unha tal Florinda, que foi moi popular, pero escasamente oficializable.

Dar argallado unha letra máis ou menos rimbombante é relativamente doado (máis doado canto máis rimbombante). O malo é o do entusiasmo. Rajoy e o resto dos letristas deberían recordar que unha das razóns da falta de entusiasmo obedece a que hai músicas e bandeiras que foron primeiro impostas pola forza, aínda que logo fosen legalizadas. E ademais, o líder do PP xoga coa vantaxe da súa memoria de rexistrador da propiedade para aprender a letra, pero vaia papeleta para o resto do mundo. Ver de patriotas con chuleta tanto ós futbolistas como ós ministros, cantando o himno con apuntes ou rosmando facendo que cantan é como para facerse apátrida.

FARO DE VIGO, domingo, 10 de xuño de 2007    

Todo o mundo fixo xa a súa análise dos resultados das eleccións, e mesmo hai quen, como Núñez Feijoo, reanaliza de vez en cando. Así que permitan que me aproveite e faga eu a miña, que se resume en dúas verdades incontestables: Unha, que desta vez si que ganaron todos. Outra, que parece que os resultados en man valen menos que os que andaban por aí voando.

         O PP ganou o manterse a flote, porque perdeu apenas un 2% dos votos sobre as anteriores. Máis ou menos os que ganou o PSdeG, mentres o BNG non variou nin tres décimas os seus resultados do 2003, en plena resaca do Prestige. Desde 1995, o voto socialista tivo unha discreta suba do 26% ó 29%, e o nacionalista unha non moito máis relevante, do 13% ó 19%. Tampouco se lle pode chamar derrube a que PP pasara dun apoio superior a un 47% a case o 40%. Sen embargo, o relevante non son tanto os votos, se non onde se sacan. O PSOE terá os alcaldes de seis de sete cidades e o BNG gobernará posiblemente en todas. Sete de cada dez galegos terá un goberno local socialista e/ou nacionalista. Os tres restantes viven en localidades de menos de 20.000 habitantes. Por culpa da lei electoral, segundo unha lenda urbana que ten tanta consistencia como a de que a selección española de fútbol nunca fai nada porque non ten apoio. Se ganar as eleccións fose chegar primeiro, teríaas ganado o PP. O malo é que as eleccións non son unha carreira. Tampouco son un método para escoller ó mellor xestor –para iso sería máis eficaz un concurso oposición-  e hai unha chea de exemplos a man que o demostran. É o sistema menos imperfecto de que gobernen os que máis representan ó corpo electoral, e xa sen contar afinidades políticas, a suma de dous tercios é máis representativa que a metade. Aínda por riba, o sistema electoral xa prima ás maiorías, que precisan proporcionalmente menos votos para cada representante elixido. Pero sobre todo, pedir cambiar as regras despois das eleccións é, ademais de pouco elegante, tomar á xente por idiota. Na Coruña, ata o bloqueiro máis antivazquista sabía que o seu voto acabaría poñendo na alcaldía ó sucesor de Paco Vázquez. Consecuentemente, teño unha amiga en Vigo que se abstivo de votar nacionalista porque non quería a Abel Caballero de alcalde nin en pintura.  

         O máis pavero de todo é a segunda verdade revelada nestas eleccións. A de que a satisfacción non depende do conseguido, se non do grado de cumprimento dos desexos. A sensibilidade socialista anda un tanto escocida, probablemente contaxiada da campaneada desfeita madrileña. Sinceramente, depositar demasiadas esperanzas nun par de candidatos que se deixan fotografar vestidos de chulos (madrileños) era un tanto arriscado. Eu non daría un peso por un candidato de aquí que considerase necesario posar vestido de gaiteiro. Tamén nalgúns foros nacionalistas se practica ese xogo tan tradicional de recrearse nas derrotas e dar por supostas as victorias, como se empatar os mellores resultados dunhas municipais –nun momento de suba dos socialistas, que pescan nos mesmos caladoiros electorais- fose o menos que se pode facer. Supoño que esa sensación bipolar no que antes era a oposición se debe á falta de hábito de ganar, exactamente igual que os periodistas aínda non estamos afeitos de todo a pensar no PP cando escribimos agora “a oposición”.

