Desde logo, non me gustaría estes días estar na pel de Fernando Martín, o que foi presidente do Real Madrid e será propietario de Fadesa. Non soamente por ter que aturar todas as felicitacións que debe estar recibindo por ser o peixe pequeno que deu comido ó grande. Tamén polo inmisericorde asedio telefónico que debe estar soportando.

         – Don Fernando, le paso una llamada de Galicia, el señor Núñez Feijoo.

         – ¿Es el mismo Pérez Feijoo que llamó ayer?

         – No, aquel era don Emilio Pérez Touriño, el presidente de la Xunta, este es el señor Alberto Núñez Feijoo, presidente del PP de Galicia.

         – Ah, bien. Páseme. Y llame a Lendoiro y dígale que podrá seguir poniendo el rótulo en las camisetas, pero que quiero que me nombre director deportivo… ¿Sí?

         – ¿Fernando?, soy Alberto N…

         – ¡Hombre, Alberto, que hay!

         – Te llamo por lo de Fadesa, ya te imaginarás… Es que aquí tenemos mucha preocupación por el asunto, y como el presidente no se aclara…

         – ¿Cómo que don Manuel no se aclara?

         – No, don Manuel ya no está en la presidencia, desgraciadamente, ahora está Emilio…

         – ¿El presidente es Emilio Jove? No os echaréis atrás ahora, que tengo un compromiso con Esperanza para trasladar aquí la sede social…

         Como isto non é unha columna de investigación admito que esta conversa é ficticia e malamente argallada para que coincida cos meus intereses. En concreto os de evidenciar o moito que cambiaron as cousas coa democracia, ese sistema que Noel Clarasó definiu como arte de obter diñeiro dos ricos e votos dos pobres co obxectivo de protexer ós uns dos outros. Antes, levar e traer unha empresa para onde lle petara ó propietario, vendela ou comprala, era decisións soberanas que a autoridade apoiaba de cheo. Unión Eléctrica fusionou/ absorbeu Fenosa entre os fervorosos aplausos de toda canta institución había, civil, militar ou mediática. Reaccións sorprendentes como as do alcalde Losada felicitándose pola noticia –da de Fadesa, non da de Fenosa- só se explican polo shock ou por resaibos daquelas caducadas conductas políticas.

         Agora, vistos os resultados do intocable albedrío empresarial, toca preocuparse. Persoas que ganaron os seus cargos en duras lides políticas, pídenlle favores a outros que nin se deron mantido ó mando dun club de fútbol. Representantes da cidadanía co dereito e o deber de marcar o rumbo dun país, no goberno ou na oposición, solicitan entrevistas con solartenientes que fixeron fortunas mercando montes e agardando (sexamos ben pensados) a que a aproximación da cidade ó campo os converta en urbanizables. Pode parecer raro, pero no fondo é habitual que os responsables políticos estean así de esixidos. Polos representantes dos traballadores, que ven perder ou trasladarse o seu posto de traballo, ou polos residentes deses lugares urbanizados, que reclaman ás administracións as vías e servicios que os solartenientes non lles fixeron.

         Así que, Presidente (ou presidentes), falen o que queiran e negocien o que podan, pero que non nos custe nin cartos nin a liña da costa.

(LA OPINIÓN, martes, 3 de outubro de 06)

Aquí hai dúas fotos da expedición ecoloxista do Xurelo, hai 25 anos, contra os verquidos tóxicos fronte ás costas galegas. Descubra as 5 diferenzas entre a foto orixinal e a publicada.

SOLUCIÓN:                        

A próxima vez que escoiten ou lean algo sobre políticas de apoio á vida familiar, consideren que nesas palabras (sen contar as preposicións) hai alomenos dúas mentiras e outras tantas medias verdades. Por seguir teimando no meu caso, eu era dos convencidos de que algo se fixera polos pais coa paternidade recén estreada: Una leche (maternizada, por suposto), se me permiten a expresión castiza. 
      Eu xa sabía que as nais, como suxeitos activos (ou pasivos?, nunca o teño claro) do parto e dos resultados que del derivan, teñen dereito a 16 semanas de baixa, prorrogables a catro máis por lactancia. O que ignoraba é que a solicitude ten que ir necesariamente acompañada dun certificado médico de baixa, como se o de parto non fose suficientemente explícito sobre o estado da beneficiaria. Quedóuseme gravado porque tiven que facer a xestión dúas veces. Na primeira, en canto cheguei á casa todo orgulloso co papeliño, a beneficiaria advertiu que lle puxeran unha baixa de 30 días. En cando rematei de xestionar a baixa da nai, púxenme coa miña. Eu son tan iluso que pensei que todos os pais eramos suxeitos pasivos (agora penso que está ben) do Plan Concilia ese que anunciaron, oito días de baixa paternal. Pola cara que me puxeron cando o invoquei, advertín que non, que está reservado ós funcionarios. No meu convenio figuran tres días de vacacións (e de tres a cinco por falecemento de familiar, en evidente desproporción) que xa gastara entre pitos e frautas burocráticas. Fedellando en internet, descubrín que a nai pode renunciar a unha das súas semanas en beneficio do cómplice necesario da aparición do bebé. Aparecín pola oficina do INSS provisto do formulario baixado de internet e xa cuberto e asinado, todo cheo de razón. Nin caso. Non é que dera co tópico funcionario correúdo e mesmo mosqueado de que un civil se autoabasteza de formularios. Dei con un tan educado como estrañado da petición.
- Terao que pedir a súa muller – tentou despexar.
- E que a miña muller é de MUFACE – interceptei.
- Pois o pídao en MUFACE - teimou
- Pero é que eu son da Seguridade Social – resistín. 
      Como era educado, mesmo llo consultou á xefa, pero o único que saquei en conclusión é que ou son raros os matrimonios mixtos (MUFACE-INSS) ou sono as cesións nai-pai dunha semana. Tamén de que perdera a cartilla do INSS, así que fun pedir unha á central, e de paso preguntar polo meu. Outro funcionario deume ó momento a cartilla, pero solución, ningunha. Pinteille un panorama familiar desolador no que a miña presencia no fogar era imprescindible, e logo tirei pola vía da complicidade de xénero (“mire que, por eses cambios hormonais ou o que sexa, vaise arrepentir de darme a semana…”). Díxome que a ver se nunha oficina especializada que estaba nun primeiro piso nunha rúa pouco coñecida. Como para sospeitar, se eu non fose xa algo maior para ser suxeito pasivo de trata de brancos. De alí a unha semana, a muller dun compañeiro que traballa alí (ela, el traballa comigo) deu desencriptado o trámite: tiña que telo solicitado antes do parto, non sei se en MUFACE ou no INSS. Despois de ter adiviñado o duros que eran os primeiros días con bebé, supoño. A xente que lexisla debe ter os fillos criados ou vivir cos sogros.

(LA OPINIÓN, xoves, 28 de setembro de 06)

O que todos sabiamos pero non había maneira de facelo evidente, sobre os intríngulis das xestións municipais. Atención ó momento "control do gasto".

(A todo esto, ¿cal é relación contractual dos gaiteiros e con quen?)

Sen ánimo de atentar contra a igualdade que garante a Constitución, sosteño que hai dous tipos de cidadáns: os que se saben navegar nos mares da burocracia e os que naufragan nela. É unha habilidade innata ou adquirida que non ten que ver coa orixe xeográfica, coa clase social ou co grado de educación. Eu son dos náufragos, dos náufragos redondos, a pesar de que coidaba que me fora espelindo coa experiencia. Foi ter un fillo e comprobalo.

            Como o da paternidade/maternidade é un uso social relativamente raro, informarei ó público non advertido que o primeiro que hai que facer, axeitadamente provisto do certificado que dan no hospital xunto coa criatura, é ir ó rexistro a apuntalo no libro de familia. O trámite é rápido e sinxelo, quitado que te chames Xosé. Nese caso tes que aclararlle á amable funcionaria que te chamas Xosé con X, e non José con J, nin tampouco Xosé con J. No noso libro de familia, a parte alícuota masculina do matrimonio propietario-fundador do libro é Xosé, pero o pai dos dous primeiros nenos é José. Neste caso cheguei a tempo. Poderalles parecer unha parvada, pero unha vez que a miña muller fixo nun organismo público o comentario inocente de que o seu pai era Fernando Julián e non Fernando Juan, como poñía no seu DNI, tivemos que atrasar unha viaxe e facer un pasaporte novo.

            Logo, como a criatura que queda berrando na casa fai o número 3, aínda que non haxa No-Do para que te saquen en plan cidadáns exemplares, fun todo orgulloso a facerme co título de familia numerosa.  En internet –invento polo que eu supuña ata agora que me ía dando maña coa burocracia- aseguraban que había que personarse coas fotocopias debidamente compulsadas do DNI e do libro de familia. É decir, que soamente se fiaban da fotocopia dun documento feita nesa ou noutra oficina, pero non do documento entregado en man polo interesado. Afortunadamente, non tardei en descubrir que eses requisitos estaban caducados. (Non é de estrañar que as familias se negaran a traer nenos a un mundo en mans de autoridades que esixían un trámite previo que elas mesmas poden facer de vez, sen máis historias). Aínda así, logo de entrar na delegación provincial correspondente, tiven que saír a fotocopiar o carné, anque puido ser pola miña culpa, por ser un cortado e non preguntar se alí non tiñan fotocopiadora. Pero se un vai provisto da fotocopia de marras (ademais de ter tres fillos), o libro de familia numerosa fano no momento. Incluso fan dous, se estragan o primeiro por poñer José Manuel… Alí tamén me deron o enderezo da páxina web dunha asociación que penso que preside o próximo candidato do PP á alcaldía de Compostela, e na que me ofrecen descontos nun concesionario de Mercedes, nun clinic do Atlético de Madrid e tamén acoller a cinco irmáns húngaros. Procurando pola miña conta, dei coa web oficial na que me informan que, mandando unha instancia, teño dereito a 216 litros de leite Tal, que poderei recoller –agardo que non necesariamente todos xuntos- nos supermercados Cal. Non sei se agardar polos do No-Do…

            Ben, moi interesante –dirán algúns deses que non aprecian as digresións- , pero ¿cales son os seus problemas coa burocracia, fóra do José/Xosé?… Mentres o que fagas é apuntar ó neno no sistema, poucos, pero como queiras pedir unha baixa…

(LA OPINIÓN, martes, 26 de setembro de 06)

Excelente idea (supoño, doutores ten o blogomillo), pero ¿é para tanto como para poñer esa cara?

Descúlpeme se está lendo isto empoleirado nun tellado, no medio dun mar de auga lodosa, á espera de que o rescate unha zodiac de Protección Civil ou un helicóptero de SOS Galicia, o que chegue antes. Ou se o lee porque se foi a luz a media noite e non veu desde aquela, e o único dos servicios que nos caracterizan como sociedade civilizada que funciona é a distribución deste periódico e pouco máis. Ou funcionan máis cousas, pero a forza dos elementos e a debilidade dos sistemas de prevención conxuráronse para producir outro drama no mar ou onde sexa, como aventurou nestas páxinas o agoiro de Ánxel Vence. Pero desde a placidez do momento en que eu escribo isto, nunha tarde noite desas que nos lugares pequenos a xente aproveita para poñerse a falar diante das portas das casas, o do ciclón-furacán-tormenta tropical Gordon parece unha cousa tan allea como o golpe de estado de Tailandia, gracias ó que soupemos que en Tailandia había democracia, a monarquía era constitucional e mandaba un tal Sinatra.

         En situacións coma esta, na que o temporal, as súas posibles características e os seus presumibles efectos son un futurible que como moito dá para tema de conversación, o que é pesado de verdade é ser xornalista. Máis pesado que cando hai unha catástrofes de verdade, circunstancia dura en todos os aspectos, pero considerablemente máis levadeira. Ó fin e ó cabo, aí pasa algo que hai que tentar contar, e neste caso haise que exprimir para contar o que se supón que vai pasar. Hai que admitir que as administracións fan esforzos para axudar, como anunciar que reforzaron os servicios de prevención e auxilio, e facer chamamentos á precaución, á prudencia e a procurar non levar ningún golpe. Por unha parte, que menos, porque o temporal como xénero informativo inventárono elas para quitarse de culpas se pasa algo e botárllelas ós cidadán que se empeñan en viaxar ou saír da casa. E por outra, tampouco é moita axuda, porque en realidade as medidas preventivas consisten en cousas como deixar a motoserra fora do almacén para poder collela sen ter que espertar ó encargado de material no caso de que haxa que cortar algunha árbore potencialmente perigosa. Ou en poñerlle retén a bombeiros/axentes que tiñan esperanzas de librar. Ou, nun alarde de coñecemento da propia idiosincrasia, aconsellar non ir á Torre de Hércules nin ó Milenio (e que así Corcoba poida denunciar a irresponsabilidade municipal de non mencionar o Dique de Abrigo).

         Pero iso non dá para encher un dente, señores, que levamos 24 horas de alerta/alarma/información de servicio (segundo os medios). E nos Estados Unidos sae xente cegando portas e ventás dos chalés cravando chapas de aglomerado cunhas remachadoras ben chulas, ou carretando auga e víveres nas camionetas de caixa aberta. En China moreas de soldados amontoan sacos de area nas beiras dos ríos e en Centroeuropa flemáticos xubilados pedalean coa auga pola metade das rodas da bici. Aquí, como moito arrincas dalgún mariñeiro condescendiente a información de que si, que van ter que amarrar, e consigues que os cidadáns correntes repitan as consignas oficiais como se creran nelas.

         Menos mal que continúa a ser noticia que se siga indo a luz en canto os postes abanea co aire.

(LA OPINIÓN xoves, 21 de setembro de 06)

Anda Bieito XVI todo preocupado polas consecuencias das súas declaracións sobre o islam. E máis preocupada aínda ca el anda a cristiandade que exerce en países onde impera a relixión vilipendiada e que nalgúns casos está no punto de mira (no senso estricto de punto de mira). Aínda que non lle sirva de nada, nin a el nin ós apuntados, penso que Ratzinger-BXVI ten razón no que dixo, pero non no que calou. Exactamente igual que os manifestantes de SOS Contra o Lume.

O Papa BXVI ten razón – ou tíñaa aquel emperador bizantino de quen sacou a cita de marras -  ó criticar ós que predican a conversión relixiosa pola espada. E parte do Islam, ou xente que se ampara nesa crenza, sigue defendendo hoxe ese método de adoutrinamento. BXVI non ten razón cando cala que ese xeito de predicar a paos usárono tanto, con base teolóxica ou sen ela, os seguidores de Mahoma como os seus antecesores no papado. Se temos en conta que as crenzas relixiosas parten da base de que encarnan a verdade absoluta, é case lóxico non andar templando gaitas á hora de defendelas. A doutrina católica e as sucesivas escisións non se difundiron gracias á forza de convicción da COPE, senón que se impuxeron por métodos máis agresivos e contundentes (ou tanto). Que agora non se faga así débese a que as sociedades consideradas cristiáns acadaron un certo grao de civilización, quitado en zonas dos Estados Unidos.

  by La Opinión (fragmento)

Teñen tamén máis razóns ca 25.000 santos os asistentes a esa manifestación convocada o pasado domingo por SOS Contra o Lume, a máis grande dos últimos 15 anos en Galicia segundo Mariano Rajoy (ó que todas as anteriores lle deberon coincidir cun partido do século do Real Madrid). Téñena en proclamar que, na súa opinión, a loita contra os incendios este mes de agosto foi un fracaso e que se fixo tarde, mal e arrastro. Pero non a teñen ó esixir unha investigación cando nunca se preguntaron por que arderon medio millón de hectáreas desde 1990, ou indemnizacións cando non as houbo nos 16 anos anteriores. Ou criticar o suposto veraneo do presidente Touriño cando o presidente Fraga estivo probadamente cazando/desaparecido no Prestige. Ou pedindo as dimisións que non se produciron cando a marea negra (a de Cuíña non vale, que non foi por ética). E tiña razón o alcalde de Barro e presidente de SOSCoL, Landín, cando dixo que non era “artista, cantante o filibustero”. Non a ten cando calou que era o mesmo Landín que o 31 de agosto dixo que “escoitara” que quen planta lume ó monte “son os ecoloxistas que queren rematar cos eucaliptos para trasladar Ence” e unha semana despois asegurou que “nas conversas das tabernas hai quen di que pode ser cousa de terrorismo de estado” (que era a Xunta quen queimaba, vamos). O mesmo Landín que xa en marzo consideraba o traslado de Ence como “fruto dunha conversación de taberna á que nos ten acostumbrados o goberno da Xunta de Galicia”. En definitiva, Landín ten razón cando asegura que non é precisamente un artista, pero non cando oculta a orixe dos seus argumentos: cando vai ás tabernas, escoita voces.

(LA OPINIÓN, martes, 19 de setembro de 06)

    Quizais a algúns lles pareza raro, pero non estou de acordo coas críticas que lle fixeron ó PP por instruír ós seus alcaldes para que fosen a modo e sen herniarse á hora de facer as brigadas contra os lumes. Non estou de acordo co que dixo José Blanco de que esa estratexia revelaba que a famosa trama incendiaria existe, e está nos despachos do PP. Nin tampouco coa petición que lles fixo Anxo Quintana de que aclarasen se mantiñan a mesma postura de non apurar cando xa ardían os montes.

         Non estou de acordo con Blanco por coherencia. Creo que no do lume hai unha trama de intereses, pero non nesas tramas nas que acreditan desde Romay a Feijoo e de Touriño a Suárez Canal, dependendo dos días. E se non creo que prende os montes unha desas organizacións tipo Spectra, con esforzados sicarios uniformados con esquijamas, menos vou crer que comparta domicilio social co PP. E aínda quitando o de ir vestidos de ninjas, tampouco creo que nas sede populares repartan artefactos incendiarios ós militantes, igual que os das comisións de festas lles reparten foguetes ós veciños para que os boten despois do xantar o día do patrón. E tampouco vexo ós alcaldes e concelleiros do PP facendo unha folga de celo ou exercendo a resistencia pasiva no medio dos incendios. Pero non sei se é peor o que vexo que o que non creo.

         O que vexo é que a única reticencia real dos concellos ó novo sistema de convenios era que a consellería interviña na selección de persoal. Non é cousa miúda, porque pode supoñer que haxa diferencias de criterio ou de varas de medir sobre o grao de coñecementos esixidos ós candidatos (se precisan ser moi coñecidos ou simplemente amigos, e de quen) e de feito, se ó final a maioría dos alcaldes do PP non seguiron a consigna do partido foi ou por sentido común, lealdade institucional ou porque máis vale persoal consensuado en man que centos de contratos a dedo no aire. O resto da actitude e do informe é o que parece: ímosllo poñer difícil (“especialmente difícil” por utilizar a terminoloxía do informe) a ver si se esnafran. Non negarse a pelexar pero si, como argumentaba aquel oficial prudente, advertir que calquera demostración de valor por parte dos seus homes poñeríaos en contacto co inimigo. É ata certo punto humano –da parte mala do lote humano- alegrarse das desgracias alleas (como aquel socialista madrileño imbécil que dixo “y si hace falta hundimos otro barco” cando o do Prestige) pero outra cousa é ser cómplice delas, aínda que sexa por omisión.

         Claro que eso é o que eu vexo. Tamén hai quen pode crer que todo foi cousa dunha unha dirixente coruñesa, entusiasta de máis, que foi por libre. Ou que o partido apeado hai un ano da xestión autonómica quixo poñer o seu know how ó servizo dos novos encargados, e como non se deixaban aconsellar, elaborou unha abnegada estratexia para levalos, calada e municipalmente, ó rego. Mesmo hai quen pode pensar, e mesmo decir, que podería ser o mesmo PP o filtrante do documento, para forzar a comisión de investigación sobre os incendios. Ou haxa quen esixa investigar se o tal Trashorras ten algún pito que tocar neste asunto. Todo pode ser. Xa outro conservador, Chesterton, decía que podía crer no imposible, pero non no improbable.

 
(LA OPINIÓN, xoves, 14 de setembro de 06)

Antes había xente á que soamente lle quitaron unha fotografía na vida, a do carné, ou nin siquera, porque a algúns sacábanllas de morto para lembrar como era, como aquel pai do conto de Castelao que lle pedía que debuxara ó fillo que agoniaba. Agora, calquera persoa amorea milleiros de imaxes ó longo da súa existencia, desde que nace ata que morre, e mesmo antes, porque están de moda unhas ecografías tridimensionais e en color que parece ser que sacan ó feto cuspidiño a como vai ser, para ir afacéndose á pinta que vai ter e poder ir discutindo xa a quen se parece. No mundo occidental soamente debe haber unha excepción a esa sobredose icónica:  Natascha Kampusch, a rapaza austríaca que non tivo imaxe ningunha entre os 10 e os 18 anos, e agora é das caras máis difundidas por todo o mundo.

         Hai moitos, sobre todo neste ramo de opinantes, que se laian e escandalizan do impacto mediático ó que está sometida a rapaza. Este opinante concreto non sabe que opción recomendar ou de que queixarse neste caso. Natascha dixera primeiro que quería dar por escrito a súa versión dos feitos, logo dala en persoa pero non a cara descuberta e finalmente saíu como sae todo o mundo neste negocio: o máis radiante e favorecido posible. Quizais tomou a decisión de converter a súa imaxe en icona universal pola forzada abstinencia de oito anos de non poder ensinar fotos dos cumpreanos que non festexaba ós amigos que non tiña. Ou se quere resarcir da soidade que pasou presentándose en todos as casas pola ventá dos televisores. Ou mesmo, xa que a vida lle xogou esa mala pasada (“por que me pasou a min entre millóns de persoas”, recorda que pensaba nos primeiros tempos da súa nova vida ou non-vida) por que non sacarlle proveito dalgunha forma. Non se me escandalicen agora vostedes. Nos Estados Unidos hai criminais tremendos que sacan cartos con libros ou guións baseados nas animaladas que cometeron. E por outra parte, a razón para pensar que Natascha é unha boa persoa é unicamente o pouco razoado sentimento de que debe selo en compensación polo que sufriu. A mesma idealización das víctimas que consciente ou inconscientemente se fixo cos mortos do 11-S e do 11-M, presentados como as persoas entrañables que posiblemente o eran para os seus deudos, cando obxectiva e estatisticamente, algún habería que fose unha besta ou un maltratador.

         De feito, coa formación que recibiu na época da vida en que se forma a personalidade, non é como para abrigar grandes esperanzas dun favorable desenvolvemento persoal, por desgracia. Só hai que reflexionar como actúa un encerro dun mes e unha sobredose de popularidade nos concursantes de Gran Hermano, por moito de que xa os deben de escoller con tendencia ó desequilibrio mental e emocional. Non é, sen embargo, o caso de Natascha, (ou a xuventude austríaca é completamente distinta da española). Tamén quere ser actriz, pero tamén se imaxina estudiando psicoloxía, periodismo ou dereito. E ten cabeza bastante como para decir primeiro o que pensa (que sentíu a morte do seu secuestrador) e logo o que a xente agarda dela que pense (que ás veces soñaba con decapitalo). Sen que unha cousa quite a outra, porque ninguén soporta oito anos en permanente estado de terror, e o mecanismo de sobrevivencia do ser humano fai que te afagas e acomodes dalgún xeito. E quitado o pecado orixinal do rapto e do patolóxico illamento posterior (do que a policía xa anda a procurar inductor intelectual), a educación de Natascha non foi moito máis represora do que era habitual nalgúns casos, tempos e lugares aínda próximos.

         Tamén simbolicamente, a pesar de que, polo que se sabe, a rapaza tivo bastantes opcións de escapar, fíxoo ós 18 anos, cando considerou ou sentiu que necesitaba emanciparse. De pasar aquí o caso, Natascha non escaparía ata cumprir polo menos os 35 anos.

 
(FARO DE VIGO)

Teaser dun documental sobre o asunto que estará rematado en novembro. Para ir facendo boca

Gracias pola mención, Juan

Entre as argumentacións que escoitei no debate no Parlamento sobre os incendios, ou alomenos unha das poucas que me quedou, foi unha de Carlos Aymerich de que cando non hai planificación pública, haina privada e o resultado está a vista. Non houbo, ou alomenos non me quedou, reacción ningunha, política ou mediática, o que non deixa de ser sorprendente, porque calquera liberal que se prece, neo ou paleo, se tiraría á xugular denunciando o rancio estatalismo intervencionista dese argumento.  

     Quizais non houbo reacción porque, no que se refire á política forestal, que é ó que se refería en concreto o voceiro do BNG, é difícil non estar de acordo. Sería altamente improbable que calquera xestión alternativa á actual empeorase a situación. Ou tamén porque o outro desastre ambiental destes días, o vertido tóxico ó río Umia, parece demostrar a veracidade do aserto aymerichiano. Accidentes hainos e haberaos sempre, e as normativas evítanos nalgúns casos e no resto sirven para eximir de culpa ás autoridades, pero neste parece ser que a compañía química Benntag utilizaba a planta de Caldas de Reis para cometidos distintos ós que tiña autorizados, e que precisarían maiores medidas de seguridade das que había. E iso que é alemana e todo, imaxinen que non o fose, como esoutra ou esoutras da zona que decidiron que xa que o río está como está, non se van notar unhas escorras a maiores. En realidade non se sabe se estas cousas e estes casos pasan pola relaxación do control público das actividades privadas, ou máis ben porque é o sector privado o que decide as políticas públicas. Está o caso do forestal, no que as autoridades nin quitaban nin poñían normas, pero promovían o eucalipto. Ou o de Reganosa, onde a administración decidiu que o lugar idóneo para espetar unha planta de gas, por raro que lle parecese ós non sabidos, casualmente era onde xa tiña os terreos o promotor do asunto. Máis ou menos o mesmo método que usan as empresas acuícolas, ás que lle parece fatal que o goberno non se limite a poñer a metade dos cartos e pretendan decir onde se poden instalar e onde non. Por non falar do urbanismo, ese mundo aparte onde se pode facer simultaneamente a lei e a trampa. Ou eses outros casos, nunca demostrados, nos que o sector privado e o público coincide na mesma persoa.

      Unha situación, en resumo, que levaría a un inxenuo a propoñer que fosen as empresas e non os partidos as que se presentasen ás eleccións. Claro que tamén está o caso contrario: unha empresa privada que nun estudio técnico e imparcial encargado polo Concello de Vigo conclúe que o mellor sistema para sanear a ría sería anular as depuradoras actuais e facer un túnel para levar todas as augas residuais, fundamentalmente as da cidade olívica, ata Baiona aproveitando que é costa abaixo (alomenos no mapa). Como decía o século pasado (sen saber que coincidiría máis ou menos con Aymerich) Sir Colin Chapman, o fundador da compañía automovilística británica Lotus: "Fai a suspensión axustable e axustarana mal". 