         De todas formas, no que todos ganamos aquí, ó contrario do que pasou por aí, é que a maioría dos alcaldes que xustificaban as desfeitas urbanísticas no apoio electoral que tiñan quedaron sen argumentos (e sen alcaldías).

(FARO DE VIGO, domingo, 3 de xuño de 07)

Os resultados cuantitativos son estes:

Os cualitativos veránse o 16 de xuño. Máis ou menos, terán goberno PSdeG-BNG sete de cada dez cidadáns. Seis con alcalde socialista e un con alcalde nacionalista. Os outros tres, habitantes de pequenas vilas ou do rural, estarán rexidos polo PP.

Outra cousa son as sensacións, de ganancia ou de perda, que están en relación coas expectativas que cada quen tiña.  

Os primeiros días dos recén elixidos. A etapa dos por qués.
-E por qué non goberna a lista máis votada? Porque a lei é así. Porque as listas máis votadas xa teñen un plus de representación coa Lei D´Hont. Porque a xente vota sabendo que pode haber pactos poselectorais, ou que os vai haber seguro, e que votar a ó PSdG en Pontevedra é darlle a alcaldía ó BNG é apoiar ós nacionalistas en Vigo é poñer no goberno ós socialistas.
-E por qué teño que pactar con ninguén se podo gobernar en minoría? Véxase a resposta á primeira cuestión.

A primeira lectura que fago do de onte é de alivio. Galicia is different, aínda que sexa un chisco. Non soamente porque non está reducida ó bipartidismo (aínda que o tetrapartidismo que sempre se anuncia non dá chegado) senón porque o ladrillazo non trunfou incólume como por aí. Gondomar e Salceda de Caselas terán alcalde do BNG, Nigrán do PSdeG, Baiona e Cee xa veremos… Hai dúas excepcións: Pontevedra e Carnota. No caso de Pontevedra hai posibles matices como o gancho persoal que ó parecer ten o candidato constructor/destructor, o cuantioso investimento propagandístico que fixo e a rareza estructural de que a sociedade pontevedresa apoie ó BNG (e polo tanto quizais estea volvendo ó rego de cidade de orde). O maioría absoluta do PP en Carnota agardo que sexa fruto da alternancia e non de que os veciños se fartaran de ser os únicos da contorna que non poden colocar os terreos como urbanizables, coa de sitio que aí por alí. No segundo caso sairemos de dúbidas axiña.

“Vota Mengano, a ti que máis che ten”, era o lema e o motivo conductor dunha miniserie de humor para noites electorais que contribuín a perpetrar hai anos. Era unha ironía, aclaro, tanto para aqueles lectores aínda non almorzados que podan conxecturar que isto sexa un ataque frontal á democracia, como para aqueles outros demasiado novos que non viviron aquela época remota na que na televisión se podían facer experimentos e innovacións, aínda que fosen con gasosa.