(LA OPINIÓN xoves, 7 de setembro de 06)

Pasoume a min e posiblemente a moita máis xente. Que estaba/estabamos máis pendentes doutros asuntos, e soamente así se entende que pasara medianamente desapercibido o caso da redada antiambulantes da semana pasada na rúa Real. Pois tarde piaches, dirá algún, con toda a razón, ou case. A parte que lle falta e que eu teño é a de qué pasou ou que está pasando para que a cousa non fose a maiores e non collera as súas xustas proporcións, as dun auténtico escándalo.

         “O de Palestina é moi complicado, o de América do Sur non está tan claro, adoitan decir os correspondentes de guerra e os analistas internacionais”, citaba o escritor P.J. O’Rourke. “O de Filipinas é así de sinxelo: Ferdinand Marcos merecería que lle cravasen as orellas a un parachoques e o arrastrasen por todo Manila”, concluía. Pois o da redada na Rúa Real, (RRR) e así de sinxelo: foi un escándalo redondo e sen matices, tanto na forma como no fondo. Na forma porque entendo que para os axentes da lei, afeitos a comer tres ou catro veces ó día, non é doado coller a xente nova para a que a vida foi sempre unha auténtica pista americana. Así que é comprensible que supliran a diferencia de forma física coa táctica de pechar as saídas, pero non que converteran practicamente un espacio público nun circuíto de rodeo, en todos os aspectos e sobre todo no do trato ós capturables. Se fan iso na máis tradicional e señorial arteria comercial coruñesa non quero imaxinar como sería o operativo nun polígono industrial.  A saña do modus operandi da RRR é rechamante ademais nun contexto xudicial no que outros delincuentes presuntos, como o maromo da Pantoja, en canto os pillan, en vez de dar gracias á Macarena por ter zafado tantos anos de explicar como deron amasado tantos cartos, consiguen ir librando do talego por achaques de saúde ou por problemas de axenda.

         E menos xustificable é o fondo da cuestión. Falsificar está mal, porque é vender gato por lebre, igual que fai a chamada publicidade enganosa (como se houbera outra). Sen embargo, vender un desodorante asegurando que se o usas non vas dar atendido a tanta muller, ou servir cubatas de gin “Lirios” é legal, pero ofrecer a copia dun bolso a alguén que sabe perfectamente que non é orixinal, non. Non o é porque os fabricantes orixinais din que lles ocasiona perdas millonarias, cando en todo caso deberían falar do que deixan de ganar, e realmente nin iso, porque quen merca unha copia por 30 euros non tiña a máis mínima intención de gastar 300 no orixinal. Houbo tamén detidos por atentar contra a propiedade intelectual (que así se chama a vender copias de productos, aínda que sexan raguetón, feitas en soportes polos que xa se paga un canon). É un delicto tan grave que moitos dos delincuentes págano coa expulsión do país, mesmo algún despois de ser condenado xudicialmente a indemnizar á SGAE en 193 euros. É decir, xente que para poder emigrar de países con salarios medio 1 euro ó día tívolle que pagar 3.000 euros a uns mafiosos e arriscar a vida nun bote, ten que comezar de cero (en realidade de -193) para manter pulgóns como Ramoncín ou Miguel Ríos ou engordar as contas correntes de Alejandro Sanz ou de Bisbal, Bustamante ou Babieca, ou como se chame o hortera ese dos rizos…     E o malo é que pasa todos os días, con redadas ou sen elas.

(LA OPINIÓN martes, 5 de setembro de 06)

Non sei ata que punto é unha apreciación subxectiva, dáme que hai unha chea de xente tendo pequenos/as ou inmersos no proceso. Que hai un certo baby boom, con permiso dos demógrafos. Con permiso dos economistas, quizais sexa pola obviedade de que nunca os nenos foron un ben tan escaso, e polo tanto valorado. E co permiso dos sociólogos, quizais se deba a que unha parte importante da sociedade, a máis influenciable polos ires e vires do entorno, se sinta máis relaxada desde que non parece obrigatorio terse que reproducir.

         Sobre o primeiro aserto, o do repunte da natalidade, números haberá que me dean a razón ou non (e se ma dan, aquí non penso que contribúan moito os inmigrantes) pero saquen papel e lapis ou aproveiten unha servilleta e pídanlle un boli ó camareiro, e fagan unha lista de amigos e coñecidos embarcados na reproducción ou recén chegados a porto/parto. Xa verán como teñen que coller outra servilleta. Sobre o segundo, a cotización á alza dos infantes, non me apeo do dito por moito que me abrasen a datos, estatísticas e táboas input-output que demostren o contrario. Antes os fillos tiñan un forte componente económico, porque eran brazos para traballar, pero tamén bocas que manter, e as fillas moito máis do segundo que do primeiro. Agora teñen máis gastos de mantemento ca un coche de alta gama, e hai moita xente que vive dos pais, pero case ningunha que confíe en que vai poder vivir logo dos fillos. Así e todo, son un elemento cotizado, ignoro por qué. Vese na actitude dos presentes nunha maternidade, nas sutís relacións de xerarquía ou posición que se dan nese ecosistema especializado na continuación da especie. Os sinais convencionais de posición económica ou social están como desactivados. O escalafón está en relación directa ó avance do embarazo. As portadoras dun bombo terminal, sufridas e dignas, son as raíñas dese mundo, por riba das embarazadas a medias (a medias para entendernos) e desde logo das que non o están ou non se lles nota. As emperatrices son as que abandonan o lugar portando orgullosas o cachorro, mentres o elemento masculino da especie carrexa bolsas e ramos de flores.

         A pirámide natalicia-social non remata aí. A maiores hai unha serie de parámetros que se encargan de difundir, confrontar e clasificar, igual que a puntuación na ximnasia rítmica, os satélites que xiran arredor dese fenómeno: avós/as, tíos/as e amizades/os/as. Parámetros como a rapidez, a levidade ou a gravidade do proceso. O peso, a galanura e o comportamento do resultado. O debate case teolóxico do carácter que parece que apunta, de quen o herdou e, desde logo a quen se parece e a quen lle debe cada cousa. Eu poderíalles contar o meu, igual que se conta a mili, pero curiosamente o asunto foi tan rápido que primeiro me mandaron poñer un pixama e logo esqueceron avisarme.

(LA OPINIÓN xoves, 31 de agosto de 06)

Non sei se viron o anuncio ese tan bonito e tan plástico no que dúas pandillas urbanas de deseño están radicalmente enfrontadas sobre se o é mellor o sabor clásico dun refresco ou a nova versión light  Cando xa están a piques de iniciar unha loita coreográfica e intercambiarse tremendos pas à deux e espagats mortais, os feroces contendentes descobren que o clásico e a novidade saben igual, e acougan. Se non o viron, fagan por velo, porque é unha alegoría da polémica dos incendios.

O enfrontamento entre pandillas, esa especie de estéril guerra civil entre marxinados, ten unha longa tradición no xénero tráxico. Desde Romeo e Xulieta ata xoias do cine como West Side Story ou Rumble Fish, e mesmo Bad, o videoclip de Michael Jackson que dirixiu Martin Scorsese. Agora sirve para anunciar un refresco novo que sabe como o de sempre. Se aceptamos a convención, por moi de ficción que sexa, de que a xente se pode matar ou facer que se mata por se unha zarzaparrilla está máis ou menos edulcorada, como non se van trivializar logo accións como tirar pedras desde os pasos elevados ós coches que circulan polas autopistas. (En UK, ou en Alemaña, con esas cousas non se xoga). Igual que esoutro spot no que unha grea de niñatos con xesto airado profiren aulliditos rebeldes para esixir un batido amarelo/violeta. Este tipo de polémicas de se a ficción inflúe na realidade só as provocan agora algúns videoxogos (que sen esa polémica soamente coñecerían os seguidores estrictos), a pesar de que a xente sabe que os videoxogos son de mentira, e a publicidade non.

         Pois o dos lumes, igual. O que comezou como gran polémica sobre quen e por que rematou en canto, como é tradicional en Galicia nos sectores productivos e sobre de todo nas catástrofes ecolóxicas. As axudas económicas ós sectores afectados polos incendios forestais son unha mala copia das adoptadas cando as mareas negras. Se aquelas tiñan a xustificación de compensar un lucro cesante, algunhas destas compensacións ós afectados dos lumes vai ser como dar axudas ó que se lle afundiu un petroleiro porque o tiña descoidado. Esa chea de millóns que irán para remediar os efectos da catástrofe estaría mellor empregada en tentar converter o monte en algo productivo, transformar nunha actividade empresarial de silvicultura o actual ter plantados uns pinos. E, sobre todo, se os anteriores gobernantes, que fixeron da política de axudas, subvencións e sinecuras unha das belas artes, non adoptaron esa medida, por algo sería. Por exemplo para que, ademais da industria da extinción dos lumes, non se creara a industria da subvención polos lumes. En definitiva, moita controversia, e ó final, as medidas clásicas e as novas veñen sendo as mesmas: tapar bocas.

(LA OPINIÓN martes, 29 de agosto de 06)

Unha amiga natural dunha cidade que non é esta nin as veciñas, contoume o caso que aconteceu na súa hai días. Un bazar chino apareceu un día pechado e houbo quen deu en atribuír esa circunstancia a un suceso ben truculento. Un matrimonio de idade foi alí mercar algo, e en canto entrou a muller, pecharon de súpeto a porta, deixando ó home fóra, e considerablemente mosqueado. Por moito que petou e teimou, os propietarios aseguráronlle que dentro só estaban os dependentes, así que chamou á policía. En canto apareceu a autoridade, apareceu tamén a señora perdida, atada e cunha serie de sinais pintadas no corpo, marcando máis ou menos os sitios por onde extraer órganos. Este é, desde logo, un fenómeno que chama á reflexión, pero como non é o único, o mellor é numeralos. Este é o FR1. 

         O Fenómeno para a Reflexión 2 é que, a pesar de que non é pequena, aínda que tampouco grande (a cidade, non a miña amiga), o caso correuse en pouco tempo por toda a poboación, mantendo a esencia do narrado, anque coas comprensibles variantes (non lle pasara non a un matrimonio senón a unha nai e ó seu fillo, a doante involuntaria de órganos estaba tirada polo chan e non sentada, etc.). Tanto se difundiu que medios de comunicación locais non tiveron outra que facerse eco do asunto (aquí o FR3), e fixérono asegurando que a policía non tiña constancia do caso, ou sexa, que nin confirmaba nin desmentía o rumor (FR4, como adiviñarían). O carozo do caso, o FR1, obviamente é unha variante da famosa lenda urbana do turista que vai por aí (Brasil, Tailandia), liga e/ou se embriaga, e logo esperta nun tugurio cunha cicatriz nos cadrís: mangáranlle un ril. O FR2 é como un conto chino así pode infestar amplas capas sociais, sorteando evidencias como que no terceiro mundo é máis cómodo e menos comprometido esfolar a un compatriota que a un turista occidental, e que tanto Copacabana como os bazares chinos de provincias son lugares pouco axeitados para extraer uns órganos, e menos para conservalos (non sirve o arcón dos conxelados). O FR3 é a paradóxica inversión do teórico e tradicional papel dos medios de comunicacións: no canto de contarlle á xente cousas que descoñece, agora o que fan é certificar a existencia oficial de cousas que a xente coñece de sobra. Colateral e coherentemente con este novo cometido (este é o FR4 ) a información periodística non ratifica nin rectifica o contido do rumor: simplemente recolle que corre por aí.

         Ben, ó contrario do que pasa habitualmente coas lendas urbanas/contos chinos, o caso do bazar oriental/unidade de transplantes aclarouse (supoño): os indignados propietarios do establecemento inseriron un anuncio na primeira plana dun xornal local no que sinalaban que o peche era temporal e por mor dun trámite burocrático, e que presentaran unha denuncia contra os autores do infundio. Deséxolle a maior das fortunas ós denunciantes e ás forzas de seguridade que levarán a investigación, pero moito me temo que lles vai ser máis difícil deter ó autor que trincar a un incendiario que recoñeza que lle pagaron por prender lume. Curiosamente (FR5), nunha cidade veciña desenvólvese unha campaña para impedir que se estableza un bazar deses.

      (LA OPINIÓN, xoves, 24 de agosto de 06)

Realmente, a maiores do cambio climático, o Mundo este debería mandar mirarse o ralentí, a ver se é que estamos acelerados de máis. Non sei se lles pasa o mesmo, pero nestes días que queda agosto e verán para rato, a sensación que teño é de que rematou todo. Sinto a mesma anguria que me estragaba de pequeno os domingos pola tarde, ó pensar que remataba a fin de semana e o luns cedo había que reingresar no colexio. Pode ser cousa miña, pero xa me dirán se non. Ó ano xusto do goberno que aquí fixo carne o cambio político (ou mellor dito, O Cambio Político, porque era a primeira vez que aquí non gobernaba o centro, a dereita ou a postura que prefiran), hai unha crise gorda. A Fraga tardoulle unha década en aparecer o das vacas tolas (ben é certo que daquela tanto as vacas como os medios eran máis mansiños), a Felipe González demoróuselle outro tanto en emerxer o da corrupción e o GAL, e para que Aznar afrontara unha emerxencia tivo que poñerse o mundo patas arriba e el empeñarse en meterse no medio. Pero aquí abondou que se reproducise a previsible catástrofe de todos os veráns, pero máis cargada de bombo, para que abaneen os piares do noso mundo noroccidental e progresista acabado de estrear. Pase que agora non duren nada os coches nin os electrodomésticos, pero é que agora as situacións caducan con máis celeridade ca os iogures e por parecidas causas (non porque se deterioren, senón porque a caducidade estimula o consumo), ou coa froita, que en canto a sacas da cámara, máis que madurar, evoluciona.

Exactamente o mesmo que nos pasa con Paco Vázquez. Aínda estamos afacéndonos á súa ausencia, en pleno período de alivio (nas dúas acepcións: loito rebaixado ou consolo moderado), e xa nos metemos no asunto de dedicarlle o Paseo Marítimo. En poucos meses temos que disocialo do concepto alcalde para asimilalo ó rueiro. Do exercicio do cargo público cotián e tanxible á honra eterna e inmaterial do nomenclátor sen necesidade de falecemento intermedio (afortunadamente). Pasando por Roma, é certo, pero sen proceso de beatificación. A outros inmortalizados recentes, de Casares Quiroga a Alexandre Bóveda, custoulles 70 anos e unha traxectoria tan exemplar como tráxica chegar a ter, respectivamente, unha praza nas aforas e un vial sen casas. A Paco chegoulle medio ano de recordo para tomar posesión da metade do Paseo Maritimo, tanto treito que se podería subdividir en lexislaturas (Paseo PV-1983-87, Paseo PV 1987-91, etc.) De gobernar a cidade en persoa, a rodeala simbolicamente. Nin Pedro Barrié de la Maza, con ser o de Fenosa e o Pastor, ten tanto tramo (aínda que é certo que ten un dique de abrigo a maiores).

Claro que todas estas présas se poden deber a esoutra síndrome PV, a posvacacional que afecta a un de cada dous españois, segundo un estudo feito por unha asociación de cervexeiros (de fabricantes, non de consumidores). O estudo, quizais pola alegría dos patrocinadores, non especifica se o PV o padecen todos os cidadáns ou a escasa porcentaxe que pode coller vacacións, pero si o remedio: tomarse unhas cañas cos amigos e irse por aí na fin de semana. É dicir, a síndrome PV cúrase con máis do mesmo. Contra sobredose, fartura. Tanta velocidade acábase confundindo co touciño.

Quen nolo ía dicir hai algún tempo. Un militante da U apoiando e mesmo subvencionando a expansión do sucursalismo…

(ou AVELINO STRIKES AGAIN). Folla voandeira distribuida en Nigrán desde un coche anónimo (para min, polo menos). [transcripción para xente présbita ou pantallas con pouca resolución] AVELINO FERNÁNDEZ Portavoz del grupo municipal del PINN "Me voy a implicar en proyectos sin importarme quién se lleve los méritos" Vai a facer doce anos que non eres Alcade, e aínda te preocupas por os proxectos que deixaches sin facer. Despois de ti pasaron tres alcades e nada se fixo, como si o tempo non pasara. Ainda son os teos proxectos dos que se fala. FOCHES O ÚNICO QUE FIXECHES ALGO POR NIGRAN E CHE PAGAMOS CON INSULTOS. TRUXECHE5 MUITA RIQUEZA PA ESTE POBO, E CHE CHAMAMOS LADRÓN. Foches sempre o mais votado, e sempre deixaches que outro fora alcade, antes P.S.O.E. e agora P.P. Non te meteches en nada e por enriba os que apoyaches, te poñen a parir, e che rouban os concelleiros. Agora, despois de ser o único que explicaches o plan, e sen comelo nin bebelo te fan responsable da desfeita, mentras o forastero do alcade posto por o P.P. arrancha os negocios do Celta, ca axuda do teo tranfuga do urbanismo. SABES POR QUE? AVELINO, CHE TEÑEN PÁNICO, 50 PENSAR QUE TE PODES PRESENTAR AS ELECCIONS, OS ACOJONAS. FOCHES, ERES E SERAS O MELLOR. SOMOS MUITOS OS QUE PENSAMOS ASÍ. E NON AI DREITO O QUE CHE ESTÁN FACENDO DESPOIS DO QUE FIXECHES POR ESTE POBO. CADA POBO TEN O QUE MERECE ALGUNS DOS FEITOS QUE NINGUÉN CHE PODE NEGAR: – Cª po la via; – Paseo Playa America; – Paseo da Fox; – Casa 3ª Edad; – Urbanización Patos; – Baixada a Patos; – C/ Patos Madorra; – Urbanización Puerto Panxon; – C/ Bernardo Vázquez – C/ Rdo José María; – C/ Francisca Lago; – Ensanche Cª Chand; – Ensanche Tarela a Chandebríto; – Carretera Pouton; – Alumbrado todo Nigran; – Mais de 150,000 m2 de camiños pavimentados; – C/ Baixada a prado e playa; – …ETC.. – Autopista e Parque Empresarial que che costaron alcadia. – Festa da Cadelucha – Magosto – Concurso hípico – T. V. y radio – Banda de música – … etc.. Todo desfeito Os feitos falan a por eles, ons veciños. FIRMADO ONS VECINOS

(EL PAÍS, 16/08/06)

Desgraciadamente, despois dun tempiño de descanso no que poder reflexionar e cavilar sen a distorsión da urxencia (ou como decía o finado Cándido, sen que a actualidade agache a realidade), sigo nas mesmas. Ou pode que en peores. Sen saber máis, ou sen ignorar menos, do porqué dos incendios. E o malo non é que eu siga sumido na inopia, senón que non vexo moito máis clarividencia en quen debería tela. E tampouco percibo siquera ese agrupamento social instintivo ante o perigo común que ten calquera grea de herbívoros cando ventan a un felino. De feito, en que o lume prende no monte porque está a monte é a única posición común, incluído Alberto Núñez Feijoo cando volve coller aire, logo de soltar aquilo da Galicia verde que deixou o PP en herdanza. No demais, non hai coincidencia ningunha, nin entre compañeiros de trincheira, gremio ou institución. Dentro do fabuloso corpus teórico lígneo-ígneo que se está a producir, hai dúas liñas do pensamento principais, ou troncais, nunha mellor dito: a integrada (a que invoca iso das causas estructurais) e a apocalíptica (a que defende o da trama organizada). Os integrados ou realistas aseguran que o monte queimase porque todo –a política agraria, a forestal, a urbanística e a sindical, a cultura do lume, a ignorancia rural, etc.- está enfocado a que non haxa outra posibilidade que a de que se queime todo. Os que van e prenden efectivamente lume nese polvorín son meros instrumentos do determinismo socioeconómico, comparsas sen vontade, desequilibrados ou fanáticos sen evolucionar. Esta liña, tamén chamada conductista, é particularmente apreciada por analistas e comentaristas (permite facer socioloxía e non ter que sinalar a ninguén), e sustentada polos ecoloxistas (non lles fan caso, e así todo vai a peor). Con todo, dentro dos integrados, hainos optimistas (as cousas amañaríanse mudando a política agraria, forestal, etc.) e pesimistas (a industria da extinción é xa unha causa estructural). Os apocalípticos, como era de prever, aínda compartindo a tese central da existencia dunha organización, están escindidos radicalmente na interpretación práctica: para uns o problema é que hai unha organización para prender lumes, e para os outros o que pasa é que non a hai para extinguilos. As posicións son intercambiables, dependendo, e de feito, historicamente xa se teñen intercambiado. Despois destes dez días que conmoveron ó noso mundo fondo, de ires a sitios queimados e vires a lugares por queimar, de ler informes de tirios integrados e de escoitar argumentos de troianos de todo tipo, a única conclusión que podo respaldar minimamente é que posiblemente non lle falte razón a ningunha das teorías. (LA OPINIÓN, xoves, 17 de agosto de 06)

Non, eu tampouco sei o porqué desta saña incendiaria. E non é porque non me preocupe, nin porque non pase dous tercios do día facendo preguntas ou zafando de dar respostas sobre o asunto. E tamén, como a vostedes, me doe, por moito que debería ter o distanciamento que hai que ter sobre calquera materia profesional. Aféctame, e sigo sen entendelo.

(Vitor Mejuto, La Voz de Galicia)

Non me veñan co contexto. O de que o monte arde porque non ten valor, porque xa non se vive del, porque non se limpa. Eso explica por que arde, pero non por que lle prenden lume. Se tan desvalorizado está, para que molestarse en queimalo e correr o risco, por minúsculo que sexa, de que te collan e che dean un desgusto, por pequeno que poda ser. Quizais estou algo rabudo, pero tampouco me reciten a chea de posibles motivos: a especulación urbanística vale, pode ser que si en bastantes sitios, pero ¿no interior de Ourense? O de transformar plantacións arbóreas en pastos está moi ben como método agrícola no cráter do Ngorongoro, pero aquí máis ben son os prados os que se están convertindo en criadeiros de eucaliptos. As xenreiras e as vinganzas interveciñais, haberaas aquí como en todos lados, pero se esa é a causa de tanto lume, non sei como damos pasado o inverno aguantando as ganas de matarnos. Tampouco hai razóns para que aquí haxa máis psicópatas que noutros sitios. Os descoidos, as imprudencias, os foguetes, os cigarrillos pola ventá do coche, as botellas que fan de lupa, todos eses argumentos da propaganda institucional terán a súa cota de responsabilidade, e de feito, son os causantes da maioría dos lumes que se producen fóra de Galicia. Pero xa me explicarán como todas esas cousas pasan todas xuntas, hoxe en Pontevedra e mañá en Ourense.

     Quero decir que si, que uns serán por unha cousa e outros por outra, pero tantos deben ser por algo. Non é que propoña unha teoría conspiratoria de que hai unha organización internacional ou supramunicipal tipo Spectra, que quere destruír o mundo e anda a facer prácticas aquí. Pero alguén lle debe sacar proveito dalgunha forma, porque nin o mal se fai tantas veces de balde. Máis ou menos o mesmo que cando se andaba ó cobre, que se roubaba porque o compraban. Non sei, é un supoñer. Tampouco dei sabido nunca que argumentaban os detidos por incendiarios, mesmo os condenados en firme, e mira que o teño preguntado en canto podo. Ó parecer, uns alegan unha cousa e outros outra, ademais da inocencia. En conclusión, soamente se debe dar pillado ós chaíñas. Así que, por favor, se está lendo esto alguén que realmente sabe que pasa (que se dedica ó do cobre, para entendernos) que mo diga, que calarei como unha tumba. Prefiro cargar toda a vida co peso dese segredo que aturar máis tempo non ter nin idea do que está pasando.

(LA OPINIÓN, mércores, 9 de agosto de 06)

(by apointment ASD)

Que mal repartido está todo, de verdade. Non é que estean mal distribuídos os bens escasos – ese clásico da reivindicación social -, é que ata se reparten mal os abondosos. E non falo de abundancias como a cantidade de sol, a extensión das praias, a azulinidade do mar, a beleza e donaire da poboación, e todas esas cousas que nos pregóns se agradecen á Providencia. Refírome as obras de enteira responsabilidade humana, mesmo municipal.

Como saberán se miran o resto do periódico ou, se carecen dese hábito, como poderán ver nas portas e paredes dos bares, nesta época organízanse, convócanse, prodúcense e perpétranse actos de todo tipo. Festas, feiras, romarías, verbenas, sesións vermús, concertos, festivais, eventos, conferencias, xornadas, xeiras, simposios, seminarios, mostras, exposicións, presentacións, demostracións, regatas, travesías, concursos, certames, piñatas, cucañas, campamentos, campionatos, opens, trainings, meettings, pregóns, benvidas, despedidas, almorzos, xantares, ceas, catas, degustacións, merendas e merendiñas. Alternativas festivas, lúdicas, culturais, de lecer, deportivas, náuticas, gastronómicas, étnicas ou báquicas. Para a diversión, a relaxación, a reflexión, a formación ou a dixestión. É posible, e mesmo inevitable, ver en directo, empolingados nos palcos e escenarios, cantando, tocando ou orneando, a todo pichichi que o resto do ano aparecera na televisión por calquera motivo.

Non é como para queixarse da cantidade (si se podería, e moito da calidade), pero o caso é que é materialmente imposible asistir non a todos ós actos que se celebran no teu radio de acción, senón mesmo ós que che interesan. Incluso hai que fiar ben fino para poder acudir ós ineludibles. A causa da inflación debe ser a idea xeneralizada de que no verán todo o mundo ten tempo (por moito que o 53% dos galegos non se poidan permitir nin siquera unha semana de vacacións), e daquela tanto as institucións públicas como as entidades privadas considéranse na obriga de entreter á cidadanía. Ou tamén que aquí somos moi de matarnos polos visitantes. Pero quitado algunha celebración específica para veciños, retornados e veraneantes, e outras que se teñen que realizar ó aire libre ¿non se podería repartir un pouco esta fartura polo resto do ano, que polo xeral é un aburrimento? Xa sei que o localismo ancestral que nos caracteriza imporía a liña de pensamento “vai descentralizando ti, e logo xa o farei eu”, pero para algo están as autoridades pertinentes. Toda celebración que congregase a máis dunha ducia de asistentes –quitado festas de recoñecida tradición, vodas, bautizos e primeiras comuñóns- debería contar cun permiso preceptivo da autoridade pertinente (xa se verá cal, se local, autonómica ou da administración xeral, se un organismo existente ou por crear). En aras da transparencia, cada ano publicaríase a lista de prazas de cada sector (festas, concertos, conferencias, etc..) e os parámetros para a concesión.