É que, ademais, soamente en ton sarcástico se pode facer broma dunha das cousas que se toma esta sociedade máis en serio: a fidelidade electoral. Tan en serio a toma que, como argumentaría Chesterton, descré dela en público (antes a xente ía ó golf e dicía que fora a misa, e agora vai a misa e conta que foi ó golf, contaba o escritor inglés). A esa íntima, fonda e inconfesable lealdade a unhas siglas concretas, chégase por intereses, raciocinio ou porque si, máis ou menos igual que se fai un seguidor dun equipo de fútbol, pero en canto se chega, alí se queda. Se non a que outra cousa que a esa fidelidade se pode atribuír fenómenos inéditos no mundo como que presuntos delincuentes teñan apoio electoral entre aqueles que saben perfectamente que non son delincuentes presuntos, senón efectivos. Porque todos sabemos que os medios de comunicación non descobren conductas irregulares, o que fan é poñer ó descuberto aquilo que xa sabía practicamente todo o mundo. Non sei como será nas grandes metrópoles, pero nos lugares polos que nos movemos todos, xa me dirán como se xustifican eses saltos estratosféricos de nivel económico coincidentes co tempo de ocupación dun cargo. ¿Cousa dos negocios? ¿non quedamos que a actividade de servicio público era esgotadora e absorbente? Tampouco teñen outra explicación que esa lealdade cega aqueles casos de políticos moito máis valorados que votados, que non son todos, pero si bastantes nas enquisas da semana pasada. Porque o normal é votar a quen valoras, digo eu. Pódense facer excepcións como a daquelas personaxes que suscitan cariño porque en certa forma están xa fóra do mercado. Caso como o que contaba Santiago Carrillo dun propietario dunha sala de Noia onde fora dar un mitin cando xa non estaba no PCE e aínda non xiraba na órbita do PSOE (Carrillo, non o propietario noiés): “Don Santiago, aquí le queremos mucho, pero votar no le vamos a votar”. Ou tamén se dá o caso do valorado polos estraños, ademais de polos propios, porque o inimigo dos meus inimigos é meu amigo, como lle pasaba a Julio Anguita, ó que lle tiñan moita estima no lado oposto do espectro ideolóxico.
Mesmo a mitinoloxía ou ciencia estimativa dos resultados electorais en base á asistencia/entusiasmo dos mitins non pasa de ser unha arte adiviñatoria máis porque ós actos políticos non van soamente os convencidos, como consideran nos partidos, senón tamén os curiosos. O congresista do PSdeG- PSOE Ceferino Díaz contaba que nas primeiras eleccións foi dar un mitin do daquela seu partido, o PSG (a secas, sen PSOE) a Monterroso. Era o último día da campaña, e o local estaba a rebentar de xente que aplaudía ata cando os intervenientes tusían. Ceferino saíu coa idea firme de que ían abarrotar, polo menos en Monterroso, ata que se lle achegou un vello e lle preguntou se non ía haber máis mitins. Non, nin dese partido nin doutros, ¿e logo? “E que aquí nunca pasa nada”, aclarou o patrón a súa ansia por ser adoutrinado. Efectivamente, dous días despois, en Monterroso o PSG non tivo voto ningún.
Convénzanse. Aquí non hai indecisos: hai inconfesos, ou xente que aínda non decidiu se o seu partido merece o esforzo de ilo votar ou quedar na casa porque desta vez si que o fartaron. E se non, que levante a man aquel de vostedes que reflexionase de verdade .

(sábado 26 de maio de 07)

Así entre nós, e sen que se enteren os meus colegas e moito menos os políticos directamente afectados, esta é a campaña máis levadeira que recordo. Quizais porque a sigo case como un cidadán máis, que a atura porque está no ambiente pero sen ter que contribuír demasiado ó rebumbio.    Mesmo parecen unhas eleccións europeas, convocadas para escoller uns equipos de goberno, sen que estea en xogo a civilización tal e como a entendemos por aquí, tal e como dicían que nos xogabamos en todas as anteriores que recordo, locais ou mundiais, nas que máis que votar parecía que había que escoller qué cable cortar, se o azul ou vermello, para que non estoupara todo e houbera que volver a inventar todo partindo da roda.

         E como a vexo de esguello, e pouco máis miro que os titulares e bótolle un ollo ás fotos sen moitas máis fonduras, comprobo que a impresión que tiña polos lemas das campañas é basicamente correcta. Que ou non se matan moito, ou a cousa non dá moito máis de si. Por exemplo, Touriño (na súa faceta de secretario xeral do PSdG-PSOE) sae sempre nas fotos abrazando a un señor ou felicitando a unha señora, entre os aplausos doutros que parecen tremendamente contentos de estar alí e de coñecerse todos. Hai un fondo de bandeiriñas ou bandeirolas e sei que non hai serpentinas, pero non podería xurar que non as hai, porque ó ambiente acáelle que as houbese. De vez en cando, á foto súmase Zapatero, ou Blanco (Pepe) e daquela o que aplaude satisfeito vendo como os demais se abrazan é Touriño ou o candidato ou candidata.