En definitiva trataríase de facer algo menos a cigarra e ser algo máis formiga neste asunto. Se damos racionalizado o planeta festeiro, é pan comido acometer o control do medio ambiente, o aforro enerxético…

(LA OPINIÓN, xoves, 3 de agosto de 06)

Antes estaba mal visto referirse a situacións inxustas ou queixarse delas se non se apuntaban ó tempo as causas que as producían. No imparable proceso de modernidade e progreso, agora vese con malos ollos o simple feito de queixarse. Sinalar unha situación constitúe xa unha mostra inadmisible de parcialidade. Pasoulle ó outro Pereiro, a Óscar, a quen só a posibilidade de ganar o Tour nos laboratorios o salvou da polémica que lle viña enriba por poñer unha camiseta na que reclamaba que se parara de botar mísiles.

Cada día, o meu correo electrónico énchese –ademais das habituais ofertas para virilizarme a prezos módicos- de análises do que está pasando no Oriente Próximo. Por un lado, parece que Hizbulá e Hamas están a correr co gasto, por conta de Irán e Siria, de distraer á opinión pública mundial da crise do uranio iraní ou para demostrar que Siria, como Teruel, tamén existe e quere trato de potencia rexional. Polo outro, aseguran que a contundencia da reacción israelí obedece máis ás necesidades de consolidación do goberno de Ehud Olmert que ás expectativas dunha moi improbable derrota militar das milicias islamistas do Líbano. En realidade, e agradecéndolle o esforzo ós remitentes, tanta utilidade me teñen as análises xeoestratéxicas como os fármacos vigorizantes. O que pasa no Oriente Próximo ben o vexo nas cabeceiras dos telexornais e nas portadas dos periódicos: xente inocente morta irracionalmente a mans de xente que ten razóns.
Porque, despois de tanto tempo de conflicto, razóns ten o todo o mundo. Sen ir moito máis alá de medio século, tiñan razón os xudeus en solicitar un fogar propio e seguro despois de toda a vida de estar en todas partes como de prestado e coa maleta preparada por se viñan mal dadas. Pero tamén tiñan razón os habitantes de Palestina en opoñerse a terlle que deixarlle as súas terras ós recen chegados. Abreviando e actualizando, as razóns dos estados occidentais para considerar a Hizbulá unha organización terrorista son máis ou menos as mesmas polas que consideraban terroristas as actividades da Haganah, a organización militar do movemento sionista. Teñen razón os que aseguran que Israel é a única democracia da zona, pero tamén os que ven que a súa política radicalizou o fundamentalismo do contrario: a vella OLP era un movemento laico, con faccións radicais de esquerda e agora, como se demostrou cando votaron, a maioría da poboación apoia a un partido relixioso. Igualmente, o Líbano era un lugar que parecía gobernado por un consello de administración no que estaban representadas unha chea de faccións, e hai uns meses, manifestacións masivas conseguiron que se fose o exército sirio. Agora, que a maioría das víctimas dun bombardeo sexan nenos non contribuirá a desarmar militar ou moralmente ós protexidos de Siria. E ó revés, o obxectivo preferido dos mísiles de Hizbulá é a cidade de Haifa, a máis tolerante na convivencia de contrarios (porque, como din os seus habitantes, alí non hai sitios sagrados polos que pelexar).
O forno estaba xa cada vez para menos bolos, e para acabar de amañala, a clase política/mediática española tomou cartas no asunto. Agora mencionar a existencia do forno (e non digamos dos bolos), supón atraer as iras duns por antifornista ou doutros por probolista. Se aquí é polémico pedir que pare o intercambio de bombas, que menos que alí estean a matar.

(LA OPINIÓN, martes, 1 de agosto de 06)

Discrepaba un tanto do que dixo Touriño de Óscar Pereiro, de que era un exemplo para os nenos. Un deportista, un músico, un actor poden ser estupendos e divinos no seu, e uns monstros como persoas. Mesmo os escritores (no que coincido con Chesterton, un dos meus literatos preferidos, é nos aspectos que menos me gustan da miña personalidade).
Empecei a discrepar menos desde que houbo a polémica sobre a súa camiseta (xa saben, se era un idiota que se puña as camisetas sen mirar para elas, ou era un deportista parvo por atreverse a manifestar opinións)

“El corredor gallego siempre se ha distinguido por su sencillez y modestia en las declaraciones y nunca había protagonizado ninguna polémica de ningún tipo, con lo que sorprende la prenda utilizada ayer durante su homenaje.
La cuestión queda en el aire: En plena guerra del Líbano, con una lluvía de misiles volando por todas partes, ¿Sería una estrategia comercial de la marca que patrocina a Pereiro? o bien, ¿Fue el propio Óscar el que eligió la camiseta consciente del mensaje que lanzaba?”

Agora, despois do rebumbio do seu posible ascenso como ganador, o contraste entre a súa actitude e o pensamento único mediático, discrepo aínda menos

Quizais estea lendo isto porque ten un certo interese no que lle podo contar, ou porque repartiron o periódico entre varios e a vostede tocoulle esta páxina, pero en todo caso, coa confianza que dá compartir este pequeno espacio, permítame que lle pregunte: ¿de verdade o pasa ben no verán?. Xa sei que o tempo é máis levadeiro, que hai festas por todos lados, que é época de vacacións, que si el mar, el sol, las gaviotas y tú. Pero, ¿pásao ben, o que se di ben-ben?

O das vacacións, por exemplo. As vacacións están moi ben, foron unha conquista social e duran un mes, non como os xaponeses, que teñen unha semana e dela perden unha media de tres días nos aeroportos e doce horas cambiándolle o carrete á máquina de fotos ou lendo as instruccións. O mellor das vacacións é que non se traballa, pero o malo é todo o demais. Hai que discutilas, planificalas, organizalas e adaptalas, nesa orde ou na contraria, arredor dunha serie de compromisos ineludibles: o campamento do neno, a festa do patrón, o sarao tremendamente divertido que organiza todos os anos mengano, e o santo da sogra (por certo, felicidades por adiantado, Maruja, este ano tampouco vou poder ir). E a maiores das obrigacións, están as devocións. Ese concerto, aquela romaría… Xuntando todo, os Stones de xira teñen unha vida menos axitada. Ademais, aínda estando ben, as vacacións están ben sexa verán ou tempada outono-inverno. O do veraneo inventárono os ricos para non pasar calor en Madrid e o turismo os ingleses ricos fartos de pasar frío, pero non deixa de ser raro que os que vivimos na costa dediquemos o tempo libre a ir á costa doutro sitio.
Logo está o tempo. O verán está moi ben porque non chove (quitado na costa de Lugo. Como di unha amiga, se choras porque non ves o sol, non veranees en San Cosme de Barreiros). Pero, ¿que ten de agradable unha temperatura que permite fritir ovos nas pedras? A civilización agromou nos climas cálidos cando non había casas con xeito, pero mudouse en canto se inventaron primeiro as casas de pedra e logo o climalit. Ademais, cando non estamos na casa, estamos no coche. Se chove ou fai frío, meterse nel é disfrutar das vantaxes do mundo moderno. No verán, a experiencia de entrar nun vehículo que leva horas ó sol é a que debe sentir no microondas unha pizza conxelada. Igual que o do outro tempo, o libre. Como tés máis, podes relacionarte máis coa xente. O malo é que o verán parece sacar o peor de cada un. Persoas que o resto do ano poden ser interesantes, nesta época mutan a seres sudorosos usuarios de bermudas. E como todo o mundo as leva, podes facer amistade con alguén que as tres estacións restantes traballa de psycho killer ou de xerente dunha ETT.
Ben, recordarame alguén, ¿e a sensación de libertade de ir por aí cos amigotes, rular á aventura, a ver que pasa? Pois que o carné por puntos matou as road movies. (E ademais, aproveitando a confianza que etc. confesareilles que, no meu caso concreto, acabáronseme as vacacións)

(LA OPINIÓN, xoves, 27 de xullo de 06)

Creo que xa lles teño comentado o caso dun coñecido meu que herdou un circo. Un día, sen previo aviso, viuse propietario dun circo enteiro en Italia que lle deixara un parente remoto, e do que non tiña máis idea (falo do circo, non do parente) que un vídeo do espectáculo que lle mandaran os propios artistas, en parte para presentarse e sobre todo para que decidira que facer con eles. Estes días cheguei á conclusión de que o de herdar circos é bastante máis habitual do que parece.

O clásico do circo herdado é o do desfile militar anual, o da Victoria, da Paz, ou como se chame agora. Unha demostración militar con pretensións de espectáculo cívico, que en realidade non se sabe para que sirve nin que conmemora, e que é un engorro para todos, civís e militares, autoridades e espectadores. Outro que tal era a gaiteirada/toma de posesión presidencial de Fraga, que constituía un híbrido de exhibición de dominio do DOG e do roncón. Pero o auténtico abarrote de circos herdados prodúcese hoxe. O da carpa máis grande e con máis pistas é o da ofrenda de España ó Apóstolo, unha cousa que parece que era tradición pero que ninguén o sabía ata que a Franco a promocionou no NO-DO, quizais para agradecer aquelo de ser Caudillo por la gracia de Dios e de paso suxerir que o responsable do que pasaba era o Apóstolo Santiago e non el. A Casa Real ou a televisión (ou calquera outra institución que pensa que todo o que pasa en Galicia é raro e de lenda) mantivo o espectáculo quizais para non lle facer un feo a ningún dos dous, aínda que habitualmente lle carga o morto a outro.
Así que hoxe temos a máxima autoridade dun país formalmente aconfesional pedíndolle a un santo que lle bote unha man. Formato discursos solemnes aparte, non deixa de ter exactamente o mesmo significado civil e político que ir á romaría do San Fins do Berro Seco pedindo curar das verrugas e outros males cutáneos. O mesmo día, no mesmo lugar, celébrase outra tradición, neste caso de raíz democrática e laica, que é a manifestación do Día da Patria Galega. Unha convocatoria baseada historicamente na protesta e que agora, cunha perna no poder e outra no teu tellado, xustifícase sobre todo como festa para coincidir cos amigos. A reivindicación política faise na Quintana, pero a verdadeira forza do nacionalismo está nas celebracións previas e posteriores. Os terceiros en discordia, apeados do DOG e da cucaña das medallas, dubidan entre dúas tradicións populares (os fogos do Apóstolo e a praia). Igual que o meu coñecido analizou o traballo de trapecistas e domadores para ver que facer deles, uns e outros deberían reflexionar sobre a vixencia dos respectivos espectáculos, pero parece que a conclusión foi a de aumentar a cantidade e variedade dos números para atender a todas as sensibilidades e multiplicar as ocasións de saír na foto.
Non é mala solución, porque en Galicia non hai precedentes de festa ou acontecemento veraniego que morrera por falta de público. Mesmo aquel meu amigo debeu decidir manter o circo, porque non o volvín ver.

(LA OPINIÓN, martes, 25 de xullo de 06)

As palabras son como os alicates ou os ollos azuis. Ferramentas útiles para labores e propósitos de todo tipo, que se poden usar ben ou mal. Pero hai outras que son como as navallas barbeiras: puideron servir para algo bo no seu tempo, pero agora máis vale restrinxir o seu uso para non mancarse e evitar desgracias.

Por exemplo, para empezar por unha que afecta ó meu gremio, a expresión periodista de raza. ¿De que raza?, ¿de raza equina? Ninguén fala de enxeñeiro de raza, ou de calafateador de buques de raza. Unicamente de xornalista/escritor de raza, co que se parece indicar que os aludidos poderían ter a oportunidade ou a posibilidade de exercer un oficio decente e respectable, pero foi a súa mala cabeza ou as malas compañías os que os meteron nun vicio nefando e nun hábito deleznable do que non deron saído. Outra é esa de ejercer de gallego. ¿A que se refire?, ¿a xente que non o é e andan de intrusos, de galegos sen carné? Como decía o pai do protagonista paquistaní da película Mi hermosa lavandería (aquela de Stephen Frears que contaba os amores entre un skin e un paki) cando o acusaban de non perdoarlle as mensualidades ós compatriotas que tiña de inquilinos, “son un paquistaní, pero non un paquistaní profesional”. Posiblemente aluda ós que non lles importa que se note que son galegos, non como o Israel aquel de Gran Hermano¸ o pasmón aquel de Ourense que en cando se tirou pola pendente do show bussines, foi a un logopeda a que lle quitara o acento, cando o que tiña que facer era pedir cita en Corporación Dermoestética para que lle quitaran os coloretes da cara que o revelaban como un comedor de touciño. Pero tampouco neste caso se escoita moito que alguén exerza de catalán ou de castelán e/ou leonés, ou sexa que a pertenza profesional á patria chica (outra parvada, por riba cursi) parece estar reservado a aqueles que deberían agachar a súa orixe, e incomprensiblemente non o fan.
Con todo, a palabra que máis odio é terruño. Cando din de alguén (ou mellor cando escriben de alguén, ninguén utiliza esa palabra na fala) que está “apegado a su terruño” están decindo en realidade que é un tipo cun torrón por cerebro, un cavernícola, no mellor dos casos ben intencionado porque non coñece outra cousa. A súa utilización revela en quen a usa que el si que é un “terruño”, que pensa como seu pai e escribe igual que o seu avó. Non son manías. As palabras sirven para o que sirven, como eses que botan man do tópico dos gallegos en la escalera (outra!) como pretendido argumento de ineptitude ou de reserva, cando os ineptos non son os que suben/baixan, senón os que non saben ver se sube ou baixa o galaico observado. O mesmo que a vergüenza del gallego que define a derradeira porción de comida que queda. ¿Por que non se recoñece que o que se deixa no prato é máis ben a cortesía del gallego, por se alguén queda con algo de fame?
Estas non son teimas persoais. Recentemente houbo unha petición de retirar o diccionario da Real Academia Española as acepcións de gallego como “tonto” (en Costa Rica) e “tartamudo” (en El Salvador) que aparecen antes que “lengua de los gallegos”. A Academia respondeu que non podía porque é o que hai e son antigas, pero tamén no Diccionario del Español Actual aparecen as definicións “persona reservada y que no manifiesta francamente lo que piensa” e “mozo de cuerda”. Ou sexa, que por pouco que se usen e por moito que amolen, a esas expresións non as van xubilar, así que habería que facelas desaparecer. (Xa saben, de forma que pareza un accidente).

(Revista CAÑA, xullo 06)

“¿Como é que non tocaches o tema do 18 de xullo na columna do martes 18 de xullo?”, estrañouse onte un coñecido. “Foi un desexo incontrolable de facerme o orixinal”, contesteille, botando man do primeiro que se me veu á cabeza. Non sei se o enganei, pero a vostedes, que son máis e están parapetados tras da pantalla, seguro que non lles cola. A verdade é que o asunto do golpe militar do 36, ou mais ben as historias persoais e concretas sufridas daquela, sempre me puxeron os pelos crechos e os ollos de guerra.

Non sei por que. Quero decir que non sei por que especialmente, porque se algo é recurrente e rotinario na historia, mesmo na historia recente de onte e de hoxe, son as animaladas a esgalla, o sacrificio de inocentes en aras de grandes ideais, e os intento de exterminio sistemático do contrario. E en todos eses momentos de barbarie, a loita non é entre os bos e os malos, que de todo hai en cada sitio. O que si son boas ou malas son as intencións e as razóns, por moito que agora impere ese argumento de que “é o que eu penso, e a opinión é libre”. Hai 70 anos, o que houbo foi unha colisión entre distintas concepcións do mundo, entre os que pretendían defender a Relixión e salvar á Patria con maiúscula, aínda que fose pasando por riba dos cristiáns e compatriotas con minúscula e os que pretendían un mundo mellor e máis libre. Así en abstracto, postos a escoller opción, calquera persoa decente escollería a segunda, e si se impuxo a primeira foi porque a loita non se celebrou no terreo das ideas. Se a diferencia entre as opcións non estaba clara no momento en que se confrontaron, quedou á vista cando unha se impuxo á outra. En ningunha guerra civil os vencedores se asañaron tanto cos vencidos coma na de España.
Ás veces, o debate sobre calquera controversia dáse por pechado cun “tan honrados eran uns como os outros”, para non ter que precisar canto o eran uns e canto o eran outros. Estes días, nas traxectorias e perfís das víctimas sobreviventes que leo, chamoume a atención o oposto das miradas cara atrás. A práctica totalidade dos vencidos están libres das ansias de revancha, igual que algúns vencedores. Sen embargo, outros do bando ganador siguen co fardo intacto: un vello –e vixente- falanxista de Tui atribuía, por exemplo, a represión feroz sobre homes, mulleres e nenos a “aquellos que cambiaron la camisa roja por la azul” ou a vinganzas (“claro que, cuando alguien se venga, es por algo”). Por iso, unha cousa é pasar páxina sobre o que pasou, e outra pretender que a páxina pasada estaba en branco.

(LA OPINIÓN, xoves, 20 de xullo de 2006)

Nas vacacións, a miña dieta mediática transfórmase da composta habitualmente por elementos informativos á unha inxesta máis desganada e dispersa. Dentro dese picoteo, chamoume a atención antonte unha crítica acerba de Javier Marías ó comportamento dos seguidores da selección española de fútbol, ós que cualificaba como os máis túzaros e horteras de todos (alomenos de todos os participantes) e o que é peor, de representantes e símbolos da mala educación e da irresponsabilidade que preside a sociedade española toda.

Non vou ser eu quen o desminta, en primeiro lugar porque sostiven parecidas aínda que máis moderadas (ou hipócritas) opinións, e en segundo por si se entera. O que me estraña é que ademais de constatar un feito evidente, desaproveite a ocasión de sinalar co dedo, non digo xa ós presuntos culpables (quizais non cheguen os dedos) senón ós cómplices, por acción u omisión. Empezando por eses que antes se chamaban “hombres del deporte” (os que viven del sen practicalo), presidentes, directivos e federativos, que levan anos permitindo, apadriñando e subvencionando colectivos de xente que non teñen outra virtude que o amor ós colores. E rematando polos medios de comunicación que impulsaron todo tipo de xestos e actitudes energúmenas (poñer unha pantalla xigante congrega-desocupados, caracterizar de hooligans a famosos e líderes de opinión) disfrazándoas de simpáticas, participativas e “de todos”, coa nobre intención de aumentar a conta de resultados. Como se non houbera experiencias dabondo nas que a combinación de obxectivos “de todos” e engorde de contas de resultados produce monstros. Se persoas con formación e que se ganan máis que ben a vida se permiten esas alegrías, que se vai agardar de xente á que non lle esixen outra responsabilidade que a de que non rompa demasiado mobiliario urbano e non caia debaixo dun coche en plena intoxicación etílica. Se pais cos suficientes estudios para redactar correctamente unha carta ó director dun periódico se queixan de que o cabezazo de Zidane lle provocou un trauma ó seu fillo, que o tiña como exemplo, quen lles explica que máis burrada que darlle un golpe a un cretino nun partido é permitir que un futbolista sexa para un neno un exemplo de nada que non sexa xogar ó fútbol.
Obviamente, estas cousas non pasan soamente no fútbol. O de que se combine o prohibicionismo sobre as conductas individuais coa permisividade cos excesos colectivos. Os concellos convocan macrobotellóns coa escusa de San Xoán ou calquera outra, e logo reprimen os que organizan grupos de rapaces. Fanse eco das queixas dos veciños contra os ruídos nas zonas de bares e logo atronan a veciños e transeúntes coa megafonía das festas patronais, do nadal ou da celebración da volta ciclista. (Nestes momentos, coa escusa de patrocinar non sei que evento deportivo nun recinto da praia, unha marca de móbiles machaca o areal todo cos éxitos do verán a todo trapo, supoño que con permiso municipal).
Pódese discutir se foi antes o ovo da sociedade berrona ou a galiña das autoridades mal educadas, pero si se sabe quen ten a obriga de rectificar.

(martes, 18 de xullo de 06)

Ou, como dixo un: “tradición e biquini, que vén sendo o mesmo”

O outro día, nunha área de servicio –xa lles teño comentado que paso medio verán apatrullando as vías de comunicación, ese clásico galego- vin un xogo deses cos que distraer ós nenos do que realmente os entretén, fozar nos andeis da tenda de lambetadas e souvenirs. Era un recinto que imitaba a área pequena dun campo de fútbol, e había que meter unha pelota nun buraco. Unha enorme fotografía do ex atlético Kiko aconsellaba como introducila (e de paso evitar romper algo): “rasita y por el centro”. “Rasita?”, que ten de malo “rasa”? É unha concesión paternalista á idade e presunta mentalidade dos participantes?, ou –témome- unha mostra máis dese fenómeno diminutivista que asolaga á sociedade?

Por exemplo, a publicidade xa consagrou o termo “braguita”. Un diminutivo que creo non ter escoitado practicamente nunca na vida real, e que supón un paso atrás cando se está dar o paso adiante de converter o tratamento “señoritas” no xenérico “señoras”. Ademais, provoca un novo problema, mesmo publicitario: se hai “braguitas”, como se denominará a roupa interior de talla ou deseño grande, “bragotas”? Non se crea que este fenómeno rampante se circunscribe ós habituais ambientes cursis de fala gangosa (“le di una cremita”, “esta tallita le sirve”) . Tamén en sectores teoricamente peitolobos se están introducindo desde o sur denominacións como “coleguita”, para referirse ós amigolos, aínda que traballen na estiba e avulten como un armario de tres corpos. E xa está máis que importado o de ir tomar unhas “cañitas”, como se así, cañita a cañita, houbese menos perigo de converterse nun cervexeiro incapaz de vocalizar. O ascenso imparable do itismo (-ito/-ita) contamina incluso a función afectiva do diminutivo en galego, que cada vez usa máis xente que non adoita falar galego ou que non sería ben visto que o falasen no choio, en contextos non necesariamente afectivos (“¿le doy una bolsiña?”).
Descoñezo as razóns de tal moda, pero xa hai 50 anos, Wenceslao Fernández Flórez describía nunha novela un horrísono accidente ferroviario no que unha víctima atrapada baixo dos ferros rogáballe ó protagonista: “Caballero, ¿me podría quitar este vagoncito de encima?”, na crenza de que a diminución do referente “vagón” lle quitaba peso ó “vagón” real referido. É decir, o diminutivo utilizouse sempre como eufemismo, para quitarlle ferro ó concepto pelado. Se agora arrasa o seu emprego é pola infantilización galopante da sociedade; ou porque, como se queixa o Papa, estamos instalados no relativismo; ou, como denuncian os bispos, en España xa non hai valores nin nada.
En fin, non sei. Déixoos que vou á playita, que para algo é veranito.

(LA OPINIÓN, xoves, 13 de xullo de 06)

Empecei isto vai hoxe un ano. Por varias razóns, entre elas ter localizado o material opinativo que facía e levalo a máis público do que le a concreta prensa escrita. A maiores destas variantes da vaidade, isto comezou tamén como un intento ou autoescusa de trasladar o estilo blog á prensa escrita e así currar menos. Evidentemente, saíume o tiro pola culata, e incumprín unha das normas do decablog que Varela deixou dito unha vez, sen que logo poidese localizalo. Incumpro tamén outras como non visitar as leiras dos colegas tanto como debería e merecen, e de non ser tan aventureiro como fun á hora de descubrir máis cibermundos. Así podería actualizar e ampliar os links recomendados…

Tamén crebo outra regra que é mirar de máis as estatísticas. Van case 50.000 visitas, algunhas de lugares tan insólitos como Chipre, Estonia, Exipto, China e Irak (?), e gustame conxecturar quen será o asiduo que se conecta desde Trondheim (Noruega) e quen traballará nunha compañía de augas británica. Pero descubrin eso que nas clases de xornalismo chamaban feedback e logo mutou ó algo pretencioso e mutiaplicable concepto de interactividade. É decir, os comentantes habituais. A risco de esquecer algúns, desde o Subcomediante H, todonada, o ollodavaca ou Kate, que foron dos primeiros, a Alfonso Pardo e Bruñulf, dos máis novos. Desde o troll eSedidió (que resultou ser un ganapán que coñecía de vello), ó incansable Míguez, ou ó certeiro Mourullo (estaba a punto de convocar unha xornada monotemática sobre Quen é Mourullo? ata que opaco descubriu que non era un ser humano, senón un bot. A algúns, como a Pawley ou a torredebabel, coñecinos logo en persoa. A outros, ánzony , Suso Lista, xa os coñecía. Eles –vostedes-, el niño de la guía, Ghanito, Berto, Nemeth, o altibaixista Galeidoscopio, o atinado Willy Sifones, yeye, folerpa, e… dánme o mellor que pode ter un escribidor, respostas (1.630 ata hoxe), e téntanme a romper outra norma: facer unha quedada para expresarlles o meu recoñecemento. De momento, este post (o número 233) é o xeito de facelo, ós citados e sobre todo ós que non (que teñen abaixo o email de aludidos, ou neste caso, elididos).

——- Paren as máquinas.- Acabo de botar un ollo ó faiado, resulta que o cumpreanos non é hoxe 11 de xullo, senón que debeu ser o 9 de xuño, como me debería ter acordado porque estabamos en campaña electoral… iso pásame por fiarme das estatísticas…

O mundo catódico vai por modas, e agora as excelentes series que trunfan na televisión son un canto á especialización. No revitalizado xénero médico/hospitalario, House é a apoloxía dos dialoguistas sen barreiras e do ollo clínico (e da eficacia inmediata dos tratamentos, todo hai que decilo), mentres Anatomía de Grey xira exclusivamente arredor do planeta MIR. Pero o fenómeno é máis agudo no xénero de investigación criminal. Os varios CSI solucionan casos exclusivamente por métodos empíricos e por completo físico-químicos, analizando (eles chámano “procesando”) o cuspe que atopan na herba do xardín da víctima, mentres os de Mentes criminais traballan unicamente o sistema especulativo, facendo un retrato robot da conducta criminal e logo localizando a quen se axeite a el. Crossing Jordan mestura as autopsias coa tensión sexual máis ou menos resolta. The Closer é unha serie de interrogatorios e resaibos do machismo. O tradicional sistema de descubrir ós malos polo método deductivo e trincalos logo de learse a tiros ou mamporros non ten representación catódica.

Veume á cabeza toda esta panoplia serial a conta da cadea de sucesos sanguentos que se produciron a pasada semana en Galicia. O caso do fontaneiro de Cedeira que se fixo pasar por garda civil con fillo que non podía atender para conseguir unha canguro e logo matala, non daba para encher un dente ós criminalistas dos CSIs. Imaxino que chegou con rastrexar as chamadas que recibiu a víctima no seu teléfono, sen necesidade de agardar a que se descubrira o seu corpo no colector onde a meteu o homicida. Tampouco ese crime de celos e tunning pasional que cometeu un Vigo un mozo co seu rival sería adxudicado á unidade da doutora Jordan ou da inspectora de Closer, quitado que a confesión do autor escondera outra cousa. Pero o que si sería materia para Mentes criminais sería o caso de Remedios Sánchez, a vellicida ludópata de Barcelona natural de Dormeá (Boimorto). Entre outras razóns, porque nos Estados Unidos (polo menos nos EEUU televisivos) catro asasinatos de anciás solitarias montarían un rebumbio socioperiodístico bastante como para que tropa mentalista do FBI collera o avión ese desde o que o xefe Gideon dispara citas filosóficas como mísiles. Cavilo que o primeiro “perfil” do criminal apuntaría a un home introvertido ó que a nai ou un avoa dominadoras lle amargaron a infancia e case toda a xuventude. A forza empregada na estrangulación manteríaos enganados, ata que a facilidade de entrar nos domicilios ou calquera detalle relacionado co xeito apresurado e trapalleiro de coller o botín lles desvelaría que era unha muller coa necesidade compulsiva de conseguir cartos.
Con todo, o que si seria materia para a tropa de Gideon son as interpretacións soterradas que fixo a prensa a posteriori. Fracasado o intento de obter “datos de interese humano” dos Fandiños e do resto dos veciños de Dormeá, os reporteiros descenderon en círculos sobre a inobxectable galeguidade de Remedios. O seu lugar de orixe (“la aldea gallega de”), os seus lugares de traballo, os seus sucesivos compañeiros sentimentais e mesmo “su obsesión por no volver nunca más a la miseria de su Galicia natal” (“a la miseria que ella padeció en su Galicia natal”, supoño que quererían decir), sen salientar que tamén era galego o santo que tiña por marido. Deben ser as consecuencias de que agora non emitan series como Lou Grant, aquela de periodistas éticos.

(LA OPINIÓN, martes, 11 de xullo de 06)

Estou de vacacións e teño fundadas sospeitas de que as rematarei igual ou máis canso que ó comezo, o mesmo que case todo o mundo ataca a semana os luns máis esbandallado que a remata os venres. Polo menos se o resto dos días van ó ritmo destes primeiros.

Posiblemente sexa culpa miña por apuntarme á primeira tanda, dirán con tanta envexa como razón aqueles que aínda lles queda alomenos un mes de traballo antes de coller as súas. Non foi exactamente unha elección libre. Sempre fun devoto de setembro, por un lado porque fai vai menos calor e menos xente, e ó fin e ó cabo, xa vivo nun sitio que é destino vacacional para moitos. Desafortunadamente, tiña unha compañeira de traballo con máis antigüidade que tiña a mesma idea, e cando fun o máis antigo, xa tiña nenos (eu) e polo tanto estaba suxeito ó calendario escolar. Optei varios anos por agosto, pero vaias a onde vaias, atópaste no Planeta Nivea, apoxeo do abarrote playero, habitacional e circulatorio. Así que este ano decidinme por comezos de xullo, e nunca tal fixera.
En primeiro lugar, porque parte importante das vacacións son a súa preparación, tanto interna (acopio de material veraniego e deseño de estratexias ídem) como externa (avisar ó mundo das nosas intencións e das consecuencias que lle traerán). Con tantas presas, nin unha cousa nin outra. Chegas ós sitios sen eses elementos fundamentais como as bicicletas e as táboas esas surf que non son de surf, e tes que facer máis viaxes ó hipermercado para encher a despensa familiar dos que precisa Médicos Mundi para paliar unha catástrofe humanitaria. E por outra parte, como non fuches aproveitando os últimos días para ir rematando os traballos pendentes, ademais das toallas de praia cargas cuns deberes a medio facer. Como tampouco avisaches en tempo e forma de que te abrías, e os demais están a pleno ritmo, chóvenche encomendas e comenencias. As dúas últimas veces que soou o móbil tiven que rescatalo das mans conxugais, que a primeira vez propuxo enterralo na area e a segundo tentou arrebolarllo ás gaivotas. En realidade, cando se vai correndo que estás de vacacións, é peor, porque o persoal debe facer a seguinte reflexión: “como está de vacacións, de seguro que ten tempo”. E ademais, estás desarmado e sen a escusa de que estás moi ocupado para non poder asistir a todos os actos e festexos, privados e públicos, que inzan o verán en Galicia. “O ano pasado non puideches vir porque estabas non sei onde, pero este non terás outra, porque un día no traballo pídeo calquera”, razoan.
Así que aquí me teñen, dándolle a tecla en xullo e con agosto máis ocupado ca os Tonechos.

(LA OPINIÓN, xoves, 6 de xullo de 06)

(by appointment Ánzony)

Non sei como levan agora a nova vida, desde que apareceron nela os puntos. Eu estes tres días paseinos apatrullando a A9, darriba para abaixo e de abaixo para máis abaixo e volta, e notei máis cambio no tráfico do que pensara que ía haber. E polo que notei, estráñame bastante a chea de tantos que conseguiron os axentes de tráfico.

Porque a impresión que me deu a circulación na autoestrada é o que os periodistas chamamos “tensa calma” cando non hai nada que contar nun acontecemento que se supón movido. “Calma” porque, quitado un par de becerros, todo o mundo ía a modo. “Tensa” porque todos pareciamos ir abrochados ós mandos, cun ollo no velocímetro e outro no mundo exterior. Os conductores que poderiamos chamar timoratos e oficialmente se cualifican de prudentes circulaban a 110 e os destemidos que se autodenominan hábiles rondaban os 125, unha diferencia escasa de máis para manter a fluidez circulatoria. O normal era atoparse sucesivas concentracións de vehículos, circulando como as caravanas do Oeste, en grupo para defenderse do inimigo exterior e cheos de desconfianza entre si. Zafar dun deses colectivos sen despegar o ollo do velocímetro era asunto difícil porque os prudentes tenden inconscientemente a incrementar a velocidade cando senten a alguén detrás e os hábiles aceleran conscientemente porque lles amola que os adianten. Así que a consecuencia é incrementar a solidez do grupo ou marchar en paralelo unha chea de tempo. Por certo, o actual límite de 133 kilómetros que fai saltar o radar é moito máis difícil de controlar que os 140 de antes, que nos velocímetros de agulla estaban perfectamente marcados cunha liña, e nos dixitais eran visibles a simple vista en canto aparecía un 14… Así que se na autoestrada o autocontrol colectivo funcionou perfectamente, a colleita de puntos apañada estes días en Galicia debeu producirse nas estradas e pistas, nas que circulan, segundo as estatísticas, fundamentalmente homes un tanto afectados polo trago e sen poñer o cinto.
De todas formas, os beneficios para a seguridade viaria das persoas que aparentemente trouxo o invento puntuable (e o prexuízo probable que suporá para os nervios da poboación conductora) non penso que vaian durar moito. A medida funcionou porque os automobilistas se sentiron máis vixiados polos medios de comunicación que polos axentes de tráfico. En canto desapareza esa presión mediática (esas noticias do que perdeu todos os puntos por ir peneque e marcha atrás nunha autovía, animalada tal que ata ir bebido debería ser un atenuante caso de facela), e reste unicamente a represión de sempre da DGT, completamente aleatoria, os destemidos habituais comezarán a despegarse do autocontrol colectivo, e a circulación volverá a estar a monte. Con todo, o dos puntos será unha medida, se non eficaz, alomenos de xustiza en comparación coas multas, que para algúns supuñan o que lle custan as tulipas do haiga e para outros o valor do coche enteiro.

(LA OPINIÓN, martes, 4 de xullo de 06)

Hai desenlaces con menos suspense que unha serie policial de producción española. Non falo da brillante traxectoria da selección de Luís Aragonés e o seu firme compromiso coa historia mundialística, senón do debate do Estatuto Galego, aínda que os dous procesos teñen algo en común: todo o mundo sabe como van acabar, pero os implicados negan o evidente e os medios de comunicación argallan caceroladas, conxurados na misión de que non decaia o espectáculo.

Tamén na competición estatutaria houbo unhas previas máis ben desalentadoras. O PP, equipo clásico e grande sabedor de que non se tén por que matar moito para pasar, foi obediente á consigna de seguir co catenaccio e nada de aventuras. O PSdeG e o BNG, no seu papel de equipos animosos e pequenos, preparáronse por siascaso. Entón producíronse varias circunstancias non previstas. Unha, que Aznar deixou de ser presidente da Federación e en consecuencia, empezou a correr o aire. Dúas, que tamén a Federación catalana cambiou de mans e, como pasa sempre, quixeron facer o que non fixeron os anteriores. Tres, que as demais federacións territoriais puxéronse a correr detrás. E (sobre todo) catro, que aquí tamén pasou o que parecía imposible, despois de tanto tempo de rematar por fóra. En consecuencia todo o proceso pillou ó equipo clásico e grande co pe cambiado, e máis aínda cando os equipos pequenos e animosos presentaron unha proposta conxunta. Algo inédito porque, por un lado era exactamente o que lles pedía o PP (que sabe por experiencia que en política non hai como que os contrarios che pidan algo para que non llelo deas) e polo outro chocaba co argumento tranganillo de que se levaban fatal entre eles.
E por que se sabe que vai pasar?, preguntarán os que seguiron o fío deste proceso estatutario explicado ós seguidores do Mundial. Porque no fondo, uns por experiencia de goberno e outros por ganas atrasadas, máis ou menos todos están de acordo na análise das necesidades que debería resolver a reforma do Estatuto. O PP insiste en que ten a chave, pero tampouco quere ser como o que non solta o balón cando todos queren xogar. O PSOE non quere quedar como o que non consigue o que os seus lles deron a outros. O BNG está na posición do xogador ó que lle fixeron un penalti e non lle deixan tiralo (se o meten ben, e se non, foi pena). É o compromiso colectivo en manter o espectáculo o que provoca ese debate teoricamente a morte sobre como chamarlle a isto. Porque se todos coinciden en aspirar a todo, e se antes estabamos na Primeira Histórica e os compañeiros de liga reclaman ser División Nacional, e os que estaban en regional queren ser de Primeira, ou ascendes ou, se te quedas onde estabas, descendes.
O único que pode amolar o asunto é o comportamento dos que non xogan este partido. Dos que queren que aquí sexamos o último reducto do catenaccio e da España da Enciclopedia Álvarez e os que poden considerar que temos que dar menos dar a lata, que están moi ocupados co transcendental partido que teñen que librar no País Vasco. É decir, os que poden facer ese papel energúmeno da afición máis hortera e máis tópica do Mundial.

(LA OPINIÓN, xoves, 29 de xuño de 06)

Oé!

Onte celebrouse en todo o mundo o Día Internacional Contra El Uso Indebido Y El Tráfico De Drogas. Non sei como o celebraron por aí (sei que, en China, executando a catro narcotraficantes) pero aquí celebrouse coma sempre, con consellos, estatísticas estarrecedoras, declaracións públicas, folletos, e sen recoñecemento ningún de estar fracasando absolutamente.

A historia das drogas é tan vella como o mundo, e todas as sociedades admitiron algunhas e condenaron outras. Por esta contorna, o alcohol tivo desde sempre a mesma acollida popular e o mesmo apoio oficial (dos reis ós curas) do que agora disfruta o fútbol. O tabaco e o café presentáronse hai cinco séculos e foron furando. A súa condición de legais (o tabaco, de momento) non puido agachar a súa non menos evidente condición de prexudiciais, pero ese detalle, que o seu abuso sexa pernicioso serviu como moito para que o alcohol e o tabaco se inclúan no catálogo teórico de substancias non recomendables, mentres gozan na práctica dun respaldo inoxidable (eu, por exemplo, veño de cubrir unha cata de viños). Outras caeron en desgracia por razóns que se me escapan porque non sei onde teño metido Historia general de las drogas, de Antonio Escohotado. A coca, por exemplo, que despois de formar parte de viños (do Viño Mariani feito en Italia foron agradecidos consumidores a raíña Victoria de Gran Bretaña, Alfonso XIII de España, Alejandro Dumas, Julio Verne, Thomas Edison, os irmáns Lumière e os papas Pío X e León XII) e de xaropes parafarmacéuticos (no que vostedes están pensando deixaron de botarlle coca en 1906, oito anos antes de que se ilegalizara a cocaína en EEUU) pasou a ser unha praga moderna, como se pode comprobar en moitos guións televisivos.
O caso é que, por unhas razóns ou outras, quitado a priva, o tabaco, o café e algúns fármacos, as demais son ilegais, non como os coches. E aquí entra a razón de ser do tal Día Internacional. Non importa que desde que se celebra (1987), e desde que a loita contra a droga é Obxectivo Mundial Número 1 (en realidade, número 2 desde que irrompeu Al Qaeda no ranking) os seus consumos se teñan incrementado a ritmo de Ibex 35, en paralelo ás ganancias dos seus distribuidores e en inverso ás economías dos usuarios. En calquera outra actividade, o normal sería cambiar de estratexia, pero nesta non, por falta de imaxinación ou porque hai moita xente que vive dela, tamén no campo dos bos. En concreto, que aquí baixe imparablemente a idade (ós 14 anos) de iniciarse nas toxicomanías, legais e ilegais, sirve para que se dupliquen os berros de alarma, pero non para que se dobre o esforzo de reflexionar sobre si se está enfocando ben o asunto (os 10 minutos diarios que preconiza o alcalde Javier Losada perécenme claramente escasos). Mesmo cando, no mesmo famoso Día, a directora xeral de Instituciones Penitenciarías recoñece que é imposible controlar o consumo nas prisións. Pois se é imposible nas prisións, das que non se pode entrar nin saír así como así, xa me dirán como se vai controlar noutros ámbitos nunha sociedade que non é nin capaz de impedir que os nenos vexan a televisión de madrugada.

Hai xente que está grandemente preocupada por decisións do Goberno como o Estatut (aínda que non sexa unha decisión gobernamental), as negociacións con ETA (aínda que, polo que se ve, tamén dependen bastante dalgúns xuíces) ou o porvir da selección do Mundial de fútbol (aínda que Zapatero cumpre aí o mesmo papel que Rappel). Eu si estou enormemente preocupado por decisións que si toma o Goberno: a prevista modificación do Código Penal en materia de tráfico.

As medidas que anunciou o Ministro Fernando López Aguilar con ese salero que o caracteriza van desde penas de cárcere para quen supere os 90 kilómetros por hora nas vías urbanas limitadas a 50, os 160 km/h en estradas prohibidas a máis de 90 e os 190 kilómetros nas autoestradas e autovías. Ir a 160 nunha estrada e 190 nunha autoestrada paréceme, en efecto, unha machada. Non tanto ir a 90 nunha vía urbana porque o límite de 50 penso que obedeceu máis a unha xeneralización que a unha análise de cada vía concreta, sobre todo en Galicia, que hai traxectos dun cento de kilómetros que discurren enteiros por teóricas travesías urbanas. O destacado salero do ministro do ramo non nos debería deixarnos enganar sobre que estas medidas non son “de seguridade viaria”, senón sancións de faltas e delictos na circulación, como o demostra a intención de penalizar con dous puntos de carné o estacionamento en dobre fila, actitude tan escasamente cívica como cativamente atentatoria contra a seguridade viaria. Paradoxicamente, son medidas intervencionistas por un lado e que polo outro cargan todo o peso da culpa na responsabilidade dos conductores. Un coche ten a potencia letal dunha arma, e nos dous casos, que mate ou non depende do usuario. Sen embargo, non se pode ter un arma, pero si un automóbil. E as pistolas fabrícanas con seguro para evitar que o propietario se pegue un tiro nun pé, pero os coches fanos para que vaian a todo meter. Ademais, as leis son efectivas na medida en que hai unha probabilidade razoable de impoñelas. Sacase ben máis proveito dalgúns delictos contra a propiedade que de ir a 190, e con penas similares, pero non se cometen porque a probabilidade de que te collan é moito mais elevada.
Hipóteses: 1.- A poboación carceraria en España é das meirandes de Europa. 2-. A construcción e o motor da economía española –e o reactor da economía dalgúns españois concretos-. 3.- Parece ser que as autoridades están firmemente decididas a salvar a costa da especulación urbanística. Tese: A única explicación lóxica deste furor apresandi consiste en que hai que construír unha chea de establecementos penitenciarios. Como lle decía a unha señora do PP moi agradable coa que discuto radiofonicamente unha vez á semana, en vez de andar de aprendices de Nostradamus, profetizando cada mes e medio desastres bíblicos que non se producen nunca, o que debería facer a oposición é aproveitar as ocasións que lles ofrece o goberno de defender o sentido común.

(LA OPINIÓN, xoves, 22 de xuño de 06)

O luns 19, día de análise do referendo do Estatuto Catalán, cumpríase un ano de outro referendo, aquel no que Galicia decidiu se lle concedía unha moratoria ó fraguismo ou daba por liquidado o contrato. Nos dous casos saíu que si, e nos dous se produciu un fenómeno, chamémoslle curioso para non chamalo preocupante, que é a posta en cuestión dos resultados polos perdedores. Máis curioso sería, desde logo, que os cuestionaran os ganadores, pero o preocupante é que o fagan pais da patria e do invento, xente que vive diso, e non os socorridos sectores antisistema.

O 19 de xuño a estas horas moitos colegas, independentemente de adscricións ideolóxicas, estabamos cruzando os dedos ante os resultados das eleccións autonómicas. Non polos resultados, senón pola súa interpretación e polas posibles consecuencias. Despois de case un ano de esgotadora precampaña e de quince días de campaña esmagadora, o que nos faltaba era unha prórroga de incerteza a conta do reconto. Sei de profesionais curtidos que tiveron unha crise nerviosa cando apareceu Federico Trillo co maletín na xunta electoral de Pontevedra, naquel reconto que se vendía e temía como unha final de infarto das eleccións. De feito, o mundo mediático sufriu un choque traumático que o tivo meses desnortado e apampado, medio sen saber que había que informar. Ata hai ben pouco aínda espernexaba ese argumento de que a ver quen ganou as eleccións, como se non estivera claro quen manda e quen non, e esquecendo o dato de que a primeira vez que ganou Fraga foi gracias a sacos de votos emigrantes que se computaron daquela maneira. E co Estatut, exactamente o mesmo. Logo dun ano ou dous que parecen media vida debatendo o asunto, antonte votaron dunha vez, co que o asunto debería quedar amañado, ou polo menos informativamente amortizado. Nin por esas. Hai xente de orde que fai proclamas sobre o valor político da abstención como se fosen activistas da CNT-AIT e non rexistradores da propiedade.

Que conste que eu sempre me acollín ó maxisterio de Bernard Shaw cando opinaba que a democracia substitúe o nomeamento feito por unha minoría corrompida pola elección feita por unha maioría incompetente, ou que é un proceso que garante que non sexamos gobernados mellor do que nos merecemos. Ou ó de Charles Bukowski, que aseguraba que a diferencia coa dictadura consiste en que en democracia podes votar antes de obedecer as ordes. Pero descrer de algo non supón acreditar no contrario, como resumiu Churchill cando cualificaba a democracia como o peor sistema de goberno, quitado os demais. E o rechamante é que os que montaron o pendello, os que pactaron o derrubo do antigo réxime a cambio de que non se tocara ós que o serviron, os promotores de sistemas como o D´Hont que lle asegura ás maiorías máis representación da que lles dan os votos, os que converteron a democracia de sistema político en ideoloxía arroxadiza, se queixen agora.
Si de verdade o teñen tan pouco claro, deberían tomar de exemplo a dous presidentes do país que pasa como inventor do sistema: “Creo que estamos nun camiño irreversible cara máis liberdade e democracia. Pero as cousas poden cambiar” (George W. Bush). “Hai momentos na vida de todo político en que o mellor que pode facer é non abrir a boca”. (Abraham Lincoln).

Houbo aquí quen chamou xa a atención sobre o fenómeno que, sendo duros poderiamos chamar de tocar a rebato á sociedade. Sendo blandos, pódese considerar un intento de homologar Galicia coas sociedadades punteiras, aínda que sexa na crónica negra. Sendo realistas, pailanismo sensacionalista. De facerlle caso a algunhas informacións, os habitantes de varias urbanizacións de Santa Cristina (Oleiros) están atemorizados pola amenaza de bandas do Leste. Desde logo, o medo é libre, e a prensa tamén, pero os feitos están suxeitos á realidade. Igual que os animais que lle pegaron un tiro a un inocente en Coristanco con métodos orientais resultaron ser veciños do lugar, como todo o mundo sabía na contorna, os asaltos dos bárbaros do Leste consistiron na sustracción dos cartos dun bolso que estaba riba dunha mesa nunha sala coa porta aberta a un xardín, e no roubo dunha placa vitrocerámica nun piso en obras. A única violencia rexistrada na zona foi unha labazada que apañou un presidente de comunidade duns rapaces ós que lle chamou a atención por estar fumando canutos (precisamente cando acababa de deixar as forzas de seguridade inspeccionando o lugar dos feitos). Por moito que o máximo sustentador da teoría do perigo rumano sexa un hosteleiro revestido da autoridade profesional de ter sufrido tres roturas de luna de escaparate, o esquelete dos feitos dá, como moito, para darlle algo de substancia a unha trama menor de Aquí no hay quien viva. Pero entre a potencia do medio emisor e o coro que lle fixeron tertulias radiofónicas por toda Galicia, xa temos montado un agromo de gripe aviaria (por certo, que foi dela?).

Agora, denunciado o caso, uns veciños terán medo dos rumanos, outros dos habitantes do planeta Reticulín, pero os que eu coñezo de quen teñen medo é dos periodistas.

Non, non é a pasarela Cibeles, nin a Gaudí, aínda que tamén é unha mostra da creación e unha oportunidade de negocio. É a Pasarela de Vimianzo, un lugar coroado por un penedos que son a proba máis definitiva de que a natureza supera á arte. E tamén outra proba non menos definitiva de que, a pesar de séculos de civilización, o ser humano evoluciona máis na forma que no fondo.

     Os penedos de Pasarela son, nestes tempos de parques temáticos, un parque máxico, escribiu Manuel Rivas aforrando ós demais o traballo de describilas e valoralas. Tamén foron, desde hai tempo, escuro obxecto de desexo de empresas que viron neles, imaxino, a oportunidade de facer canteiras nun sitio no que nin hai que desenterrar as pedras. A primeira, provista dunha patente de corso en forma de permiso de prospección, foi ó seu ata que houbo as protestas. A segunda, liderada polo socio dun coñecido ex responsable de Política Territorial, conseguiu un permiso de Medio Ambiente. Foi naquel mes en funcións da anterior Xunta que tivo unha productividade nunca vista en cuestión de permisos e unha vizosidade tropical á hora de cumprir compromisos. Entendo que calquera se apunte a coller euros a catro pesetas aproveitando a casualidade de que o teu socio foi o responsable de ordenar o territorio e que pillas ó goberno autonómico preso dunha actividade febril. O que non entendo é a actitude dos indíxenas ós que se lle priva dunha oportunidade de negocio colectivo moito maior: aproveita ese parque máxico que xa está feito, non como Terra Mítica, que houbo que meter unha chea de cartos públicos para facela e para urbanizar o entorno e menos mal que os terreos eran de amigos e non se perdeu todo.
	
     Nese sentido, as declaraci&#243;ns do alcalde de Vimianzo, proclamando o argumento pro-canteira de que &#8220;as pedras son pedras&#8221; (e polo tanto, susceptibles de converterse en grava) ocultan, baixo a obviedade aparente, unha gran profundidade conceptual. Calquera d&#237;a, o edil descubrir&#225; que o castelo de Vimianzo non deixa de ser un edificio, e polo tanto, debaixo hai un solar. Igualmente, a asociaci&#243;n de veci&#241;os de Pasarela (que &#243; parecer non precisan os 5 postos de traballo que crear&#237;a a canteira, pero son amantes das novidades laboral-productivas) fai unha proposta de alto calado: &#8220;Canteira si, penedos tam&#233;n&#8221;. &#201; decir: &#8220;Tortilla si, ovos tam&#233;n&#8221;. Ou &#8220;troitas si, bragas enxoitas por suposto&#8221;. Calquera urbanita deses que entende como natural que estea prohibido tender a roupa na fachada das casas pode considerar que deixar estragar unha paisaxe a cambio de nada d&#233;bese &#225; ignorancia. Grave erro. Hai uns meses, cubr&#237;n a informaci&#243;n da <a href=\"http://www.lavozdegalicia.es/se_galicia/noticia.jsp?CAT=102&TEXTO=4774953\">desaparici&#243;n </a>en Camari&#241;as da Pedra do Oso. Un misterio que durou apenas 24 horas, cando un veci&#241;o da Coru&#241;a alertou que llo chantaran diante da casa. Afanarao un dilixente traballador &#243; que a empresa constructora dun edificio oficial da Coru&#241;a encargara procurar algo aparente para decorar unha rotonda nunha zona xa ateigada de h&#243;rreos reconstitu&#237;dos. O operario, sen cualificaci&#243;n pl&#225;stica ningunha, apreciou que o penedo daba perfectamente o pego como elemento art&#237;stico obrigado en toda obra civil.

Non é que algunhas mentes sexan máis duras de roer polo paso do tempo que as formacións graníticas. É que hai moito listo que se fai o parvo para camuflarse, pensando que os demais o son.

(LA OPINIÓN, xoves 15 de xuño de 06)

O fútbol é un espectáculo baseado nun deporte que, como todos os deportes, a uns préstalles e a outros non, e como a maioría dos espectáculos, gusta a calquera se é bo, e máis cando hai unha implicación ou identificación emocional con algún dos participantes. Hai xente que un domingo súa con Rafa Nadal, o luns vibra con Fernando Alonso, o martes estremécese con aquel Juanito que era un esquiador español ata que se descubriu que era un alemán dopado, e o mércores papa o partido da previa da Champions entre un equipo danés e un lituano. Outros, pola contra cambian de cadea en canto ven na pantalla algo redondo e alguén en pantalón corto. Logo hai uns que nin tanto nin tan pouco (aínda que, coma min, subscriban aquelas palabras do mítico adestrador do Liverpool, Bill Shankil, “o fútbol non é só unha cuestión de vida ou morte. É algo máis importante que todo eso”). Ditas estas xeneralidades, a promoción do Mundial nos medios é o máis parecido ós métodos mussolinianos de adoutrinamento.

Non é que soamente nos leven semanas rompendo a cabeza con monográficos da mediocre participación do combinado que patrocina a Federación Española de Fútbol baixo o rimbombante denominación de Selección Nacional. Que nos teñan recordado o gol de Zarra a Inglaterra, o de Marcelino a Rusia e o codazo a Luis Enrique coa reiteración propia das técnicas de captación da secta Moon. Que saibamos máis da meritoria traxectoria da selección paraguaia que da atroz realidade da nación paraguaia. O malo é que, coa escusa do Mundial, tirios e troianos están promovendo, con tanta intensidade como frivolidade, o hooliganismo máis rampante. En plena época de demonización do nacionalismo, deben estar exentos os nacionalismos que teñen exército, fronteiras e pasaporte, porque se ve como natural e simpático que os alemáns inauguren o Mundial a golpe de bávaros tocando o tambor (dous elementos en si temibles que xuntos fan unha combinación histórica perigosa).