         Ás veces, o que está na foto é Rajoy. Non nas mesmas fotos, e moito menos nos mesmos escenarios nin coa mesma xente. Rajoy está máis circunspecto, como recordando que a cousa é grave, e que a modo con votar ou posiblemente o día 28 non é que se funda o mundo, pero podes darlle á billa e non saír auga. Ou sexa, unha catástrofe menor. As mensaxes apocalípticas quedan a cargo dos convidados foráneos de menos nivel pero que saen na televisión. Nas fotos, Alberto Núñez Feijoo sae sempre como de mediador atarefado. Ou acougando ó alcalde candidato a recuncar, un tanto desesperado de que agora non se lle poñan os conselleiros, ou intercedendo entre o paracaidista apocalíptico que fala das sombras e o electorado afeito a que lle prometan puntos de luz. Paliando danos, vamos.

         As fotos do BNG son ben curiosas. Quitados algúns casos concretos, os candidatos non están afeitos a saír retratados con conselleiros (vicio que Touriño lles evitou coller, cortando as actividades electorais dos membros do gabinete) e dos ministros xa nin falamos. Así que están resignados de oficio, mentres Quintana anda de volante, hoxe facendo parapente en Oia e mañá cazoleando coas pulpeiras de Escairón.

         A verdade, véndoos así ata se lles colle cariño.

 
(LA OPINIÓN sábado 19 de maio de 07)

Algún colega emprendedor ou desocupado fixo unha lista de famosos que se presentan ás eleccións, moi celebrada nestes tempos de periodismo débil. Agora entendo por que estaba desocupado, porque non vía moito máis aló dos seus narices. unicamente que Luis Tosar non sexa famoso.

Teño un amigo politólogo que asegura que os slogans destas eleccións, todos en xeral e cada un en particular, son dos peores que recorda. Como el é o que sabe, non llo discutín, pero fágoo agora aquí, aproveitando que é un home moi ocupado que nunca debe ler isto. Aínda que hai que recoñecer que bos non son, a min non me parecen malos, e sobre todo o que son é bastante reveladores.

Por exemplo, o “Pensado para ti” do BNG ten un obvio toque Quintana (Ana Rosa), ignoro se adoptado de forma inconsciente ou perfectamente consciente, dado que o departamento de Quintana (Anxo) é precisamente o que se ocupa dos temas de igualdade. No fondo, tenta garantir que son candidaturas pensadas para os electores, e non feitas en base ós equilibrios internos, que é como a xente pensa que fan as listas case todos na maioría dos sitios. En conxunto, coa achega propia de Vigo, “Súmate á revolución”, recorda esas mensaxes dirixidas o público xuvenil nas que se lles asegura que se lles presta atención e tamén se lles suxire que poden ser rebeldes (ata certo punto, claro).

Os slogans do PSdG-PSOE teñen aspectos pouco tranquilizadores, por ambiguos. Non me refiro a ese “Novos tempos”, que é un xenérico, un deses lemas de fondo de armario dos que sempre se pode botar man a falta de outro mellor (de feito, penso que xa se utilizou, non sei se así ou pola outra cara: “Tempos novos”). Tampouco a aquel “Miramos para adiante” da precampaña, que non estaba mal, sempre que non dea a impresión que era desentenderse do que se deixa atrás. Falo dese “Faremos máis” que, dependendo de en qué contextos, ten visos de ameaza ou de desculpa. Nuns casos é como para responder “¿Aínda máis? Non, por favor, paren, non se molesten” e noutros é como se quixesen dicir “desta vez ímonos esforzar, de verdade”.