     Aqu&#237;, a versi&#243;n fina do lavado de cerebro ten mellor acabado. Esgotado Ra&#250;l como icona, a proposta agora &#233; Casillas, promovido como <em>middle class hero </em>nos suplementos dominicais e como <a href=\"http://www.youtube.com/watch?v=NdFnpcHU7ek\">mutante </a>da Patrulla X , con alitas (unha mensaxe subliminal de que &#233; fino e seguro?) nas promoci&#243;ns televisivas. &#211; mesmo tempo e no mesmo <a href=\"http://www.youtube.com/watch?v=Wk4pgww1wTw\">canal</a>, l&#237;deres da comunicaci&#243;n e da opini&#243;n po&#241;en xesto pretendidamente duro mentres pintan a cara en plan <em>Braveheart</em>, e locutores e entertainers escenifican poses de energ&#250;menos. Mesmo Esperanza Aguirre invita &#243;s seus inmigrantes ecuatorianos a ver os partidos de balde e p&#237;ntalles a cara &#243;s que se deixan cos colores patrios (de Ecuador). Debe ser que, como os futbolistas, segundo Peter Sloterdijk, o fil&#243;sofo alem&#225;n m&#225;is popular, tenden cara a hermafroditizaci&#243;n, a &#233;pica pasou da herba &#225;s bancadas, e para vivir unha vida prestada xa non fai falta ser dianteiro, chega con ser hincha. Aqu&#237;, afortunadamente, a <a href=\"http://www.youtube.com/watch?v=QW31L3A1SL8\">caspa </a>que verniza inevitable ou consecuentemente todo o patri&#243;tico fainos inmunes a esa perigosa tendencia. Por exemplo, ese video oficial-aficionado, co seleccionador e seleccionados pegando brincos &#243; son dunha versi&#243;n ratonera do &#8220;A por ellos, o&#233;&#8221;. Parece feito coa c&#225;mara do m&#243;bil dun representante da Federaci&#243;n e demostra que sigue vixente e sen evolucionar a proposta conceptual de Manolo el del Bombo (comp&#225;reno <a href=\"http://www.youtube.com/watch?v=cx_Jvl0pkYw\">cos </a><a href=\"http://www.youtube.com/watch?v=Q2Y6hlflKVs\">arxentinos</a>). Eso aparta a calquera de implicarse en causa tan hortera. Eso e os resultados.

(LA OPINIÓN, martes, 13 de xuño de 06)

Se en algo estamos todos de acordo, os que pensan que ZP sigue a estratexia de ETA e viceversa e os que consideran que oxalá as tácticas de ZP e ETA deberían aproximarse, os que reciben o Mundial de Fútbol como ó Santo Advenimiento e os que o asimilan á chegada do Anticristo, é que o urbanismo debe ser sostible.

Por exemplo, esta semana, a Federación de Promotores de la Edificación y del Suelo de Galicia (Feproga) que debe ser unha organización moi importante por moito que ata agora gardara un sorprendente silencio mediático, convocou un acto informativo para sinalar que eran os primeiros interesados en combater o feísmo e a marbellización, e que apostaban por un desenvolvemento urbanístico harmónico e sostible (a partir de agora, como sairá moito, DUSH). E antonte mesmo, o presidente da Fegamp e alcalde de Lalín, José Crespo (este si coñecido bastante) sinalaba que, para os alcaldes, “facer urbanismo en Galicia empeza xa a ser un labor de heroes”. A Feproga, despois de recordar o moito que a construcción contribúe ó Producto Interior Bruto (é decir, á a economía teoricamente de todos), pedía seguridade xurídica para traballar. A Fegamp, “facilidades para sacar adiante o planeamento, porque, se non, ó final, un polos outros, a casa sen barrer e quen se prexudica é Galicia”.
Reveladoras e valentes declaracións todas, aínda que, autodescartados os xestores do solar e o ladrillo por un lado e os administradores do solo edificable por outro, non queda moita máis xente á quen botarlle a culpa do que pasa… ¿quizais á xente que, adoecida porque non sabe onde meter os cartos, se lanza a comprar pisos? Quizais aclare algo unha declaración pouco difundida que o representante de Feproga fixo entre canto e loa ó DUSH: “no se puede cerrar el grifo al desarrollo, ni matar la gallina de los huevos de oro”. Aí pode estar a clave. Que mentres uns se preocupan da saúde das súas galiñas ponedoras, a maioría o que tén é un ir tirando, sen máis ovos que os que veñen de serie. Non soamente os asalariados adocenados e pouco emprendedores, senón a maioría dos empresarios, sobre todo os pequenos. E entre os heroes urbanísticos dos concellos hai bastantes que se baten en trincheiras escavadas por amigos, familia e demais parentes. En Nigrán, que lles vou contar que non saiban ou supoñan, pero en Muxía resulta que o heroico goberno local asinara dous acordos cunhas empresas madrileñas que, atraídas sen dúbida pola heroica loita contra o chapapote na zona cero, proxectaban construír unhas 5.000 vivendas (en Muxía agora non chegan a mil) en terreos mercados ás familias duns concelleiros. O proxecto, plenamente DUSH, afectaba á zona de protección da costa, pero o concello comprometíase por escrito a salvar ese pequeno escollo. Polo da seguridade xurídica, suponse.
Sinceramente, os únicos que non están a favor do DUSH son os propietarios afectados polos PXOUs ou PXOMs heroicamente planificados nas oficinas, municipais ou privadas. Aqueles que mesmo siguen apoiando electoralmente a coñecidos destroyers costeiros. Eles queren poder erguer un pindirico o máis alto posible (como ben apuntou alvarez nun post), e como saben que non pode ser, polo menos que o reparto de ovos áureos sexa igualitario. E decir, queren ter a seguridade xurídica de que as autoridades non se dedican a tornar o raposo duns galiñeiros e deixalo entrar noutros.

(FARO DE VIGO, 11 de xuño de 2006)

(by appointment Nacho Aturuxo)

Para todo hai que valer. Eu souben desde hai tempo que non valía para profesor de autoescola, xuíz ou médico, e antonte confirmei que tampouco serviría para avogado. Antonte asistín en calidade –é un decir- de denunciante ó xuízo de faltas contra o alcalde de Toques por aquel chusco asunto de hai dous anos e medio, cando aparecemos dúas ducias de xornalistas na casa consistorial na inxenua crenza de que ía dimitir logo de que o condenaran por abusos sexuais a unha menor. Si se acordan, resultou que non soamente non dimitiu, senón que nos botou de mala maneira do salón de sesións, axudado por uns secuaces, ó becerreiro modo, a golpes e a gorrazos.

Describo así aquela situación porque teño o recordo do vídeo que gravou o meu compañeiro, onde vin ducias de veces repetida a conducta rufianesca que eu, neto de labradores, sempre pensei que era radicalmente allea ó noso mundo rural. Do visionado saquei a conclusión que a triquinose ou o mal das vacas tolas non son o único que as bestas poden transmitir ós humanos. A impresión debilitouse cando os vin alí sentados, ó vello que nin enchía o traxe acompañado do comando túzaro, incluído aquel ó que a tropa de denunciantes alcuñamos como Pucho Boedo non por cantante senón polo seu dominio do pucho á hora de tornarnos do pleno. Alí estaban, serios como estoas, como se estiveran na misa e os obrigaran a sentase nos primeiros bancos, nos das vellas. E volveu outra vez en canto o interrogou o seu avogado. Resultou ser que aquela ánima bendita, a instancias dos seus veciños, xente noblota e pastoril que se sentía agredida por tanto trípode e tanto cable, nos pedira por favor que desaloxaramos a sala, e os golpes producidos e levados foran os propios de calquera tumulto. Como a traxedia do estadio de Heysel pero a escala de casa consistorial de Toques (A Coruña, por si alguén ten dúbidas de en que continente tiveron lugar os feitos).
Foi nese momento cando tiven a revelación divina de que nunca podería ser avogado. Asistín a bastantes xuízos e sobre todo ás declaracións de acusados, algúns de crimes tan descarnados que, logo de ler o informe fiscal, daban ganas de arrearlles co banquiño na cabeza. En ningún caso recordo que as súas declaracións –normalmente, variantes do “non recordo”- me incrementaran as ganas de tirar de banquiño. Pero no forno do xulgado de Arzúa aquelo pasaba antes e despois de uns e outros visionaran o vídeo onde se vía claramente a actuación completa do comando túzaro. Nese caso, eu sería un avogaducho que tatexaría decindo: “o meu representado tiña un mal día, estampou ó coche e pola noite non durmira, sexan comprensivos”. Aínda que algo debía ter sospeitado cando a acusación era por un delito de faltas (a Pepe Castro o de Ponteareas inhabilitárono seis anos por un delicto contra a libertade de expresión por retirar dun recinto municipal uns folletos, e nin siquera a patadas). O momento chave do asunto foi cando o xuíz lle preguntou pola súa actual ocupación. “Alcalde”, dixo todo rufo. “Ah”, dixo o xuíz, como sorprendido. É para estalo, tendo en conta que sigue –e probablemente renove- de alcalde, mentres a que se tivo que ir foi a abusada. Nin me estrañaría que o absolveran.

(LA OPINIÓN, xoves, 8 de xuño de 06)

O outro día tiven que facer unhas xestións coa administración autonómica. Nada do outro mundo, un tema de papeleo. Como todos os inseguros, repasei unha chea de veces os documentos a adxuntar, a ver se faltaba algún. Logo asaltoume a dúbida propia dos que non temos especial relación coa burocracia: ¿o prazo de entrega inclúe ou exclúe a data límite? Chamei ós servicios centrais para resolvela. Atendéronme á primeira, pasáronme de contado co servicio axeitado e sacáronme da dúbida (a data límite está incluída no prazo), todo en galego. Xa saía pola porta cando me decatei de que non consultara outra parvada. Dábame corte chamar outra vez á Xunta e marquei o número da delegación coruñesa. Non contestaban, así que chamei á doutra provincia. Alí colleron: “Sí, un momento que le paso…[ruído de tecla]… Teresa, ¿como se pasa una llamada? ¿Puedes coger aquí?” Teresa resolveume –en castelán- a dúbida. Cando por fin, recontados os documentos e resoltas as dúbidas me acheguei a entregalos, non puiden adiviñar en que idioma me atenderon (é decir, non me atenderon en ningún, colléronos e santas pascuas), pero de fondo escoitábanse : “ya le dí a aceptar, ¿y ahora que hago”.

Se a miña experiencia tivera valor estatístico, concluiría que na Xunta hai funcionarios eficientes e ineficientes, amables e rudos, que che responden no que lles falas ou en castelán. Tamén que predominan os do castelán e que hai unhas certas carencias respecto ás novas tecnoloxías. Imaxino que para remediar os defectos está ese proxecto/ameaza do ministro Jordi Sevilla de vencellar dalgunha forma na función pública salarios e productividade. Para remediar o caso chocante de que unha administración –e máis se é a autonómica- non garanta o dereito dos cidadáns a ser atendidos na lingua que usan, están as probas esas nas que, segundo rezaba un titular de días pasados “se va a imponer el gallego” (redactado supoño co inconsciente de que el gallego se impone, el castellano se supone). En xeral, hai que estar a favor de todas cantas medidas se adopten para mellorar a eficacia da función pública, pero como eu non dubido da capacidade de traballo da maioría dos funcionarios nin da súa preparación –nin siquera da súa preparación informática- co que me conformaría é que se acabara a impunidade. Efectivamente, a impunidade, a falta de responsabilidade ante a lei, e non por delictos graves, senón por faltas ó propio servicio que teñen que dar.
Nos últimos días recollín tres no sector que teoricamente debería estar máis suxeito ás normas: a xustiza. O primeiro, relacionado coas novas tecnoloxías, a dun maxistrado estremeño que se negou a admitir o DVD dun xuizo que lle enviara un xulgado acompañado dun resumo, e esixiu a transcrición en papel. O segundo, outro colega seu que non admitiu un informe dos Mossos d’Esquadra porque estaba en catalán. (O Poder Xudicial non viu falta ningunha nos dous casos, porque a axilidade da xustiza ou os dereitos doutras institucións non van con el). O terceiro caso pasou supoño que aquí. A sentencia do crime de Monfero estaba asinada por unha inexistente Audiencia de La Coruña/A Coruña e datada na mesma cidade irreal, se lle facemos caso ás reiteradas decisións xudiciais. Así que xa me dirán con que razón se lle vai esixir a un auxiliar administrativo que manexe un ordenador.

(LA OPINIÓN, martes, 6 de xuño de 06)

Ante unha enchenta de peticións, aviso que hoxe pola noite, gran sesión de movida de perna en Hai debate!

Nesta tarde de domingo opresivo-depresiva, que mellor que expresar o meu recoñecemento tanto ós un s como ós outros.
De verdade.

Todo nesta vida ten a súas servidumes. Ataco esta columna sobre o Debate del Estado de la Nación (DEN) co mesmo entusiasmo co que afronto as visitas ó dentista. Son obrigas suponse que inevitables, e a de opinar sobre os intríngulis do DEN debe selo, porque o fai todo o mundo, e algúns incluso despois de soportalo atentos e tomando notas. Particularmente, o formato paréceme tan caduco como o da Copa do Rei, e as consecuencias de ganar ou perder igual de irrelevantes, coa diferencia de que no debate non existe a posibilidade de que triúnfe un equipo pequeno.

O DEN como xénero político-audiovisual creouno Felipe González coa intención de fomentar a presencia social do Parlamento ou coa de conseguir que Fraga aparecera moito e seguira cavando o seu propio pozo político. Daquela a cousa pitaba porque era unha novidade, os protagonistas e os asuntos a debate tiñan máis altura (máis ou menos, a mesma evolución que Gran Hermano). Agora, como a clase política anda todo o día a intercambiar fogo cruzado, chegan ó DEN completamente extenuados, coa munición gastada e sen máis remedio que acometerse á baioneta ou limitarse a decir “pum!” desde a respectiva trincheira. En anos anteriores optaron maioritariamente por trabarse corpo a corpo, pero nesta ocasión escolleron o de facer que disparaban. De feito, os temas a debate oscilaban entre o todo –“¿que es España?”- e a nada –a inseguridade-, que é unha maneira de asumir que non se vai discutir.
O de que é España é un asunto metafísico de máis para debater noutro lugar que non sexa un seminario filosófico, ou o bastante primario para que non saia do foro dunha barra de bar. Os teóricos do asunto van desde Paquita Rico e outras (sector primario inocuo) ata José Antonio Primo de Rivera (sector metafísico pero práctico). Primo de Rivera (que para os non avisados non era parente dos Hijos de Rivera, a pesar de que a avenida que lle dedicaron na Coruña está preto da Estrella Galicia) acuñou a famosa definición “Una unidad de destino en lo universal”, cuia aplicación práctica foi destinar ó máis alá ós refractarios a ese concepto. Daquela vén a desgana xeneralizada en polemizar sobre o asunto. O debate colateral sobre a “situación de España” (a punto de romperse ou en estado harmónico, patas arriba ou en evolución consolidada) é outro exercicio retórico, porque que saberán de situacións reais xentes que aseguraron que a vida non subiu coa entrada do euro.
No que toca á inseguridade, e con todo respecto ós afectados, que nos van contar a nós de roubos en chalés. Aquí cada X anos prodúcese unha chea de asaltos a casas de aldea onde viven patróns ós que maltratan ata que lles sacan en que viga gardan os cartos. O que pasa é que os vellos non chaman ós medios de comunicación nin se queixan ó seu deputado. E quizais os medios de aquí non contribúen bastante á alarma social pregoando conceptos como “banda organizada” (calquera banda o é, quitado as agrupacións locais dalgúns partidos) ou aplicándolle a descrición “vivían como guerrilleros” a unha tropa que se agachaba nun monte, cun botín que na maioría dos casos nin cho levan da casa os do Centro Reto.

E todo eso para zafar de asuntos que saben que non poden amañar, como a onde vai parar o euribor, se é que para.

(LA OPINIÓN, xoves, 1 de xuño 06)

Inmersos en debates cruciais como o da saúde deportiva da selección española a raíz do partido contra Rusia, ou a de Rocío Jurado despois das declaracións da Ministra de Cultura, posiblemente se lles escapou o detalliño do Centro de Estudios Galegos de Rennes (Bretaña), no que despediron á lectora de galego por criticar que alí o único relacionado con Galicia era a orixe da transferencia bancaria mensual. Non é raro que se lles escapara. Igual que na trama da Deputación de Lugo, na que o problema parecen ser as poucos discretas formas do fiscal, este asunto é un exemplo daquel proverbio adxudicado ós chinos de que cando alguén sinala a lúa, os parvos reparan no dedo.

Os Centros de Estudios Galegos son unha especie de embaixadas culturais polas universidades do mundo adiante. Hainos de moito prestixio, como o de Oxford, que dirixe John Rutherford, ou do de Tréveris. que leva Dieter Kremer. Dispoñen dun lectorado e dependen da Secretaría de Política Lingüística. Olga Novo, unha poeta nova e din que boa, levaba dous anos en Rennes e estrañoulle que en todo ese tempo o máis parecido á difusión da cultura galega que programaban alí eran seminarios sobre La Regenta ou ciclos de cine galego que incluían a proxección de La Colmena e El Rey pasmado. Olga, pese a que digan que é boa, denunciouno sen reparar en que La Regenta transcorre aquí ó lado, en Oviedo, e que as películas citadas baséanse en obras de Camilo José Cela e Gonzalo Torrente Ballester. Consecuentemente, despedírona. Sorpresa non debeu levar, porque ocupaba o posto gracias a que o seu antecesor, Manuel Blanco, dimitira despois de denunciar exactamente o mesmo. En resumo, dous castigados por non aprender de nenos que non se sinala co dedo.
O que pasa é que alguén, institucións afectadas ou opinión pública, debería botar un ollo á Lúa. A Lúa, o responsable do Centro de Rennes, é un tal Moisés Iglesias Ponce de León, do que unicamente se publicou que é riojano e profesor de español na Universidade bretona, e se calou tanto a súa relación con Galicia como quen o puxo alí e por que. Metendo tan campanuda filiación (Moisés etc.) no Google, aparecen 14 mencións súas (de Olga Novo aparecen 11.500) que nos revelan que Moisés etc. debe ser un xeólogo autor do traballo universitario Contribution au lexique de la couverture en ardoise en Espagne (“Aportación ó léxico da cuberta de pizarra en España”) en unión de Jesús Lago Garabatos. O feito de que o coautor do seu traballo sexa catedrático de francés na Universidade de Compostela e a importancia do sector pizarreiro de Valdeorras (Ourense-Galicia) deben ser os vimbios de galeguidade cos que se fixo o cesto no que este Moisés navegou polo río ata que o apañou a Secretaría de Política Lingüística, o adoptou e lle deu o cargo en Bretaña.
Que conste que non estou discutindo os méritos mosaicos para cargo ningún. Que se ignoren non quere decir que non existan. O que me estraña é que non se lle discutan os resultados, igual que ó delegado aquel da Xunta perdido e atopado en Florianápolis (Brasil), que posiblemente fose un fenómeno, pero aínda non sabemos en que. Por teimar nas comparacións astronómicas, e retorcendo algo a Óscar Wilde, estamos todos metidos na lama, pero algúns deberían mirar de vez en cando ás estrelas. Alomenos os que teñen responsabilidades públicas.

(LA OPINIÓN, martes 30 de maio de 2006)

Quéixanse os ciclistas de que volve estar de moda o seu deporte, e non pola épica dos esforzados da ruta e pola lírica da serpe multicolor, senón por mal, polo novo escándalo do dopping. E quéixanse con razón, con tanta que é doble: unha porque os meten a todos no mesmo saco e outra porque os meten os que os ven matarse a pedaladas na tele mentres se mazan a cañas ou copas de coñac. E deberíanse queixar por unha máis: polo agravio comparativo que sofren con outros profesionais do deporte virtual, os futbolistas, alomenos os futbolistas dos equipos italianos.

Posiblemente neste punto é cando xurden as protestas por chamarlle ó ciclismo “deporte virtual”, pero percorrer nunha bicicleta o traxecto a Coruña-Vigo pode ser deporte, pero facelo vinte días seguidos é algo máis parecido ó espectáculo dos gladiadores do circo romano. Está claro que para prestarse a facelo voluntariamente e sen excesivos cartos polo medio, algo hai que tomar. Ben para que anule o instinto de conservación ou para que fortaleza os músculos. Se eu me vira na obriga ou na devoción de ser ciclista, ademais de someterme a prácticas tan truculentas como deixarme poñer unha autotransfusión do meu propio sangue requentado, o que máis me amolaría sería que me criticaran eses seguidores que sudan co esforzo de pedir outra copa.

E agora sabemos que o fútbol italiano non é que fose pelma e amarrón por unha curiosa característica nacional, senón por outra non menos típica: a organización mafiosa. A falta de atractivo do calcio viña dada porque estaba organizado por un ex ferroviario que controlaba ós árbitros, as tarxetas que se sacaban, a boa parte dos clubs, dos xogadores e dos policías encargados do xogo limpo, e mesmo ó tipo da moviola televisiva. O tal Moggi recibía unha media de 416 chamadas diarias á ducia de móbiles que tiña, o que supón, concedéndolle seis horas para durmir, unha chamada cada dous minutos e medio (sen contar o que falara en cada unha, nin as que facía el). Un tipo así pode ser un gran emprendedor que monte un imperio empresarial, pero non un espectáculo creativo. Aquí, naturalmente, non pasa nada parecido, quitado nas paranoias dos antimadridistas corroídos pola envexa. Pero o que parece evidente é que o futuro do fútbol é o dun espectáculo montado a maior gloria duns adolescentes malcriados, cun umbral de frustración mínimo, uns presidentes que non son italianos porque non poden, e unha morea difusa de espabilados que viven desto porque xa non hai estraperlo e o que saben facer non está no catálogo de empregos do INEM. Todo soportado polo desembolso duns paganos ós que tanto lles ten consumir Beckham como David Civera.

     Caian do guindo. Aqu&#237; o &#250;nico real son os rapaces que pasan as fins de semana escoc&#233;ndose riba dun sill&#237;n, os que soportan horas de coche e vestiarios sen auga quente para xogar un partido para cento e pico de espectadores, e os <a href=\"http://es.biz.yahoo.com/23052006/4/rsc-marcas-deportivas-pagan-millones-estrellas-mundial-vulneran-derechos-laborales.html\">nenos </a>de por a&#237; adiante que cosen bal&#243;ns a 50 c&#233;ntimos a hora para que os deportistas virtuais fagan figuritas con eles nos spots de televisi&#243;n. O demais &#233; matrix-sport.

(LA OPINIÓN xoves, 25 de maio de 06)

Pois iso, hoxe é o cabodano

Seguín estes días as tribulacións duns lucenses en Lugo ocasionadas polas aventuras investigadoras dun fiscal vasco na Corte do rei Cacharro. Simplificando a farfalla xurídica destes casos, do que acusan ó referente conservador lugués é de repartir desigualmente os cartos. Cousa que se xa está mal vista nas familias, nas institucións por riba é delicto.

Curiosamente, o virrei lugués non nega a acusación do reparto desigual, senón que considera que non é para tanto: “como mucho, 120.000 euros”, quitoulle ferro. Como un cabeza de familia que fai unhas partillas manifestamente desiguais coa escusa de que, para o que hai, que menos que darllo ó fillo que traballa na casa. Repartir para dentro, é decir, a unha empresa propiedade da familia dalgúns funcionarios, non deixa de ser unha demostración máis do coñecido carácter patriarcal que guía a política de Cacharro Pardo, sen que eso a convirta en legal. O seu outro olliño dereito era unha empresa, propiedade presunta doutro funcionario, que se encargaba en práctico monopolio de proporcionar os letreiros para indicar direccións e camiños ós residentes e transeúntes na meirande provincia de Galicia. “No sé lo que cuesta una señal, pero es como el gasto en bolígrafos”, xustificouse con actitude do padriño que lle dá un billete para caramelos ó afillado, sen saber no fondo se lle chega para chupachups ou lle sobra para organizar un botellón.
Don Francisco leva mandando na Deputación desde os tempos en que parlamentarias da súa provincia como Ana Pontón aprendían aquilo de mi-mamá-me-mima, e está de senador desde que hai Senado. Así que, como toda a xente que vive tranquila, a súa queixa fundamental é o rebumbio que se montou. Policías con eses chalecos reflectantes que puxo de moda o FBI e agora proliferan na construcción e nos respaldos dos asentos dos conductores, comandados por un fiscal resultón con certo aire ó futbolista Figo, furando pola Casa, apañando papeis e afalando a un funcionario con esposas (das de metal, non das que teñen empresas ó seu nome). E todo coa prensa de arrastro. “Sé que esa mañana hubo medios de comunicación que pretendieron situarse en los balcones de las casas de enfrente para tener mejores vistas”, apuntou o presidente lugués con rictus de pai paciente que coñece os comportamentos ocultos dos fillos díscolos. E non lle falta razón. Nunha institución tan compacta e familiar que ata o grupo socialista atinou ante notario 45 de 46 aprobados nunhas oposicións (e non fixo pleno porque un candidato optaba a dous postos) e nunha cidade na que todo se sabe e case todo se cala, as andanzas da caravana reflectante levando detidos e caixas de documentos de acó para aló, canta bastante. Unha actitude máis propia do aparatoso CSI ca do silandeiro e engabardinado tenente Colombo coa que a comparou Cacharro nunha mostra de que, televisivamente, tampouco está ó día.
E máis que a sesión de fogos xudiciais de artificio que soporta Cacharro dubidando en agardar estoicamente a que escampe ou deixar a todos sen merenda, o que lle debería preocupar son as reaccións de solidariedade dos seus pares. “Ó mellor é unha acción desproporcionada, porque chega con pedir os expedentes. E logo, se non se mandan…” dixo José Luis Baltar en evidente consello de: “se tiveras máis sentido…”. “Isto non podería ocurrir nunca na de Pontevedra”, sentenciou Rafael Louzán, deixando no aire se o imposible é que se teña feito algo así, que se vaia facer ou, de producirse calquera dos dous casos imposibles, o que non habería sería caravana con fiscal reflectante
Ou sexa que establecido que os dous, fiscal e presidente provincial, teñan cadansúa razón, o que queda é resolver unha cuestión: ¿canto gasta unha deputación en bolígrafos? A ver se hai funcionarios que os levan para a casa xunto coas contratas.

(martes, 23 de maio de 06)

Que fai a comisión parlamentaria para a reforma do estatuto que non convoca a este home (e ó seu tema)?

Dous exemplos do progreso e da modernidá:

1.-Sazatornil strikes again

A chulería, o desplante e o facer a manicura coa navalla (ou usar a unlla de escarbadentes) volven á sede parlamentaria, de onde un sospeita que nunca se foran.

2.-La charanga del Tío Honorio ataca de novo

Un video graciosete dá pe á aclamada por doquier eclosión do rock rural, fenómeno simpático e nunca visto, que sen dúbida traerá cola (e, neste caso, mesmo rabo) e secuelas interesantes para a vitalidade do pop español. (E Os Rastreros, por citar uns, disoltos por falta de que lles fixeran caso)

O dos paxariños, ¿non lles soa?

Vostedes estarán coa resaca do Día das Letras Galegas (DLG), escangallados por ter disfrutado dun festivo coa mesma ansia como se fose unha fin de semana enteira, pero peor estou eu, que estou sachando na tecla o propio festivo. E dito esto, chega de queixarse, non convén chorar máis, como dixo hai medio século Luis Pimentel e onte mesmo Anxo Quintana (proba de que ó pobre Pimentel non lle fixemos moito caso, e eso que era médico). En resumo, a chorar á casa-cuna, que din por aquí, porque o DLG está moi ben, pese ó que se diga ou digamos.

Está moi ben, porque o do DLG ocurriuselle a don Paco del Riego como medida reivindicativa e a ver se colaba de sacar á luz a autores e ideas que daquela levaban camiño de seguir soterrados per sécula seculorum baixo das tebras. Aquela proposta de don Paco e os colegas de airear os fondos editoriais en mesas paraclandestinas na rúa converteuse nunha das celebracións non estrictamente comerciais nin holliwoodenses máis participativas do mundo occidental, comparable e certo sentido ó día de San Patricio. celebran o DLG colexios, universidades, asociacións de veciños e de amas de casa, urbanas e rurais, multinacionais e comunidades de propietarios, e este ano mesmo o Ayuntamiento de La Coruña/Concello da Coruña. Como esto siga así, sumaranse desde a hostalería de alterne á embaixada de España no Vaticano, por citar extremos. Un abarrote no Parrote, por seguir coa tradición oral local. E todo en apenas 40 anos de traxectoria. Os Día do Pai e da Nai, celebracións con tantas orixes no albor dos tempos como queiran, non colleron pulo universal ata que o goberno ou congreso dos EEUU non lles deu o espaldarazo oficial (en 1924 e 1914, respectivamente).
A proba de que o DLG está consolidado é que, nunha sociedade tan institucionalmente débil como a nosa, permite debates sobre se ten que ser festivo ou laborable; soporta que se lle dedique a figuras de tan discutible relevo literario como don Manuel Lugrís Freire, a pesar da industria cultural tan cativa que temos e suscita despliegues dignos de Champions League nun sistema mediático como o presente que se permite ignorar olímpica e democraticamente tanto ós fenómenos creativos xa consolidados como os emerxentes e ós aínda subterráneos. Mesmo atura o empoleirado DLG polémicas sobre como debería ser reformado, propostas sardónicas sobre a posible escaseza futura de homenaxeables e incluso que algúns sectores dos chamados comprometidos pasen por completo do asunto como se non fose con eles. Ou sexa que albricias e pantrigo (segundo expresión da tradición oral non local), porque por un lado o fenómeno ten percorrido, como se di agora, e por outro existe a creación cultural galega completamente á marxe.
O único problema é a ver se a cousa acaba como lle pasou á promotora norteamericana do Día da Nai, Anne Jarvis, que se fartou tanto da deriva comercial do asunto que comezou unha campaña en contra e ata foi presa por provocar disturbios nunha celebración. Non creo, porque aquí a deriva comercial está máis que controlada.

(LA OPINIÓN, xoves, 18 de maio de 06)

Ben, o titular é para que picaran, pero non é que estea precisamente contento con ser galego. Non é que me desguste a comida, ou a bebida. Ó revés, o ser humano é unha construcción a base de herdanzas e costumes, e se os nosos pais, a sociedade na que medramos, se fixeron a base de porco e sardiñas, o normal é que nos gusten a nós, quitado traumas infantís ou indixestións. Ata tal punto que eu recordo ter entrevistado a un fotógrafo cubano moi famoso, David Corral, o que fixo as imaxes de Fidel entrando na Habana, e recordaba que os pais eran de Lugo, e a pesares de que sempre foran pobres, nunca comían millo, porque decían que era para os porcos, cando veciños seus emigrantes da Coruña ou Pontevedra non tiñan problema ningún.

A min o que me mata é o noso pensamento dominante, o que lle chaman mainstream, o deixarse levar pola corrente. Por exemplo, os galegos somos nacionalistas de máis. Sobre todo –e quizais exclusivamente- fóra. Xente que aquí pide perdón se diante dun primo de Madridsi se lle escapa unha frase en galego (“manda carallo na Habana”, por exemplo), empéñase en comer empanada se vai de viaxe a New York. Eu mesmo fíxenme cuns chourizos de Lugo en lata nunha tenda para turistas en Cayo Largo, logo dunha semana farto das exquisiteces do buffet libre incluído no paquete de viaxe, por aquilo que comentei da idiosincrasia da paparota. Pero é que, posto na praia de Copacabana, o galego medio apreciará a fermosura e as dimensións do areal, pero seguro que acabará rosmando: “ben, mal non está, pero está mellor a da Lanzada/As Catedrais, e a de Riazor/Samil é moito máis cómoda”.
Tamén me parecemos excesivamente liberais. Non soamente liberais nos costumes, que é unha cousa que está ben, senón no económico, que está depende. Paul Lafarge, xenro de Carlos Marx, xa falaba mal de nós como adictos irremediables ó traballo no seu libro O dereito á preguiza. Para os galegos, todo esforzo é pouco, e o traballo é fonte de toda salvación e remedio dos males todos (“se traballaras…” é a resposta máis habitual a quen nos conta algunha desgracia). E temos unha concepción tan ultraliberal do que é público que, ó noso lado, Emilio Botín é un stalinista de plan quinquenal. Somos tan anti-estado que a propiedade pública non se supón que é de todos, senón de ninguén.
E somos tamén unha xente demasiado progresista, contra o que se pensa. Conservadores son os xaponeses, os británicos, e se me apuran, os asturianos ou os vascos, pero aquí non se conserva nada. Os xaponeses levan facendo a mesma cerimonia do té desde antes de inventarse as tazas, pero aquí chegou o invento de electrocutar os porcos e xeneralizouse ata que se comprobou que prexudicaba o sabor da carne (progresistas si, pero sempre que o progreso non afecte ás esencias). E hai pouco, os veciños dun lugar tiraron o muro de pedra dun camposanto que tiña 300 anos “porque pensamos que non valía nada” (progresistas si, sempre que non afecte á economía) e na cosmopolita Coruña derruban edificios catalogados arquitectonicamente porque non son modernos bastante como para ter garaxe. Sinceramente, penso que se algún día un desastre nuclear arrasase un sitio, calquera veciño que volvese comentaría satisfeito: “¡Como cambiou todo!” (de feito é o que comentan cando volven a sitios desfeitos por construccións horrendas).
En resumo, somos tan idiosincráticos que apreciamos as cousas cando xa non as temos, e somos tan progresistas que pensamos que somos demasiado conservadores. E así non hai maneira de identificarse con esta xente.

(Revista CAÑA, maio 06)

O bo do Día das Letras (Galegas, refírome) é que se promove un debate ausente o resto do ano, como no Día da Fibromialxia se fala da fibromialxia. Curiosamente, o debate non é sobre a forma (a literatura galega), senón sobre o fondo (o idioma no que se constrúe esa literatura). E se a forma vai como unha moto, máis ou menos, todos os indicadores apuntan a que o fondo vai cara o ídem. Hai unha chea de estatísticas que o evidencian, pero abonda con unha: en cada xeración o seu uso baixa un 20% con respecto á anterior. E hai un dato pouco científico, pero para min revelador: o descenso na utilización é máis acusado nas mulleres. Elas son na maioría das sociedades as que se encargan da transmisión de valores, elas foron as que pasaron de inculcar mercadorías caducadas como o ardor guerreiro, así que se agora lle empezan a tomar o número ó idioma, que se vaia preparando.

A maiores, segundo outra enquisa, para a xuventude urbana, quen fala galego ou é de aldea ou do Bloque, o que en abstracto quizais non deixe de ser unha realidade, o que pasa é que en concreto as dúas razóns estaban consideradas como negativas. Se sumamos que boa parte dos vellos, por influencia franquista ou por experiencia, consideran o galego como unha desgracia máis que lles caeu enriba, o que temos é a curiosa situación de que todo o mundo está a favor do galego, sempre que non haxa que falalo ou deixar de criticar a quen o fala porque o impón. O mesmo que se podía querer que ascendera o Dépor, sempre que iso non supuxera deixar de ser do Madrid. A este estado da cuestión chamáronlle, nun debate no que participei a noite pasada, “bilingüismo harmónico” cando sería máis exacto definilo como “bilingüismo agónico”, no que os verdadeiramente bilingües son os galegofalantes que o son mentres non se lles cruza alguén –médico, parente da cidade, compañeiro de cuarto no hospital ou colega no traballo- que exerce de monolingüe en castelán.
Así, a noticia da creación dun cento de garderías presentadas como “galescolas” en vez de ser recibida como dúas boas oportunidades –a primeira, a creación de cen escolas infantís; a segunda a de que haxa nenos que escoitarán falar nun dos idiomas cuio dominio se lles esixe teoricamente ó remate da educación obrigatoria- foi acollida coa sospeita de que a ver se van ser “bloquescolas” ou ikastolas, esquecendo que as ikastolas naceron como entidades privadas cando o ensino público excluía o euskera, que o malo non é que ensinaran euskera senón algunhas actividades “extraescolares”, e que en definitiva estamos falando de nenos de menos de tres anos, ós que soamente se lles pode adestrar en que vaian facer pipí ó baño. Que eu saiba, en 16 anos de goberno Fraga ninguén falou de “ppescolas”, e as “cristoescolas” nas que ensinan que o divorcio e o condón son pecados están subvencionadas con diñeiro público.
Pero en, definitiva, que ben que hai debate, e desde aquí eu aporto a miña opinión sobre o futuro do galego. En castelán, para que non me adxectiven: Entre todos lo mataron y él solito se murió.

(martes, 16 de maio de 06)

(by La Opinión)

Sobre os rumores que últimamente sobrevoan o CGAI, teño que asegurar que entre DX Manolo (o director xeral de Promoción Audiovisual, Manuel Fernández Iglesias) e eu soamente hai a posibilidade do comezo dunha boa amistade.

“350.000 españoles afectados, los Reyes en el Fútbol, Zapatero diciendo que España marcha muy bien y Zaplana preocupándose que castiguen a los policías y 350.000 familias con sus ahorros perdidos, más de uno sin dormir en la noche. Yo le digo al presidente que arregle este tema y por lo menos que nos entreguen lo pagado porque si no lo hace perderá las próximas elecciones”. Esta é unha das opinións verquidas na caixa de desafogos que abriu a edición dixital dun periódico sobre o rebumbio económico filatélico. O asinante non tería moito discernimento á hora de investir, pero é espilido como un allo á hora de resumir o estado da cuestión.

Eu, de neno, coleccionei selos. Pedíallos ós fillos de emigrantes e buceaba na súa procura nos caixóns das casas dos avós. Supoño que era un sistema de ter nun álbum anacos de todas partes do mundo, recordos de xente pasada que contaba a súa vida por carta. Para min, que o auxe da filatelia tivo que ver coa época en que xa se sabía do moito mundo que había, pero había poucas posibilidades de visitalo. Agora que hai micropaises que teñen na edición de selos para coleccionistas a súa principal fonte de divisas, e que as rarezas antigas deben estar xa a bo recaudo, non entendo como o mercado filatélico dá para que invista nel case un de cada cen españois. Claro que tampouco penso moito no asunto: o meu problema non é onde meto o diñeiro, senón máis ben de ónde o saco.
Con todo, o presunto estafado e declarado queixoso ten razón en disparar cara arriba. Coa tradición española dos macropufos (o estraperlo, Matesa, Sofico, Gescartera, Marbella…) é sorprendente que unha empresa que está entre as cen primeiras de España por facturación, un sector sobre o que xa había alertas de expertos e de organizacións de consumidores e unhas sociedades que entregaban intereses mensuais coma un banco (ben, máis ca un banco) camparan alegremente, reguladas pola mesma normativa de consumo ca unha charcutería pouco escrupulosa coa hixiene dos productos. Neste caso, e nunha chea deles máis (algúns ben próximos) parece que en cuestións legais o tamaño si importa: as leis soamente che afectan se non es o bastante grande. Como cidadán solidario, agradézolle ó Goberno iniciativas como autorizar o matrimonio homosexual, pero como cidadán egoísta rogaría que centrase agora a súa acción en medidas de igual cariz progresista e europeo pero de maior esforzo, como evitar que nos rouben a maioría das grandes empresas de servicios. E así de paso, evitariamos que pasara o que apunta a outra liña de pensamento do queixoso de marras: que o Estado –todos nós, aforradores ou gastadores- estea obrigado a resarcilos. No devandito foro dixital, alguén que se identificaba como asesor financeiro de Inditex (e non o debía ser, porque desapareceu ou non dei atopado o comentario) aseguraba que os activos de Fórum eran de 3.000 millones de euros, que cubren o 446% das obrigas contraídas cos seus clientes. Pero si se confirma que o Fórum e Afinsa eran dous negocios piramidais, no que os primos vellos cobraban co diñeiro dos primos novos vai pasar como pasou con Banesto, que teremos que apandar coas consecuencias dunha cegueira dobre: a dos controis da administración e a da prudencia dos accionistas.
Como me dixo na miña época coleccionista un tío meu, filatélico de verdade, “tes algúns exemplares que valen algo, sempre que haxa quen chos compre”.

(xoves, 11 de maio de 06)

Deberiamos facer algo para axudar a casenada

Posiblemente non sexa nada grave, pero debería facermo mirar. Tampouco é que teña malestar ningún, pero síntome raro estando de acordo con xente como Carmen Cervera ou o príncipe Carlos de Inglaterra. Xa sei que tanto pode ser unha síntoma pasaxeira como que me estou facendo urbanoconservador.

Evidentemente, pódense facer todas as coñas que se queira co súpeto furor ecoloxista que espertou na señora Cervera o proxecto de reforma do Paseo do Prado que levará por diante uns centos de árbores. Mesmo nalgúns medios, informativos e dos outros, agora refírense a ela como se fose Tita Cervera (a) “Baronesa Thyssen”. E posiblemente no fondo da súa postura teña algo que ver a futura negociación da súa colección pictórica. Todo o que queiran, pero desde o meu particular e provinciano punto de vista, ten razón. E non porque teña analizado o moderno proxecto ó que se opón, senón pola experiencia que teño nesas actuacións. No Berbés de Vigo vin o outro día unha horrenda explanada/escalinata que, deseñada sen dúbida para “valorizar” o entorno, o que resalta é por unha parte o abandono do conxunto “valorizado” e por outra un caseto de información turística. Co conto da actuación urbanística valorativa, no porto de Muxía perpetraron unha especie de Vallecito de los Caídos/andén de estación á espera de que poñan o tren, e máis grande que a metade das casas que ten detrás. En Sarria tiraron un piñeiro de cen anos para facer… un xardín. E hai tempo, en Santiago o mesmo recoñecido arquitecto autor do polémico proxecto madrileño fixo un parque precioso de mirar e pouco útil para usar. O problema nestes casos é que se xuntan a fame de pasar á posteridade das institucións que fan os encargos, as gañas de inmortalidade dos que os reciben e a fartura de cartos que lles saen ata polas orellas ás administracións cando se trata de facer paseos, terminais aéreas e outras infraestructuras transeúntes. (Nese sentido é revelador que o alcalde Gallardón fale de que o Prado converteráse “en el mejor paseo de Europa”. De momento, o resultado de tanta obra foi a reflexión que fixo hai un tempo Danny DeVito nunha visita: “Es una ciudad preciosa, y lo será más cuando encuentren el tesoro”). Nestes casos hai que fiar con xeito, porque o malo son os extremos. O prestixio musical de Stockhausen está fora de cuestión, pero quizais non sexa o autor máis adecuado se do que se trata é de encargarlle uns arreglos actualizadores de Y digo Deportivo de Ghandi. E ó revés, deprimentes urbanizacións dos anos 70 están pespuntadas de farolas fernandinas que lle acaen tanto como ó Cristo de Fisterra un traxe de Supermán, pero das que os veciños están perfectamente orgullosos. En concluíndo, non é o mesmo facer unha intervención en Matogrande ca na Praza das Bárbaras, e se non hai a –sempre relativa- seguridade de que o resultado vai mellorar o que xa había, é mellor pensalo dúas veces, sobre todo porque nas maquetas sempre queda todo moi bonito.
Así que da un chisco folclórica actuación da baronesa Cervera saco tres conclusións: 1.- Que sociedade é a madrileña, que soamente dá xuntado mil persoas nunha protesta da que nos enteramos ata aquí. 2.- Que importante é todo o que pasa en Madrid que a unha concentración de mil persoas lle dan un par de páxinas nos periódicos nacionais, mentres en Vigo andan a romperse a crisma, e non pasa de conflicto “autonómico”. 3.- Que porra de jet temos aquí que non saca os pés do tiesto desde Pardo de Cela (coa excepción do difunto tenente xeneral Gabeiras, que se mollou contra a regasificadora de Mugardos.

(martes, 9 de maio de 06)

Estes sketchs da ETB xa son coñecidos dabondo, pero ilustran que, a maiores da fenda dixital, hai outra catódica, e nas dúas nós estamos do lado malo.

Estes días, todos os que opinamos de algo non porque saibamos senón porque nolo piden, largamos sobre dous acontecementos: o Evazo, a nacionalización dos hidrocarburos que decretou o presidente de Bolivia, Evo Morales, e o hispanazo , a protesta que os hispanos que viven nos Estados Unidos fixeron en demanda dos seus dereitos. Dous fenómenos coincidentes na terra (América) e no tempo (o 1 de maio) e que son as dúas caras da mesma moeda, aínda que se presenten como o paradigma do hispano bo e o hispano malo.
O hispano bo, aplaudido por tirios de aquí e mesmo boa parte dos troianos de alí, é o que se ergueu nos USA para facerse presente como forza laboral real, por moi oculta ou irregular que sexa teoricamente. O millón de inmigrantes que se manifestaron en data tan demonizada alí como o 1 de maio. Os que non foron ó traballo, nin á igrexa para deixar patentes os ocos laborais e sociais que cobren a cotío (e de paso esixir ser norteamericanos como os demais). O hispano malo para as forzas vivas, económicas e mediáticas, é Evo. Para as progresistas, un desagradecido que paga así os desvelos e o cariño que lle demos cando o elixiron. Para as conservadoras, que xa non lle tiñan cariño ningún , un dictador (sic, escoiteino con estas orellas) populista máis, deses que van levar a América do Sur ó desastre (como se o punto de partida non fose xa a máis absoluta ruína). A primeira das reaccións é de dolorida sorpresa, igual que a dunha ONG á que se lle rebelaran os axudados. A segunda é un capítulo máis da historia universal da infamia. Consista no que consista a tal nacionalización que ninguén parece telo moi claro, aínda que iso non impida que se rachen máis vestiduras que camisas na voda de Farruquito a verdade é que eu non teño demasiadas esperanzas de que vaia mellorar a vida dos bolivianos. Tampouco penso que a poida empeorar, porque os cartos son os cartos, anque se repartan mal. Pero o que non se lles pode negar é o dereito de tentalo, habida conta que as anteriores solucións, as dictaduras promovidas pola CIA e as solucións economicistas patrocinadas polo FMI deixaron o asunto tal cal estaba: uns poucos abarrotando e uns moitos lampando. E non hai razóns obxectivas para que sexa así: un país pobre é Chad, Bolivia é un país rico con xente paupérrima. Os rachadores de vestiduras, ademais da postura imbécil de defender a unha empresa que nos está cobrando cada día ó prezo actual o combustible que compraron máis barato hai seis meses, e sen baixalo nunca, sitúanse non eurocentrismo parvo. Mófanse de usos e costumes claramente folclóricos (meter ós militares nas instalacións petroleiras) esquecendo vigas no ollo propio como a toma de posesión de Bono, a despedida de Paco Vázquez ou a práctica política de Berlusconi. Ou poñendo en dúbida a legalidade democrática de gobernantes que ganaron unhas eleccións máis limpamente que Bush as súas.

O pavero do asunto é a contradicción de criticar que en Bolivia tenten atallar as causas e aplaudir que os inmigrantes nos EEUU se rebelen contra as consecuencias. Máis ou menos, o mesmo que criticar que se limpe o monte e despois pedir máis medios antiincendios. Claro que defender o idioma propio é bo se o fan en Porto Rico e malo si se fai aquí.

(xoves, 4 de maio de 06)

Estou nunha terraza tan pancho, entre familia e colegas, rodeado de xente contenta que recolle bandeiras e bártulos de se manifestar, sen máis achaque que ter que botar man dun periódico atrasado porque os do día están pillados. No meu exemplar, unha grande empresa proclama a todo trapo que se determinado departamento autonómico non lle dá vía libre a un proxecto que ten medio paralizado, irase co multimillonario investimento a outra parte. Ou sexa, algo que podería estar entre a denuncia da inoperatividade administrativa, que é como o presenta a información, e a chantaxe empresarial, que é o que ven sendo no fondo.

En concreto, a queixosa é unha das nosas multinacionais galegas, que co chapapote do Prestige aínda petroleando as nosas costas, acudiu en auxilio da sociedade e da Xunta anunciando a súa intención de construír na Costa da Morte unha piscifactoría que nunca tal se vira. Pasados catro anos, os tempos son chegados de facer efectiva a promesa, pero a Administración non está polo labor, quizais porque, como argumentaba o añorado portavoz Pita, hai xente que non quere que Galicia progrese. Pois a miña máis sincera felicitación ós que non soltan o papeliño da autorización, mentres dure. Porque unha cousa é o progreso, e outra o rostro, se que sexa incompatible. Porque é rostro coller uns terreos que son espacio natural e comprárllelos a un euro/metro cadrado ós propietarios que non poden alí poñer unha granxa de porcos ou un taller mecánico, e logo conseguir a autorización administrativa para construír o que lles pete co engado dos postos de traballo. Así pasa nese proxecto de Touriñán e pasou con outro en Ribadeo que promoveu un cuñado de Cascos. Non sei cantos empregos están previstos, pero si os reais dun proxecto similar ó que asistín a inauguración hai ano e pico. Os terreos saíranlle de balde, a Xunta puxo a metade dos cartos do investimento, o concello aínda tivo que preitear para que lle pagaran a licencia de obras e agora están colocados 12 veciños. Á vez que me daba os datos (quitado o do preito) o conselleiro do ramo facíame un canto á iniciativa privada. En efecto, é de recoñecer que hai auténticos linces á hora de muxir os tetos públicos. Calculo que cos cartos que custou todo o tenderete podíase retirar de por vida con salarios de alto executivo a medio cento de habitantes.
Por riba, cando esas nosas grandes empresas atravesan momentos delicados, a Administración non tén reparo en inxectarlles unha presada de pasta, nin elas en admitila. Ou moito me equivoco ou, fóra Inditex, pasou con todas e cada unha delas, e por suposto, tamén fóra de Galicia. A maiores, unha empresa ten posibilidade de declararse en suspensión de pagos e outros recursos xurídicos que a lei nega a un particular que se vexa na mesma apurada situación. De ser un deses pequenos empresarios que teñen que busca un baixo comercial ou unha nave pola súa conta e negociar como pode coas institucións financeiras –privadas, por suposto- eu mosquearíame bastante. Pero son un asalariado, e por riba, teño que traballar facendo isto en pleno 1 de maio.

(para martes, 2 de maio de 06)

Abril é o mes máis cruel, reza o verso quizais máis popular de T.S. Eliot. Onte a antonte, 25 e 26, foron días de efemérides, e tamén houbo outra o 14. Para os eses amantes das cifras redondas impulsadas por organizadores de conmemoracións e publicistas, os 75 anos da proclamación da II República Española, os 32 da Revoluçao dos Cravos en Portugal e os 160 dos Mártires de Carral en Carral (Galicia). En España e Portugal celebran dúas eclosións de esperanza, remataran como remataran. Aquí, unha derrota, para variar.

O único deses momentos históricos que vivín, claro, foi o 25 de abril. Era un rapaz tan rapaz que nin viaxar puiden a Portugal, como os meus maiores, e limiteime a mirar cos ollos abertos e co nariz pegado ó cristal do televisor, como un neno ó escaparate dunha pastelería, aquelas sorprendentes imaxes de militares amados pola xente á que liberaran. Daquilo quedoume o arreguizo de emoción que aínda sinto cando escoito Grândola, vila morena. As sensacións que teño do que foi a II República, que debeu ser en España un momento de euforia semellante, están mesturadas coas da tristeza de como rematou, ou máis ben de como a remataron, á República e a moitos con ela. Tamén se me siguen poñendo os ollos de guerra cando vexo imaxes daquela, ou falo con sobreviventes.
Onte estiven nos actos de conmemoración dos Mártires de Carral e é difícil describir o sentimento que me produciron.

En primeiro lugar quizais por unha certa confusión conceptual. A celebración organízaa tradicionalmente a Real Academia Galega, a pesar que non tén unha connotación cultural, senón política. O parto sanguento do galeguismo, unha revolta liberal que uns intelectuais converteron en algo máis. En segundo, porque é un feito histórico relevante que non sae na historia. Na de España, por suposto, igual que recordo que os comuneros Padilla, Bravo y Maldonado saían no libro da asignatura correspondente, mesmo con ilustración, todos dignos subindo ó cadalso, pero os Irmandiños non aparecían nin polo forro. Padilla & co. teñen unhas excelentes rúas no barrio de Salamanca de Madrid, e os Irmandiños unha un tanto cotrosa –con perdón- en Vigo, que coñecemos gracias á que está na zona das copas. Tampouco está no imaxinario colectivo (a revolta, non a rúa), quizais por un fallo do chamada industria cultural. A revolta de 1846 produciu apenas a obra teatral de Manuel María Abril de lume e ferro. Noutro sistema cultural, a historia duns románticos que durante un mes escaso pretenden erguer unha rebelión polas libertades, o relato das idas e vidas duns exércitos e doutros por Galicia adiante, o retrato descritivo do asalto final a Compostela, casa por casa, e final dramático do asunto, daría para un peliculón. A historia da independencia norteamericana que sae en Revolución non é máis interesante, e tamén comezou como unha revolta contra uns impostos. Pero, claro, alí o chico era Mel Gibson.