Pola contra, o lema principal do PP, “Confianza es futuro” é perfectamente inocuo. Por unha parte ten un certo aire bancario (“Confianza, futuro y 3% T.A.E”) ou sudamericano (“¡Confianza, Futuro y Patria!”). Por outra, máis que unha promesa política semella unha desas premisas publicitarias, tipo autoescola (“soltura es garantía”) ou tenda de confección (“estilo es distinción”). É a primacía do comercial sobre o ideolóxico, que é exactamente o contrario do que é hoxe a opción conservadora. Tamén o lema secundario, “Centrados en ti” asoma a patita de forma case patética. A amabilidade e a campechanía que quere destilar o “centrados” arruínase co “en ti”. Lelo, sentir o alento de Zaplana no cocote e traducilo por “te estamos vigilando” é todo un. O “Por Vigo” de Corina aportaría algo se houbese alguén que se atrevese a formular “Contra Vigo”.

Non se vexan estas análises como unha crítica (si podería velas así o politólogo amigo meu que non me le). Ó revés. Que os lemas sexan como son faime abrigar a ilusión de que a campaña que comeza sexa o contrario do que anunciou o “pato coxo” (o lame duck, o presidente que xa non pode ser elixido outra vez, que citan todos os que fan análises de política norteamericana) da política galega, Francisco Cacharro Pardo, que aventurou que estas eleccións serían “bastante raras y un poco complicadas”. Claro que, pase que non teña razón o meu politólogo, pero que se equivoque Cacharro en asunto de eleccións municipais…

(FARO DE VIGO, domingo 13 de maio de 07)   

Traxedias e mortes hai máis incluso das que pensamos que poderiamos soportar. Algunhas, por frecuentes, como as que provoca o tráfico, nin saen nos titulares. Hai outras, paréceme, que nos afectan como sociedade, que nos implican un pouco a todos. A última desas, a morte deses tres homes no paso a nivel de Valga.

O accidente de Valga foi máis alá do que podería ser unha masacre da circulación porque, por unha banda, hai unha entidade a quen responsabilizar. Adif, ou Renfe, que ademais, na mellor tradición hispana dos organismos oficiais, tentaron botarlle a culpa ás víctimas. Fracasado o intento, a segunda fase da tradición é botarlla ó consabido “erro humano”. Polo que sei, efectivamente, ó estar as barreiras levantadas, o maquinista do tren recibe un sinal ó que ten que dar contestación en menos de tres segundos. Se non o fai, o tren frea. As barreiras está claro que fallaron (algo ó parecer bastante habitual alí), ou sexa que queda por ver se a maiores fallaron as sinais ou o maquinista, o consabido “erro humano”, como se ter en mal estado de mantemento os sistemas de seguridade fose atribuíble a erro divino.

Pero por outro lado, a traxedia de Valga impresiona por inusual. Xa non temos relación co tren. Antes o ferrocarril era o prioritario, era a encarnación do progreso e das comunicacións rápidas e do servicio de transporte público. Se había que agardar a que pasara o tren, agardábase. Se as vías tiñan que cruzar unha avenida e someter o ritmo cidadán ó seu, pois sometíase. Había cidades enteiras cercadas polo trazado ferroviario, e aínda seguen en boa parte, como Monforte. E en todo o mundo civilizado, os camiños de ferro ensaríllanse cos camiños de asfalto, pero coa mesma normalidade coa que conviven coas vías para peóns e cos carrís para bicis.

Agora e aquí o tren é como o teatro, con perdón: algo que hai que conservar, a risco de que os chamados liberais rosmen que apoialo vai contra a eficacia económica. O ferrocarril é unicamente un desiderátum ou unha arma política: o AVE, que está universalmente considerado como imprescindible e urxente, mesmo por moitos que pasan unha ou dúas horas cada día acampados en atascos que se poderían evitar con trens de cercanías. Sempre houbo dúas formas de ver a política de obras. Unha que sostén que as grandes infraestructuras son as que dinamizan a economía e o recoñecemento dos administrados. Outra que prefire promover as obras que facilitan o desenvolvemento microeconómico e a vida cotiá, e a dinamización xa virá de seu. A primeira teoría impúxose por goleada, porque é a que dá titulares, entre outros beneficios colaterais (quizais non sempre legais). Non vamos descoidar a vixilancia do AVE por andar cambiando os fusibles das barreiras dos pasos a nivel.