Evidentemente, a culpa non é de Mel Gibson ou da súa falta, ou de que escollera a figura de Braveheart e non a de Pardo de Cela para facer unha superproducción. Quizais é que a ninguén lle apeteza conmemorar derrotas. Pero o bo de non ter victorias que celebrar é que tampouco tés víctimas ás que procurar esquecer.

(xoves, 27 de abril de 06)

A Xunta debería axudar á musica galega. Non é menos certo que a Administración ten que facer unha aposta decidida polos proxectos de investigación punteiros. E non cabe dúbida de que as institucións deberían apoiar as empresas que levan por aí adiante a bandeira da nosa creatividade. Todos de acordo, supoño, incluído eu. De feito, estaba de acordo con todas estas peticións cando as escoitei días pasados das respectivas bocas dos interesados. Pero algo debeu pasar, quizais escoitei demasiadas e demasiado xuntas, que non as dei dixerido de todo, e aínda me repiten.

Non sei por que, dado que calquera sociedade civilizada considera lóxico promover as actividades culturais, claro que dependendo. Por exemplo, os escritores non reclaman que se cubran as súas necesidades, posto que é xente que se apaña cun bolígrafo e uns folios, e danse por contentos se hai unha certa actividade de conferencias e congresos para verse cos colegas e liberarse momentaneamente da dura soidade da mesa. Ídem de lenzo –nunca mellor dito- os pintores, a pesar de que o material é considerablemente máis caro, ou os músicos, en igual situación. Todos estes solicitan, como moito, oportunidades de formación e infraestructuras para que os resultados da súa creatividade cheguen ó público, e xa postos, uns premios para tapar buratos (económicos ou de inseguridade). Xa sei que a realidade concreta de cada sector é ben máis complicada, pero en xeral non se me ocurre que outras axudas precisan (ben, por exemplo, unha si: locais de ensaio para os grupos). En todo caso, hai proxectos determinados –por novedosos ou por arriscados- que paga a pena apoiar economicamente, igual que non queda outra, tal e como está a cousa aquí, que subvencionar xéneros enteiros como a ópera ou a música clásica, pero ignoro a eficiencia cultural de gravarlles discos a grupos para logo andar amolando administrativamente os sitios de concertos en directo. Ou en correr coas seguras perdas de actuacións de fenómenos comerciais de por si omnipresentes como Shakira.
Evidentemente, os cartos gastados no que se considera cultura son o chocolate do loro, o mesmo que os dedicados á investigación. Pero eu supoño que quen precisan axuda –axuda e non o que hai- son os investigadores, ou proxectos ou liñas de investigación concretos, e ignoro a razón de que haxa que subvencionar ás empresas que satisfan as demandas de ocio do persoal e non ás que remedian as necesidades alimenticias. Claro que a historia recente, e moito me temo que o presente, está chea de exemplos de que se lle deu a quen lle petou ó que daba. E que as institucións financeiras á hora de prestar miran máis os apelidos que as iniciativas. E por riba, que aquel prócer que máis se significara nos últimos tempos contra as subvencións descubríronlle un buratiño de mil millóns de pesetas sachado precisamente a base de axudas públicas. Ou sexa que posiblemente en non teña razón ningunha.
(Por certo, por se a algunha institución lle interesa, facer estas trangalladas de indubidable interese cultural e de investigación social pioneira suponme unha chea de tempo e esforzos. Máis vale pedir que roubar)

(martes, 25 de abril de 2006)

Esta noite, HAI DEBATE outra vez (a ver que pasa coa perna)

Como din os medios serios, unha aportación ó debate (espero que permanente) da marbellización

Estes días rexurdiu o eterno debate da especificidade ou non especificidade –a maneira non insolidaria e non excluínte de dilucidar se somos diferentes ou non- a conta dos accidentes. Se nos matamos máis por ser específicos sen recoñecer ou por directamente burros ó volante. Como o asunto dará moito máis de si cando o ministro Sevilla dea permiso, eu poño riba da mesa unha especificidade clara e indiscutible que descubrín mesmo antonte, aínda que xa había síntomas: os nosos sucesos son completamente específicos e propios, singulares sen deixar de ser plurais.

A nosa crónica negra non é específica, etc. nos resultados, evidentemente, xa que a morte é do que máis iguala. Pero si en como son asumidos polos protagonistas e polos que no argot se chama “testigos presenciales (é decir, todo aquel que pasa por alí e se deixa entrevistar). Sabido é que nas zonas do centro-sur, de clima cálido e grande consumo televisivo, a tendencia natural de protagonistas/transeúntes é asumir o seu papel e facer declacións sentidas, chorar, escenificar trifulcas e mesmo nunha hemorraxia de protagonismo, aplaudir nos enterros das víctimas. Aquí sempre se cultivou, tanto polos medios como polos p/p o que se chama unha tradicional reserva. Xa non é así, o mundo evoluciona, pero non cara os usos meridionais. O outro día fun a X, fermosa vila mariñeira, a ver que pasaba cun truculento suceso. Segundo as primeiras informacións A denunciara a B e C por telo dous días secuestrado na casa de C, sometidos a abusos sexuais e torturado. Un amigo veciño de X levoume a onda C, que estaba agardando o coche de liña para ir á capital comarcal a pola dose de metadona cotiá. Mentres o meu colega lle pedía ó chófer do bus que agardara un chisco, C contou á cámara con todo luxo de detalles e de descricións e que tiña fotos comprometedoras de A, e que A lle tiña proposto facer de cómplice nunha actividade de serial killer (deglución post mortem de membro apuntado incluída). Como lle dixo que non, apareceulle pola noite á casa, fíxolle outra boca dunha navallada e teríao matado se non fose porque B, que estaba vendo a tele dentro, acudiulle, e entre os dous, coa axuda dunha macheta (“démoslle, sentín un crac, e pensei que fora a perna del, pero fora o mango”) dérono reducido ata que chegou a garda civil. Todo isto mentres os demais viaxeiros agardaban pacientemente.
No tendal exterior da humilde casa dos feitos, en efecto, penduraba unha cazadora vaqueira lavada pero con manchas de sangue aínda evidentes (o marxinal non quita o limpo). A veciña e moi amiga da nai de C, unha señora de idade, dixo na porta o que vira, que era pouco, pero mandounos pasar dentro para contarnos como a atracara había un mes o irmán de B, como a atou e tirou con ela (“a baticóns”, na súa expresión) mentres ela lle decía “coñézote como a ruda, eres o neto de X, e de aquí non saes rico”. Tanto llo dixo, que o irmán de B, farto, contestoulle: “non señora, non son tal, que son de fóra”. En fin, unha de Tarantino, en expresión do meu colega.
Pois estes son ben pouco específicos, que se explican de medo, dirán vostedes. Non. Non había drama ningún nos relatos (“a verdade é que eu tomeino a coña”, decíame a vella) e sobre todo, cando lle preguntei ó meu amigo que se comentaba no lugar, díxome: “a xente esmendréllase de risa. Como non houbo mortes…” Como ven, non hai materia para magazine matinal.

(xoves, 20 de abril de 06)

A todos se nos encolleu o espírito cos accidentes de tráfico desta semana santa, incluso cos espíritos previamente encollidos polo despliegue de capuchóns, sangue, fervor e lágrimas que inundou as televisións estes días. Como estas vacacións non teñen fío conductor ningún –nin o sol/mar do verán, nin a familia/regalos do Nadal- o tráfico e as súas circunstancias –número de desprazamentos, puntos negros, operacións antes de entrar deixen saír- etc., é o protagonista mediático desta época, pero aínda así, a sinistralidade que houbo estes días é unha traxedia.

De feito, a campaña da DGT, (“¿ten pensado morrer de accidente nestas vacacións”) era ben besta, tanto porque era real no fondo como algo frívola na forma. O mesmo que aquela mensaxe nos letreiros electrónicos que indicaba “105 mortos Semana Santa 2005”, que parecía tanto unha advertencia como unha chamada á competitividade. “A campaña é algo salvaxe, pero é que non hai maneira de meterlle na cabeza á xente que a maior responsabilidade é dela”, decíame un experto do sector. De feito, no máis tremendo dos accidentes en Galicia, nese no que un mozo de 18 anos sen carné pero con coche propio matou a catro motoristas e á súa propia nai, polo que se sabe é difícil atopar outro culpable que el propio. Ben, el e quen lle mercou o coche, e o deixaba guiar habitualmente, mesmo para levar á súa irmá pequena ó colexio, segundo calaron os veciños. Por non falar deses compañeiros seus, que pasaron o trago do enterro ameazando polo baixo á televisión, como se desta vez tivera a culpa de algo. Non parece que en casos coma este sirvan de moito campañas, clases de educación viaria e similares medidas preventivas.
Por esta razón, porque é un problema irresoluble, é sorprendente que a actual Xunta (a anterior debería reflexionar sobre ese modelo de vías rápidas que construíu no Salnés e no Barbanza) solicite as competencias de tráfico, aínda que habería que ver se neste tema, como nos demais, aquí nos dan os medios proporcionais ó tamaño do problema ou para ir tirando-total-como-non-se-queixan. En Galicia teño claro que as competencias de tráfico deberían ser transferidas ós concellos, sobre todo ós pequenos. A maioría das mortes de rapaces prodúcense cando van ou veñen –normalmente veñen- das copas, actividade que nunha cidade se pode acometer a pé ou en taxi, pero no rural ou semiurbano, non. Así que ninguén mellor que as autoridades locais, que coñecen as idas e vidas, atallos e pistas, para controlar os desprazamentos da mocidade.
-¡Alto aí, Menganiño!” –pararía o alcalde ou concelleiro de Tal á xente nova que se dispuxera a montar no GTI- ¿Onde pensas que vas? -Vou un momentiño a Cal, que quedei cos colegas -respondería o sorprendido rapaz.
-Diso nada, pousa o coche e quedas por aquí a mazarte, se queres.
-E que aquí non hai ambiente ningún -rosmaría o contrariado
-Claro, ¿como o vai haber se vos ides todos por aí? –concluiría, chea de razón, a autoridade.
E así paliaríanse dous problemas: o dos accidentes e o da falta de dinamización das pequenas vilas, aínda que quizais repuntase o da escaseza de vodas e a caída demográfica. A algúns esta proposta pareceralles unha frivolidade, pero as medidas de verdade, como os controis automatizados das infraccións, endurecemento do código penal, transporte público en serio, son máis caras e menos populares.

(martes, 18 de abril de 06)

Aproveitando a Semana Santa, comprobei os primeiros resultados das políticas de revitalización da Galicia interior

Esta semana tiven unha especie de revelación, ou mellor, de confirmación do que xa intuía. Resulta que o gañador do concurso de blogs ou diarios persoais en internet que organiza o xornal gratuíto 20minutos, na categoría –de título un tanto esferolítico- de “Mejor blog en otras lenguas constitucionales distintas del castellano” foi Días estranhos, de Martín Pawley. Tamén que saíu o número 7 de Barsowia, a revista de cómic que edita o grupo Polaqia. Nunha intranscendente conversa de pub souben que o último disco da banda de rock sureño Sugar Mountain lévao unha distribuidora norteamericana, así como da existencia de dúas interesantes longametraxes independentes feitas. Non, non é que caira no vicio gremial de aproveitar as columnas para promocionar productos culturais dos amigos. De feito, á maioría nin os coñezo. Nin vostedes tampouco. E aí está o caso: do mellor e do máis creativo de Galicia vive no submundo.

Por se non me expliquei ben unha vez máis, o tal Martin Pawley é un rapaz coruñés que si conquistou os votos dos chamados cibernautas de España toda non foi porque teña unha web moi mona chea de cibertrebellos, senón porque fai critica cinematográfica, musical, literaria, política, social e persoal con máis coñecemento e máis gracia que a media dos profesionais, e por riba, de balde. Un pozo de ciencias que ata hai un mes en que comezou a colaborar no programa Extrarradio da Radio Galega, non aproveitou ningún medio convencional. Por certo, entre os outro catro finalistas dos blogs escritos en “autonómico” estaban dous galegos, Vía Anti-Colonial Activa e Mensaxe nunha botella –elaborado colectivamente no IES David Buján de Cambre- e eso que por cada web en galego hai dez en catalán.
Polaqia, pese ó nome tampouco teñen nada que ver nin con Cataluña nin con PRISA. Son un grupo de debuxantes e guionistas galegos que autoeditan –literalmente, sen un can oficial ou oficioso- a revista Barsowia, unha das propostas de cómic máis emerxentes e de mais calidade do panorama peninsular. Por certo, a única referencia a eles co seu nome correcto que aparece no buscador de internet Google News é nun xornal de Santander. E Sugar Mountain son de Pontevedra, e se os distribúen nos USA é por que aquí ninguén quixo. E os das películas, como as fixeron aquí como poideron, tampouco saíron en lado ningún nin tiveron a publicidade que nestes casos lles dá quen os subvenciona para polo menos recuperar algo dos cartos. E os días laborables, no programa Aberto por reformas que dirixe Xurxo Souto escóitanse agora bandas incribles como GalegoZ ou DiosketeCrew que antes non tiñan nin ese pequeno lugar no planeta radiofónico ocupado por eses omnipresentes grupos de ardores xuvenís con solistas con tendencia ó sobrepeso e á sobreactuación ou polas interminables e insoportables secuelas de estopas aflamencadas.
Insisto, non estou falando de amigos, nin de persoas creativas en xeral, nin digo que os citados sexan os mellores no seu xénero, senón simplemente os exemplos que me saen nun momento de reflexión Tampouco ando a reclamar axudas, subvencións ou oportunidades para ninguén, e menos cando eles propios non as reclaman. Estou falando de productos culturais altamente competitivos que non coñece nin a sociedade na que se crean e para a que se crean. A única explicación que se me ocorre é que despois dunha época en que agachar a realidade era a norma, xa non se nos pasa pola cabeza que debaixo desa ficción cutre que nos construíron puidera haber algo, e moito menos algo bo.

(xoves, 13 de abril de 06)

“O meu máis sentido pésame polo de Bono” díxome recentemente un amigo. “Gracias”, dixen, apreciando o seu apoio nestes momentos difíciles. Porque estes son momentos difíciles para todos aqueles que traballamos en sacarlle punta ás cousas. Xa sei que hai unha morea de inxustizas que desvelar, unha chea de costumes sociais contra as que turrar e todo o que queiran, pero que xente como Bono e Berlusconi abandonen os escenarios, polo menos os políticos, non deixa de ser unha perda. E xa bastante pao levamos coas defeccións de clásicos como Aznar, Fraga e Vázquez.

B & B eran ademais persoas cun grande sentido mediático. Berlusconi, aparte de ser o propietario da maioría dos medios italianos (e de boa parte das televisións españolas) é un home espectáculo –pouco edificante, pero espectáculo- e suponse que tivo durante cinco anos o favor electoral dos seus cidadáns porque estaban fartos dunha clase política ademais de ineficaz, aburrida. Se agora se resignan a volver ó aburrimento de sempre é porque empezaba a dar espectáculo de máis, aínda que en Italia nunca se sabe porque non é que lle falte sentido do espectáculo ó propio electorado. Pola súa parte, Bono levou sempre con el unha requitropa de xornalistas, o día do seu cese organizou unha maratón de entrevistas como unha star-system en xira promocional (“tienes X minutos y no te pases que hay compañeros esperando”) e mesmo cando a vicepresidenta De la Vega compareceu con el en rolda de prensa e loou o seu traballo e o seu compromiso, un periodista rompeu a aplaudir.

Como pasa sempre coas perdas, agora boto de menos non ter aproveitado oportunidades para facer columnas. Por exemplo, aquela toma de posesi&#243;n de Bono como ministro que parec&#237;a unha escena de <em>La escopeta nacional </em>con folcl&#243;ricas e marqueses. Te&#241;o a escusa de que era un pol&#237;tico envolto nunha bandeira &#8211;un ministro t&#233;xtil, como escribiu algu&#233;n-, que &#233; o m&#225;is parecido a unha blindaxe, porque meterse coas bandeiras &#233; pisar areas movedizas. Xa cando era presidente manchego sacaba &#225; m&#237;nima a bandeira (&#8220;El &#233;xito de los deportistas es la bandera y el eje que vertebra Castilla-La Mancha&#8221;, &#8220;Bono pide a la afici&#243;n galguera que levante con orgullo la bandera del juego limpio&#8221;, son titulares que atopei daquela &#233;poca), as&#237; que po&#241;elo &#243; mando do ex&#233;rcito foi como po&#241;er a un fetichista de encargado dunha corseter&#237;a. Episodios que aqu&#237; pasaron desapercibidos, como cando se negou a cumprir o <a href=\"http://www.larazon.es/noticias/noti_nac17419.htm\">acordo </a>de devolver o castelo barcelon&#233;s de Montju&#239;c mentres non lle garantiran que hab&#237;a ondear sempre a bandeira espa&#241;ola al&#237;, como territorio espa&#241;ol que era. A relaci&#243;n Bono-bandeira era tan estreita que ata argallou un acto <a href=\"http://www.noticiaspyme.com/sec/sec.actu/noti_nac.asp?idn=91694&pon=1&ids=25\">nunca visto </a>para <a href=\"http://www.estrelladigital.es/a1.asp?sec=esp&fech=10/04/2006&name=bono_integro\">despedirse </a>dela. &#8220;Nadie ha pronunciado tantas veces Espa&#241;a como t&#250; lo has hecho, nadie se ha emocionado m&#225;s que t&#250; ante nuestra bandera&#8221; resumiu atinadamente nese acto o xefe do Estado Maior da Defensa.
Alfonso Guerra, outro que dixo que abandonara a pol&#237;tica, confes&#225;base hai pouco abraiado de que houbese socialistas que pensasen como se fosen nacionalistas, perplexidade que comparto, porque haber, haberaos, pero os que saen nas portadas e lles fan entrevistas son os que se <a href=\"http://www.elsemanaldigital.com/arts/49016.asp\">conducen </a>como se fosen de dereitas.

(martes, 11 de abril de 2006)

Furando, o outro día descubrin que escribira un libro en portugués, editado por Anaya, en 2005… (por certo, de best buy, nadiña. A hipotética versión portuguesa custa case o dobre que o orixinal galego nas librerías)

A risco de contradicir e defraudar a todas as persoas e institucións que mostran a súa solidariedade no asunto este da reestruturación de RTVE, teño que aclarar que, na miña modesta opinión, o problema non o teñen os traballadores. Ou polo menos a gran parte dos traballadores de RNE e TVE. O problema é para o resto da sociedade, por moi ampuloso que pareza. Aceptando como hipótese que recoñezo que xa é aceptar a promesa da patronal, sexa a dirección, a SEPI ou quen mande, de que non se vai ir quen non queira irse, o problema non é dos que se van, senón do que parece que vai quedar: unha cadea teoricamente pública que na práctica carecerá das ferramentas para selo, e que non terá outra que competir en inferioridade de condicións coas chamadas privadas (en realidade, concesións dun servizo público) ofrecendo máis do mesmo. Ata que, dentro dun tempo, sobreveña a conclusión tan inevitable como que se chove, ou te pos a cuberto ou móllaste: hai que pechala.
Nas situacións de crise, todas as partes teñen a súa parte alícuota de responsabilidade, pero hai uns máis alícuotas ca outros. Os traballadores, e/ou os seus representantes puideron pecar de ter contribuído a manter estruturas e comportamentos caducos. Pero os éxitos e os fracasos
dunha empresa son de quen a xestiona, non de quen fai o que lle mandan, e curiosamente, no primeiro caso os mandados quedan como están e no segundo pagan as consecuencias. Un programa chamado La noche de los castillos custou tanto que tería sido mellor e máis barato construír un castelo de verdade (durou catro programas). Operación Triunfo deu perdas económicas (por non falar do estrago no gusto musical). Nos dous casos, non se fusilou a ningún responsable. En RTVE, no chamado Ente, o que non é nin a radio nin a tele nin produce nada, traballan 900 persoas. Entre as tres sociedades, hai 752 direccións, subdireccións e xefaturas de servizos. Os departamentos dedicados a diversas contabilidades suman polo menos un par de ducias. Pero os que sobran son redactores, cámaras, montadores… Sen saír do sector, está o exemplo de Antena 3. Cando chegaron os novos propietarios e comprobaron a mala situación, despediron a unha chea de mandados, e a quen os mandou, Ernesto Sáenz de Buruaga, premiárono con seis millóns de euros polos servizos prestados.
En definitiva, a solución que ten RTVE é a mesma que no famoso caso da 497.entry”>formiguiña ou dos remeiros. A directiva dun club de remo, preocupada polos cativos resultados, decidiu reestruturalo. A primeira medida foi substituír a un dos dez remeiros por un xefe de equipo. Como a cousa non mellorou, incluíron dous auditores de calidade total e un supervisor de downsizing. Tampouco deu resultado, e apostaron por designar a un analista de procedementos, un contralor, dous xefes de sección e un apuntador de tempos. O rendemento foi a peor, e contrataron os servizos dunha prestixiosa auditoría, que concluíu que o que pasaba era que o persoal non estaba incentivado dabondo e carecía de espírito de empresa. Así que botaron ó remeiro.

(venres, 7 de abril de 2006)

Onte estiven en folga (cometín folga, gustaríame escribir), creo que a primeira que fago por motivos estrictamente laborais desde hai unha chea de tempo. Foi esa convocada en RTVE contra o plan de reestructuración ou como lle queiran chamar porque en realidade é desfacerse de parte do morto que entre uns e outros foron matando, e que agora supoño que estará de actualidade non polo fondo da cuestión, senón pola forma en que afectou á emisión do TD1, interrumpíndoo. Non é unha queixa, esa é a esencia da televisión actual, co que a actitude dos interrumpintes pasa de laboralmente non moi correcta a impecable desde o punto de vista mediático.

Incumprindo a norma básica do folguista consciente (as folgas fanse no centro de traballo), logo de cumprir coas obrigas familiares do transporte escolar pasei a mañá tipo os martes ó sol, durmindo, lendo e paseando. Pola tarde, e realidade laboral da que zafei veume enriba en forma de entrevista de Gemma Nierga a Fernando Argenta, o creador de Clásicos populares de RNE que estes días cumpre 30 anos (o programa) e logo nunha conversa cun político local. En escenarios e interlocutores tan dispares, latexaba o mesmo pensamento implícito que incluso está de fondo en persoas e institucións que estes días mostran a súa solidariedade : comprendo o seu drama, amigo, pero coincidirá en que hai que rematar con esa sangría económica. Coincido porque ben sei que en España, cando cambalea un dinosauro empresarial, o espiñazo social estremécese cun arreguizo colectivo, con compoñentes de morbo e de axuste de contas, do que non se salva nin a minería. Pero disinto do resto.
A televisión non é unha industria obsoleta incapaz de competir co que se fabrica en sitios con salarios miserables, senón un sector de futuro do que cada día vive máis xente e algúns moito mellor. E tamén, con perdón, a Garda Civil ou a Sanidade son deficitarias, pero se fala de achicalas coa escusa de que xa hai vixilantes privados ou seguros médicos. A plantilla de RTVE (9.000 traballadores) é a máis pequena das televisións públicas europeas (a RAI ten 11.800 traballadores; France TV, 13.500; a BBC, máis de 20.000 e as alemanas ARD e ZDF, uns 40.000). Se é moita ou pouca, depende. Se do que se trata é de facer uns informativos de ir tirando para salvar a cara de servicio público e logo encargarlle o resto da programación a productoras privadas para que fagan o que fan os demais, non é que sobre un de cada dous traballadores, sobra un de cada dez. Se do que se trata é de afrontar dunha vez o reto dun servicio audiovisual público que aposte por incremente a oferta e non que se apunta a satisfacer a demanda, igual e cos mesmos productos que as outras, falta xente. A que hai agora, ou outra. Pero o asunto é que ninguén –sabios, goberno, oposición- sabe que se quere ou de que se trata (aínda que eu apostaría polo primeiro), e polo tanto, apóstase polo punto medio, que non sirve nin para unha alternativa (por exceso de persoal) nin para a contraria (por escaseza) pero dá a impresión de facer que se fai.
A todo esto, a min ocúrreseme algo parecido a unha solución. Cóntollela mañá.

(xoves, 6 de abril de 06)

Agardo que ó recibo da presente estean recuperados dos seus problemas óseo-musculares. Tanto aqueles de vostedes que teñan maniotas nos abdominais de tanto rir, como aqueloutros que optaron por indignarse e aínda teñen resentida a mandíbula por renxer os dentes, ou as articulacións dos dedos de apertar os puños. Váianse tranquilizando e non abusen dos sedantes nin dos antiinflamatorios porque o de Marbella efectivamente é para rir, para chorar ou para tirarse ó monte, pero haberá que facer reserva de paciencia, porque aínda queda.

Para non sufrir eses achaques, eu procuro non mergullarme nos océanos de información sobre o escándalo. Tampouco presto demasiada atención ós coros xeremíacos de queixa e rachar de vestiduras que inzan o aire como a música navideña nuns grandes almacéns. Pero de todo o pouco que lin/escoitei, o máis coherente foi a doída declaración, non sei se da alcaldesa-pantalla ou do Doutor No da asesoría urbanística, expresando a súa sorpresa de que non os tiveran trincado antes. Efectivamente, se un ionqui que roubase radiocasetes dos coches tivera enriba tal morea de evidencias delictivas e andara solto, os veciños terían asaltado o posto das forzas e corpos de seguridade máis a man. E en calquera país europeo –quitado Italia, pero esa é outra- que se descubrira semellante pastelón non terían outra opción que dimitir desde o ministro de Xustiza ata o comandante de posto da Garda Civil, por inútiles, e ós seus antecesores abriríanlles un expediente investigador para ver se o seu foi neglixencia ou implicación dolosa. (Por exemplo, aquel prestixioso maxistrado, membro do Consello do Poder Xudicial que protexeu baixo ás súas alas á representante da mafia marbellí na xudicatura). Pero aquí os representantes do Estado de Dereito durmen perfectamente todas as noites coa satisfacción do deber cumprido logo de entalegar tironeiros e vendedores de haxís.
E cando, ós dez anos de entrar en política, un señor que era camareiro, empregado de banca ou taxista antes de dedicarse ó servicio público, ou unha señora que era verdulera ou ama de casa na vida civil, acumulan un patrimonio superior a un dentista, a sociedade en xeral dáse por satisfeita coa explicacións. “Negocios”, xustifican uns. “Unha herdanza”, aseguran os menos imaxinativos. Alguén debería analiza cientificamente como a entrada en política dun individuo estimula a habilidade empresarial da súa señora, dos seus señores pais ou dos cuñados, ou a súa capacidade para perpetrar braguetazos con efectos retroactivos. Porque o dos chaíñas eses de Marbella gardando os billetes en bolsas de Alcampo ou facéndose cun parque móbil particular fai moita gracia, pero –sen aproximarnos demasiado aquí- o caso da estación do AVE de Guadalajara que non está en Guadalajara senón no medio dun latifundio da familia de Esperanza Aguirre, ou a da familia –sempre a familia! -de Zaplana facéndose con terreos onde casualmente despois se construíu Terra Mítica son especulacións (periodísticas).
Agora, o debate político anda polas alturas éticas de se en Marbella, logo de disolver o concello, hai que poñer unha xestora ou convocar eleccións, sen baixar á vulgaridade de analizar por que pasou o que pasou. Eu, seguindo ó Alberto Moravia que se estrañaba de que, curiosamente, os votantes non se senten responsables dos gobernos que votaron, o que propoño é disolver ó electorado.