(FARO DE VIGO, domingo, 6 de maio de 07)

Hai veces en que non nos entendo, non. Ós meus colegas, ou mellor dito, ós meus xefes que se encargan de decidir que é importante e que non, e poñelo en portada ou mandalo ó limbo das cousas que puideron ser noticia e non o foron (ou despois sono gracias a internet). Non entendo nin o rebumbio ese da caída da bolsa precipitado pola empresa solarteniente Astroc, nin os panexíricos a maior gloria de Boris Ieltsin, que en paz descanse.

         Descúlpenme os entendidos no asunto bursátil. E con máis razón os afectados. Cando os atentados do terrorismo islamista en Londres, escandaliceime de que a seguinte noticia que daban os boletíns era a das consecuencias que tiveran na bolsa, e un prestixioso colega mandoume una critica un tanto feroz que incluía o argumento de que se notaba que eu non perdera cartos. Era certo, non os perdera, nin daquela nin agora, pero tampouco os ganara, nin daquela nin agora. Coa venia de entendidos e afectados o que quería dicir é que o mercado de valores é o mercado en estado puro, no que as cousas non custan o que valen, senón o que a xente está disposta a pagar por elas. Polo tanto, perder é tan consubstancial como ganar. Máis ou menos como na ruleta, coa diferencia a favor da bolsa que a materia do xogo é real, e consecuentemente, a información e o coñecemento axudan. En contra, a ruleta é máis igualitaria porque non hai manobras nin informacións privilexiadas que vallan.

         Volvendo á caída en concreto, e con perdón de quen sexa, coido que non é para tanto. Que fose a segunda maior baixada no que vai de ano non parece como para tocar a rebato, habida conta do afeitos que estamos a partidos do século e récords históricos de calor ou de frío. Efectivamente que un señor, Enrique Bañuelos, o de Astroc, perdera nunha semana 1.848 millóns de euros non pasa todos os días, pero tamén se chegou nun ano a ter os 6.416 millóns que lle calculou a revista Forbes foi gracias sobre todo ó esforzo alleo, ó dos que chegaron a pagar 75 euros por accións que saíron ó mercado en 6,4. E sobre todo, se a economía e a ordenación do territorio fose tan pura como a bolsa, sería lóxico que tivese unha traxectoria azarosa unha empresa que se dedica fundamentalmente a acumular terreos e logo quedar en stand by de se son urbanizables ou non. Como comentaron uns especialistas, non deixa de ser un pouco raro que uns terreos en Levante vallan máis que o Banco de Sabadell enteiro. Quizais, como dixo o propio Bañuelos, “puede que no hayamos explicado adecuadamente cuales son las actividades de la compañía”. Se conseguiu subir de 6,4 euros por acción a 75, aínda que agora estean en 15, eu del non desvelaría o misterio.

         ¿Que teñen que ver a caída bursátil dun empresario solarteniente coa morte de Ieltsin? Que nos dous casos estamos a falar de engados e de realidades inchadas. As necrolóxicas sempre implican unha visión benevolente do cliente, pero chamarlle figura histórica ou home providencial ó ex presidente ruso, roza o delirio. O único providencial foi que era el o que estaba no lugar xusto cando os que mandaban de verdade necesitaron dun mandado. Politicamente, nunca foi máis ca un cabo furriel, que bastante tiña con terse dereito. O que mellor o retrata é que, nunha viaxe a España, nunha visita a unha coñecida factoría de embutidos de gama media, saíu o presidente dun dos estados máis poderosos do mundo cos maleteiros dos coches oficiais cheos de chourizos e xamóns.

(FARO DE VIGO, domingo, 29  de abril de 07)     

O que non pasou por ese trago hai uns días, pasará dentro dunhas semanas. De feito, hai que pasalo dúas, tres ou catro veces ó ano. Por moitas experiencias que se teñan superado, por moitas veces que saímos delas dicindo que é a última e que nin de coña, recaemos sempre. É o que ten viaxar.

Hai moito tempo, nunha época tan remota en que incluso hai constancia escrita, acuñouse o dilema “mar ou montaña”. Tratábase dun dilema tan falso como ese de se che gustan morenas ou louras, porque daquela a xente viaxaba a onde podía, os que podían, e para quedarse alí meses enteiros. Era ir pasar o verán a outro sitio e non había nada que contar, quitado que alguén escordara un pe ou partira unha perna. Foi máis recentemente, cando a xente deu en discutir se viaxar á India ou a Nova York, ás Canarias ou a Benidorm, cando realmente empezou todo. As viaxes tiñan unha finalidade, ou peor aínda, varias: pasalo ben, coñecer sitios ou cousas, ter experiencias… En fin, é incrible a capacidade do ser humano para autoenganarse.

Das viaxes vólvese sen unha cadela, sen coñecer máis xente que a unha parella que valencianos que na ida eran moi simpáticos e na volta hai que lle pedir polo que máis quixera á azafata do mostrador que nos dera asentos na outra punta do avión. Vaias onde vaias, a quen atopas é a alguén xa coñecido: “¿Sabes a quen me encontrei facendo a horterada esa da foto aguantando da Torre de Pisa?”. E tampouco é que se coñezan sitios. A metade deles, por falta de tempo. Aínda rebentando de tanto andar, hai que acabar escollendo entre o museo tal e a rúa comercial cal. Decídeste polo museo (ó fin e ó cabo, sempre podes comprar algún detalle na tenda de recordos) para descubrir que está pechado e/ou en obras. Non dás atopado aquel famoso bar de copas im-pres-cin-di-ble do que che falou o teu amigo experimentado (en viaxes e/ou en fantasiadas) e mira que deches voltas ó barrio do demo. E aquela tenda tan fashion e non demasiado cara é agora un Zara, e para esa viaxe non necesitas alforxas (premonitoriamente, eu trouxen unha vez de Londres un moderno vestido punk que a agraciada, mirando a etiqueta, descubriu que estaba feito en Barcelos, Portugal).

E cargabas coa cámara de fotos a todas partes, a metade das veces medio paranoico por se cha levantaban, pero pagaba a pena, porque volvías cunha chea de carretes con fotos divertidas ou case profesionais. Total para que a única persoa que se resignaba a velas fose a dependenta da tenda de revelado, e para non cobrar as que saíran mal. Desde que se xeneralizaron as cámaras dixitais, nin a dependenta as ve (nin ti mesmo, sendo sinceros). Ademais, antes, calquera trangallada que trouxeras deses mundos, fose un toblerone ou un disco de Madness, era unha novidade (relativa, como demostrou o caso dos arreos punks made in Barcelos). Agora non é que todo o que por aí hai o haxa aquí, é que por aí fóra está todo o que hai aquí. Que hai o mesmo en todos os sitios, vamos (como demostra o caso de Zara).

Por non falar dos mosqueos. Os previos de decidir a onde se vai (“aí vai facer unha calor do carallo”/ “Para pasar frío, quedamos na casa”), os propios da viaxe (“se me fixerades caso e preguntaramos, que ese mapa do hotel non val para nada”) e os históricos ou consolidados, derivados dos dous tipos anteriores (“¿quen foi o que dixo de ir a New Orleáns, que alí os furacáns eran cousa normal?”/ “Polo menos non pasamos unha semana nunha casa rural vendo como chovía e coincidindo no comedor con medio corpo do profesorado de ensino medio”). As parellas que duran son as que nun momento determinado deciden parar de viaxar, e o mesmo vale para os grupos de amigos. E non me saír co ben que se pasa ou se pasaba viaxando cos colegas. Ós 20 anos ata pasar unha noite nun calabozo municipal xogando á brisca ten o seu punto de gracia.

Vale, o que queda das viaxes son as sensacións (“hummm, ule como Nairobi logo da chuvia”) e as anécdotas (“a min en Reikiavick pasoume unha cousa ben pavera”), mesmo as situacións un chisco traumáticas (“¿Mal rollo o de Ana María Ríos?, darse de conta en plena aduana de Tánxer de que levas unha china no peto da camisa, neno, iso si que é mal rollo, que o cónsul nin te chama e dos de Interviu xa nin falamos…”). Pero agora, coas viaxes aquí-te-pillo-aquí-te-mato sacadas de internet, a metade das veces xa nin recordas a onde sacaches o billete (“eu penso que ía a Viena, pero baixáronme en Cracovia, e non vexas qué marcha e canta pedra. Agora que o penso, ¿non sería Santiago? O aeroporto parecía Lavacolla…”).

 Así que o mellor é quedar na casa, e se hai necesidade, aboarse a eses canais temáticos (que gravaron as sitios con calma e cando estaban abertos) e facer os comentarios mudando habilmente o “a min pasoume en” por “isto mesmo pasa en”…

(Revista GPS, abril de 2007)    

Hoxe votan en Francia. É curioso como dos veciños, o que menos coñecemos son os seus usos políticos, da macropolítica á micropolítica, desde as frías institucións ata as acendidas paixóns ideolóxicas. Eu o primeiro, desde logo. O que eu sei do sistema político galo é ese para nós curioso costume de escoller por separado ó presidente (que é do que se trata hoxe) do goberno propiamente dito. Paréceme que ese sistema soamente se pode dar nun pais que presume de racionalidade, e igual que no caso dos Estados Unidos, que usan un método parecido, baséase na morriña da monarquía. Como se non queda claro o ganador hai unha segunda volta, o elector ten a posibilidade de votar de acordo coa ideoloxía a primeira vez e pensando no práctico na segunda.

Sexa porque nós non temos esa opción, porque en realidade sexan una eleccións decisivas ou porque os grandes medios teñen correspondentes alí e hai que lle sacar proveito á inversión, o caso é que os comicios presidenciais de Francia son noticia aquí. Eu pasei a metade da semana alí, e o primeiro que me chocou (como xa me chocara hai tempo no primeiro país europeo no que me coincidiu estar nunhas eleccións, Holanda) é a pouca importancia que parecen darlle os directamente interesados, os franceses. Cos criterios de aquí, nos que o careto do candidato independente dun concello de 10.000 habitantes acapara máis vallas publicitarias que Carrefour, o de Francia é case clandestino. Quitados algúns carteis (case sempre de Le Pen) nos piares dos pasos elevados e outros lugares marxinais, a presencia dos candidatos á ser presidentes de Francia limitábanse ós discretos valados oficiais. Sen embargo, kioskos e librerías estaban inundados de biografías, autorizadas e sen autorizar, haxiografías e autopsias (variedade de enfoques que supoño, dada a cantidade de títulos) dos candidatos. Mesmo vin na Virgin Megastore, entre o merchandising de Spiderman 3, un manual guía dos distintos programas. De todas formas, os poucos indíxenas cos que falei tiñan claro que arrasaría Sarkozy, mesmo con poucas ou ningunhas ganas de que o fixera. Ou mesmo coas ganas de que o fixera para así provocara unha reacción máis radical que a da branda Segolène (esas situacións preTacher ou preBush que tanto me soan). Sarkozy é como se Bono (o ex ministro) fose de dereitas, quero decir que militase nun partido de dereitas. Un home que non da corrido tanto como a súa ambición, e non por falta de pernas. E a Segolène véndennola como se fose Teresa Fernández de la Vega, cando en realidade ven sendo máis Trinidad Jiménez. Pase o que pase, probablemente, como dixo Manu Chao nas anteriores (nas que había que elixir entre Chirac e Le Pen, entre Rajoy e Acebes, para entendernos), boa parte dos que voten farano contra alguén, aínda que estean fartos de non poder nunca a favor de alguén. Outra boa parte absteranse para logo, como penso que dixo Savater, manifestarse en contra do que votaron os demais.

(FARO DE VIGO, domingo 21 de abril de 07)    

Hoxe conmemórase o resultado das eleccións municipais máis determinantes da historia das Españas e non digo do mundo porque o