(martes, 4 de abril de 06)

Emotivo acto, polo que se ve. O malo é que, efectivamente, alguén viu de máis, e gracias ás novas tecnoloxías, puido comentalo:

“Vaya caradura tienes Armando
Escrito por Un CONTRIBUYENTE de Teo el 2006-04-02 18:31:00
Revisen ustedes las fotos de la ceremonia, y fijense en los Sillones “barrocos” que se hallan detrás de los invitados. Para los que no los sepan, esos sillones ! LOS COMPRÓ EL CONCELLO DE TEO PARA EL SALÓN DE PLENOS CON EL DINERO DE TODOS!. ¿Alguien me puede explicar por que se encuentran en una propiedad privada del señor Armado (en Teo todo el mundo sabe que el hotelito es suyo, no de su familia). Si en este país los fiscales hicieran su trabajo…. “

…e coa mangueira dando.

Cando era eu rapaz, un popular membro das forzas e corpos de seguridade do Estado (que daquela non se chamaban así) da miña zona aseguraba ós coñecidos e parroquianos en xeral que se collía a un da Eta, matábao cos dentes. Estes días síntome solidario con el. Se lle facemos caso ós medios madrileños, resulta que levabamos dous ou tres anos ó borde do precipicio civil e da fractura institucional, e todo por medio cento de pos-adolescentes asañados, con máis rabia que cabeza.

Todos, mesmo eles, sabían que ETA estaba en creba técnica, coa credibilidade en suspensión de pagos, a economía de arrastro, e con menos futuro que un granhermano nunhas oposicións a notarías. Aínda así, conseguira que o anterior goberno e o seu entorno esixiran o ADN de demócratas constitucionalistas ó resto do mundo, meses despois de que os seus negociadores exhibiran cos das metralletas unha galantería extrema (“Nosotros no queremos que dejen de ser independentistas, socialistas”. “No venimos a convencerles de que dejen de ser una organización armada. Es una decisión suya”). O goberno actual logrou un acordo parlamentario para negociar se deixaban as armas apoiado por todas partes menos por unha, tipo istmo, e para o que lle serviu foi para estar no horrorizado punto de mira de media poboación, encirrada por inquisidores empoleirados en todo tipo de púlpitos. Un sinvivir. Pois abondou que ETA asumira publicamente a súa situación e pedira papas para que se abriran as augas revoltas da política, como as de Mar Roxo co toque de vara de Moisés: 1. Zapatero e Rajoy protagonizaron un remake da famosa escena de Casablanca, aventurando que isto podería ser o comezo dunha gran amizade. 2. Ó dúo A-Z (Acebes-Zaplana) aplícanlle a mobilidade funcional para arrombalos no trasteiro. 3.- Aquelas partes do PP nas que aínda aniñaba vida intelixente descubren que Jomeini Losantos, só ou en compañía doutros, é de extrema dereita. En resumo, estamos todos gratamente sorprendidos, cautamente encantados e facéndonos cruces de que trunfara algo tan estraño como o sentido común… aínda que fose nos malos.
O preocupante é que a clase política estase afacendo a tensar a corda tanto en cousas importantes coma esta, como en miudezas. Coñecidos do Instituto Social da Mariña dixéranme hai uns quince días que o traslado de competencias á Xunta estaba xa resolto. Pois despois dun proceso de releo tipo feira, pero de altura, con Quintana e Jordi Sevilla asestándose titulares, resulta que o desbloqueo estaba pendente de que coincidiran as axendas de Caldera e Touriño para facerse unha foto e apuntarse o tanto. E semellante rebumbio nin siquera polo ISM enteiro, senón polas políticas de emprego e pola formación, é decir, por algo que custa 10 millóns de euros ó ano, que nin cartos son nestes tempos.
Quero decir que o mesmo na macropolítica que na nanopolítica, o método de actuación hexemónico é o xogo de mans, sen que importe moito que boa parte do público lles estea vendo as cartas agachadas. A próxima vez que se laien do descrédito da política e se estrañen do lepenismo emerxente, fagan o favor de revisarse as mangas.

(xoves, 30 de marzo de 06)

Cando eu era moi neno, por Semana Santa na tele soamente botaban o que supoño chamarían películas aleccionadoras. Debía haber poucas, porque en vin varias veces Alba de América, unha patriotada sobre o descubrimento de América (na que traballaban alomenos dous galegos, Antonio Casas, que facía de Colón, e Eduardo Fajardo). Pequerrecho e todo, recordo unha escena que me sorprendeu e indignou moito, ata o punto de que supoño que influiu considerablemente no meu pensamento. Camiño das Indias, nun momento de lecer, a tripulación andaba a cantar e bailar, cada un ó seu, cando de pronto un propio rompe a entoar o que parecía ser unha jota castellana, e o resto cala. “¿Veis?, cada canta las cosas de su patria chica, pero todos callan al escuchar la poderosa voz de Castilla”, comenta, máis ou menos, non sei se Colón ou un irmao Pinzón a outro da oficialidade.
Quizais actúe da mesma forma nalgún rapaz de hoxe, a xustificación do flamante novo alcalde coruñés da decisión de repoñer o bandeirón do Orzán. O argumento de que é “símbolo de la España plural” porque están representadas todas as enseñas autonómicas é perfectamente idiota ou toma por idiota ós demais. O conxunto das 17 bandeiras plurais suman unha superficie de 0,085 metros cadrados, por 25 metros da (una) grande (y libre). Con tal de non retirar de vez as 18 bandeiras, a proporción de pluralidade descuberta por Javier Colón é de 300 a 1.

Esta noite vou a ¡Hai debate! a pelexarme coa señora esa da COPE sobre o de ETA e outros asuntos varios… ¿algunha idea salvadora?

ou se repón o pao, ou se retira inscrición, ou moi mal quedan os cidadáns coruñeses

Supoño que estarán enterados de que ETA anunciou un “alto el fuego permanente” (AFP), e tamén que xa terán expresado a súa opinión sobre o particular. Se non, non se preocupen –ou preocúpense, como queiran- porque xa lles tocará. A este ritmo de despliegue mediático, tarde ou cedo lles poñerán un micrófono diante.

Como teño unha certa aversión ós best-sellers e un decidido pánico a todo tipo de inmersións, non é que escoitara todo o opinado, nin siquera a décima parte, pero entre o que lin, oín e vin, hai de todo. Por exemplo, a opinión dun coñecido intelectual que, en calidade de “experto en palabras”, foi invitado a analizar a expresión AFP (“no hay más que mirar el diccionario, AFP no tiene otro significado que ‘rendición’, claramente”, dixo quedando tan ancho, como se as palabras non significasen o que lle pete a quen as di). Ou a do escritor vasco de plantilla, que a consecuencia do AFP daba por xubilada a súa xeración. Ou a doutra coñecida novelista –máis como adicta que como novelista- que nin escoitei o que decía, porque como tertuliana nos tempos duros deixaba ós contrincantes do PP como uns perfectos e centrados cabaleiros. Tamén escoitei as valoracións dos líderes políticos, pouco pero suficiente para comprobar que hai as previsibles tres opcións: íntima satisfacción cautelosa, esperanza escarmentada e sostenella y no enmendalla.
De todas formas, o que máis me sorprende é como a opinión do entrevistado anónimo, o cazado pola rúa, é case mimética da do opinante profesional ou do cargo político, previa e sobradamente adestrado para que largue. Supoño que o fenómeno non obedece a que os opinantes/políticos falan como a xente, senón a que a xente entende que debe opinar como os políticos. Ou que os montes e moreas de análise están amaestrando a audiencia. E sorpréndeme porque o pouco que se me ocurre comentar a min paréceme ben pouco orixinal e cabe en media ducia de liñas de ordenador: 1. Alégrome. 2. Fíome relativamente pouco da decisión dos tres que saíron encarapuchados, porque nese ámbito sempre poden saír uns que non están de acordo con parar, pero confío en que todos asuman que o pouco creto que lles quedaba despois do de Miguel Ángel Blanco quedou definitivamente liquidado cando a matanza do 11-M evidenciou que xa non estaba o forno para máis bolos. 3. Gustaríame que me sorprendera a capacidade da clase política para darlle saída o asunto.

A todo isto, menos mal que todos están de acordo en que ETA non pode marcar o ritmo nin a axenda política. Non me quero imaxinar cal sería a reacción dos medios se en lugar dun comunicado de 1’36” tiveran dado unha rolda de prensa.

(venres, 24 de marzo de 06)

1.- O domingo pasado, tomando un café, un amigo con acceso ó editor de La Voz de Galicia reflexionaba que a etapa do actual director xa rematara, e que debían de implementar (signifique iso o que signifique) unha saída como a que lle deron en El Pais a Juan Luis Cebrián. Ó día seguinte, luns, entereime que foi que non (o tipo de saída). Impresionado pola cantidade e calidade dos cambios que se están a producir nos poderes fácticos coruñeses, e coa miña proverbial bocaza, ironicei coa xefa de prensa dunha entidade financeira sobre a posibilidade de que se producira algún na súa empresa. Vai ser que tampouco.
2.- Pola contra, o do “alto el fuego permanente” (AFP) de ETA sucedeu sen coincidencia previa ou premonición ningunha, e colleume nun día liado. Non puiden asumilo ata pola noite, momento no que tiven unha das habituais reflexións sobre se debería comentar sobre o particular e a quen lle importaría que se si ou se non. Vin un debate na Cuatro conducido por Iñaki Gabilondo, tan bo como claramente desequilibrado, no que unha das opinantes era Rosa Regás. Concluín que si, aínda que de momento non se me ocorre nada.

Se hai algo estúpido é estar orgulloso de ser de onde un é, posto que é unha circunstancia allea á nosa vontade ou ós nosos méritos. Outra cousa é estar contento desa casualidade, como eu podo estar satisfeito de ter nacido aquí e non en Burkina Faso, onde xa estaría estatisticamente morto, ou aínda que seguira vivo pasaría unha calor do demo. E outra moito peor é renegar de onde se é. Así e todo, se todos somos iguais, pero uns máis iguais ca outros, é certamente curioso como eso que se chama “identitario” é bo ou nefasto dependendo do tamaño da identidade que escollas. Debe ser o único caso en que a bondade está nos estremos, nos moi grandes ou nos moi pequenos.

Por exemplo, a identidade de moda, a nacional ou nacionalista, é mala e insolidaria, segundo nos rompen a diario a cabeza os medios autodenominados nacionais casualmente establecidos en Madrid, ou é irrelevante, na intelixente versión nadar-e-gardar-a-roupa de Núñez Feijoo. Sen embargo a identidade nacional/nacionalista é xusta, necesaria e mesmo insuficiente sempre que sexa unha identidade ben grande. No último partido da selección da Federación Española de Fútbol, alomenos no último do que tiven noticia, un axitador radiofónico manifestou o seu entusiasmo por un gol proclamando a grito pelado e destemplado. “¡Que español es Mengano [o autor da fazaña]!”. Se algún locutor de aquí dixera algo parecido no partido Galicia-Uruguai celebrado en San Lázaro levaría no lombo de por vida o letreiro de fanático, non por descerebrado menos perigoso. Mesmo este luns no acto de entrega das chaves dunha fragata á Armada, Bono (o ministro, aínda que tamén algo cantante) permitiuse chamar “gente enferma o en fase de rehabilitación” ós despistados (digo eu que eran despistados, non separatistas) asistentes que non se ergueron unha das dúas ou tres veces que soou o himno nacional, e sancionar incluso ó tamén despistado mando que non usou o altavoz para sacalos da galvana.
Co da identidade tampouco pasa nada se é suficientemente pequena. Aquelo da patria chica que estaba permitido ata con Franco. Incluso xa metidos en democracia non é de mal tono esbardallar contra os que tiveron a desgracia de ser orixinarios ou residir nun termo municipal distinto, e non nun campo de fútbol ou dunha festa, ámbitos nos que tradicionalmente era case correcto andar a paos cos foráneos, senón desde tribunas institucionais. Mesmo algún fixo unha proveitosa carreira política e tivo un non menos beneficioso proveito persoal a conta deso. Con todo, non é algo novo. O escritor norteamericano O.Henry, que retratou o ambiente da New York a cabalo dos séculos XIX e o XX, describía nun relato chamado Un cosmopolita o caso dun que se tiraba todo o conto definíndose como “cidadán do mundo” e proclamando as vantaxes de selo, ata que se veu envolto nunha liorta. O cosmopolita non consentira que alguén criticara o alcantarillado do seu lugar de orixe (Mattawamkeag, Maine)
Para que logo digan que, en segundo que cousas, o tamaño non importa.

(xoves, 23 de marzo)

Baixan as ofertas de alongamento viril e suben as de fármacos varios, alomenos entre os innúmeros mensaxes non desexados que inzan o meu correo electrónico, enviados por remitentes tan improbables como Isaia Mcgillivray, Sechnall Bavaro ou Dupe K. Dissertation. Non sei se é porque fixeron un diabólico prognóstico das miñas potenciais necesidades médicas ou porque é a moda. Debe ser o segundo: hai 30 anos un executivo da multinacional farmacéutica Merck dixo que era unha pena é que os únicos clientes sexan os enfermos, porque hai moitos máis sans, e agora as empresas do sector conseguiron transformar as molestias comúns en enfermidades. Ata o punto de que agora o producto rei das vendas por internet non é a Viagra, que ó fin e ó cabo responde a unha necesidade, senón o Tamiflu, que chega a custar 150 euros, cinco veces o prezo nas farmacias onde se vende, e máis ca unha doenza, o que remedia é un medo.

O Tamiflu (nome comercial do oseltamivir) está recomendado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) como un dos antivirais a utilizar no caso da gripe aviar. Non é que vaia eu cuestionar os prestixiosos informes da OMS (a pesar de que hai poucos anos prohibiu un que aseguraba que o cannabis é máis inofensivo co alcohol ou o tabaco), pero segundo toda a comunidade científica, para o que sirve é contra a gripe común, e non contra a de orixe galinácea. E moito menos se a cepa H5N1 da gripe aviaria (a única que pode ser mortal en humanos) muta en contacto con outra propia da xente, o que convertería unha enfermidade que ata agora matou menos de 100 persoas en 9 anos en todo o mundo, en algo ben máis grave. Pese a que o tal Tamiflu estea por ver se sirve para algo, 40 gobernos xa encargaron moreas (o español, de 8 a 12 millóns de doses), e os laboratorios Roche que o fabrican tiveron hai uns meses que paralizar a súa distribución para evitar quedarse sen el para o que realmente serve (aliviar a gripe de toda a vida). Curiosamente, a outro fármaco, Relenza (zanamivir) tamén recomendado pola OMS que serve para o mesmo, sexa o que sexa, máis barato e de venda en España desde 2000, ninguén lle fai caso ningún.
Este non é un caso de victoria esmagadora dunha estratexia de marketing sobre outra, como foi a do video VHS sobre o Beta. É un caso de colegas, e non precisamente médicos. O goberno norteamericano foi o primeiro en promover o Tamiflu oficialmente a toda pastilla –nunca mellor dito- e a nivel mundial, quizais porque Donald Rumsfeld, o secretario de Defensa de Bush foi o presidente e sigue a ser accionista de Gilead Sciences Inc o laboratorio que o creou e que llo vendeu a Roche, reservándose unha porcentaxe das vendas. Logo de dez anos de intentalo en balde, Gilead obtivo da axencia norteamericana da alimentación e as drogas, a restrictiva FDA, a autorización para a comercialización doutro producto chamado aspartamo, tres meses despois de que Rumsfeld entrara no goberno de Reagan. O Tamiflu está relacionado coa morte en Xapón de 12 nenos que o consumiron, e con alteracións psiquiátricas, alucinacións ou doutro tipo, noutros 75, aínda que a FDA concluíu recentemente que non había probas suficientes para establecer a causa/efecto.

Non é de estrañar que aquí as pastillas as vaia almacenar o Ministerio de Defensa.

(martes, 21 de marzo de 06)

“Alístate, decíanche, e verás mundo”, rosmaban os lexionarios romanos de Astérix. Eu ando estes días alistado no que antes se chamaba séquito da Xunta e máis ben vén sendo a tropa xornalística que cubre a visita de Touriño a Arxentina e Uruguai, e máis que ver mundo, o que vexo é o mundo doutro xeito. Hai anos, cando comezaba aquelo das emisións internacionais das cadeas de aquí, Juan Cueto deixou constancia escrita do que cambiaba a imaxe dos políticos españois vistos nun televisor estranxeiro. Eu estou a experimentar a mesma sensación.

Por exemplo, son certamente curiosos algúns dirixentes dos colectivos emigrantes. Había dous sorprendentemente semellantes a Franco, en dúas etapas distintas, un de adulto e outro de vello, e outro que facía de xornalista, coa muller ó lado, que era quen o achuzaba para que fixera as preguntas a Touriño (“¡ahora, preguntá ahora!, ¡no hace falta que levantés la mano!”) sobre que perspectivas había sobre uns asuntos, e quen llelos contou ós periodistas de aquí, en vista de que o home non era ídem de transmitirlle a gravidade do caso ó presidente. Tamén tiven unha sensación estraña coa representación empresarial. A realidade é que en Bos Aires encontro unha chea de xente coa que me atopo menos en Galicia: Bieito Romero de Luar na Lubre, Víctor e Paco de Pink de Nordesía, Pancho Casal de Continental, José Luis Naveiro de Caixa Galicia e Antonio Fontenla, dos seus negocios. De feito, na exposición “Galicia Une”, os stand eran do audiovisual, de institucións ou empresas públicas galegas, e de Puertas Tren, (con tanta inseguridade derivada da situación económica, supoño que aquí debe ser un sector con futuro). A maiores, o xantar do conselleiro de Economía cos empresarios galegos celebrouse no restaurante Clo Cló (que queda un pouco evidente, por moita que cada quen pagara a súa viaxe). Igualmente, resulta un pouco chocante que a sede da sociedade uruguaia Alma Gallega estea na rúa Blandengues 1522.
En canto ós logros, o meu punto de vista austral é desazonadamente cáustico. O memorando de intencións subscrito entre Sogama e a secretaría de estado arxentina do ramo para colaborar e intercambiar información sobre xestión de residuos, ¿como se pode concretar?: ¿ofreceranlle ós arxentinos acoller residuos na Pampa, que hai unha chea de sitio?, ¿imos importar o emerxente e consolidado sistema de sobrevivencia bonaerense dos “cartoneros”, a reciclaxe in situ de todo o que pode ter valor nas bolsas de lixo? Tamén se falou da creación dun lobby de empresarios galegos no mundo. Eu xa recordo outro que houbo, que logo foron dous, e que o froitos que deron foron un par de congresos polo mundo mundial nos que reafirmaban a necesidade de consolidar o lobby. Un compañeiro recordaba tamén unha xuntanza de emprendedores organizada aquí mesmo cando veu Fraga de campaña electoral, na que o máis novo era apenas vinte anos menor que o propio Fraga. E o mesmo para os xornalistas, que ironizamos sobre o cambio de menú no xantar para emigrantes (da empanada á ensaladilla, do pulpo ó polo) pero repetimos como loros a cifra de 7.000 asistentes sen molestarnos en contar as mesas (60 filas por 56 mesas cada unha, 3.360 mesas, máis unhas 500 baixo unha carpa, arredor de 4.000 en total).
Claro que logo asistín á presentación do libro de Fernando Salgado sobre Lorenzo Varela, e á que intervención que fixo Ernesto Sábato, todo acabadiño, lendo “Adios ríos, adiós fontes”, e entendín que os valores de verdade non dependen de se estás no vello ou no novo mundo.

(martes, 14 de marzo de 06)

En realidade, púxenlle este titulo como alusión a un chiste que fixo contra o lema do PNV [Bai, si] nunha campaña electoral, pero podería ser The Long Goodbye,como a novela de Raymond Chandler, porque a despedida de Francisco Vázquez está sendo como aquelas mortes do primeiro cine negro, nas que, logo de apañar un tiro, o protagonista aínda agoniaba un rollo enteiro de película, con tempo para facer chistes, arrepentirse ou decir aquelo de “dile a mi madre que…”

Non puiden asistir á pompa e circunstancia da grande finale do teórico concello aberto do mércores pola noite, pero a despedida que fixo o aínda alcalde a mediodía á prensa e ás tropas municipais foi un perfecto símbolo dese case cuarto de século de reinado vazquil na Coruña. Se me permiten a falta de elegancia de difundir actos privados, na recepción á prensa (que comezou cun incisivo chiste anónimo e endoprofesional: “ahora cerramos las puertas y abrimos la espita del gas”), Paco Vázquez pediu perdón polos posibles pecados cometidos contra a tropa dos plumillas, e quedou como un cabaleiro, porque pedir perdón en xeral é algo que non custa demasiado –nin siquera ós católicos que a maiores teñen que facer propósito da enmenda- pero é o mínimo entre xente educada. Eloxiou a libertade de información, pero sobre todo de opinión, e deixou claro con todo que lle traían un tanto ó pairo os sapos que calquera personaxe público ten que almorzar algúns días –no seu caso, poucos e determinados-. Fíxose unha foto con todos, e mesmo unha comigo (“aquí una con El Látigo”, ironizou campechano). En resumo, fixo gala do seu demostrado encanto persoal nas distancias cortas, independentemente do trato nas largas.
O acto exterior, a ofrenda floral a María Pita (“en plan demagogo, podría decir que es un homenaje al Día de la Mujer Trabajadora”) retratou en dez minutos A Coruña actual. Na fachada, revista ás tropas municipais e logo miniconcerto simbólico da banda: Marcha do Antigo Reino de Galicia para o momento litúrxico, o La, la, la como travesura entre intelectual e lexionaria (que algunhas chicas das radios asumiron facendo coros) e Suspiros de España como resumo final. En contraste, no fondo da praza, o persoal municipal cabreado facendo de coro grego (“Hola, don Francisco/Hola, don Javier/me voy pal Vaticano/si pudiera, yo también”) ou pedindo bises. Como apreciarán os expertos, todo muy coruñés.
Soamente un matiz, un tanto galaico. Suspiros de España,do maestro Álvarez (Antonio) non é unha recreación da morriña patria. O compositor púxolle ese título por uns pasteis (avelás con caramelo) chamados “suspiros”, especialidade da Confitería España de Cartagena, sita enfrente do café onde lle veu ó autor a inspiración do pasodoble. Como lle comentei, quizais demasiado campechanamente, no acto interior e anterior, dentro do xénero podía ter escollido co mesmo fundamento, Francisco Alegre ou Paquito Chocolatero.

(para xoves, 9 de marzo de 06)

Desculpen que trate un tema así. Xúrolles que ata tiña preparado outro de máis substancia social, mesmo de interese xeral, pero é que me perde o afán polémico. É ulir o sangue fresco do debate político e aló vou irremediablemente a meter os fuciños como unha hiena. Sobre todo se disinto, como disinto de todos os opinadores e analistas que critican que na Convención última do PP (a de “Hay futuro”, xa saben) houbo menos renovación que nas edicións sucesivas de Gran Hermano.

      Non, non &#233; que eu soste&#241;a que si que a houbo, non son tan hiena como para eso. A &#250;nica <a href=\"http://www.informativos.telecinco.es/convencion-pp/fraga/golpistas/dn_21356.htm\">renovaci&#243;n </a>que houbo na li&#241;a de pensamento da dereita no &#250;ltimo lustro foi a dimisi&#243;n de Florentino P&#233;rez. O que aseguro &#233; que nunca houbo esperanza ningunha de que a fora haber, nin pola parte actuante nin pola parte soportante. Nos congresos dos partidos pol&#237;ticos hai menos sorpresas <del>e a mesma autocr&#237;tica</del> que nas decisi&#243;ns do Comit&#233; de Disciplina Deportiva, e eso que teoricamente nos congresos se decide algo. As&#237; que imaxinen o que poden dar de si as convenci&#243;ns, nas que, sexan o que realmente sexan, non se decide nada. Normalmente, congresos e convenci&#243;ns fanse para verse, darse &#225;nimos e fundamentalmente sa&#237;r nos medios de comunicaci&#243;n. En casos pouco frecuentes, sirven para propinar un golpe que se pretende definitivo &#225;s minor&#237;as discordantes. Pero nunca se organizan para cambiar nada. A Convenci&#243;n Hai Futuro seguiu brillantemente o gui&#243;n habitual, segundo definiu Jos&#233; Blanco con esa contundencia incisiva que agacha baixo esa pinta mi&#241;axoia: primeiro actuaron os patr&#243;ns (Aznar e Fraga), logo os xefes de m&#225;quinas (Acebes e Zaplana) e despois o mascar&#243;n de proa (Rajoy).
	
      A primeira condici&#243;n para que non fose as&#237; e houbera alg&#250;n cambio, ou alomenos a s&#250;a <a href=\"http://blogsprorajoy.net/index/fotos_convencion\">posta en escena</a>, &#233; que houbera alg&#250;n desexo de cambio, como o de ganar unhas elecci&#243;ns. Pero no principal partido da oposici&#243;n o que hai son ansias de que as perdan as elecci&#243;ns os que llas ganaron, que non &#233; o mesmo. A segunda condici&#243;n para reconquistar o electorado que lle virou as costas ser&#237;a reco&#241;ecer que se fixeron mal as cousas, porque se non, est&#225;selles decindo que se equivocaron &#243; non votalos. Pero eso &#233; entre moi duro e metafisicamente imposible para Aznar, Acebes e Zaplana, que eran os directamente responsables do Goberno que perdeu. Xa sei que Mariano Rajoy, que &#233; o &#250;nico que se conformar&#237;a con ganar e non parece esixir que lle devolvan o perdido, formaba tam&#233;n parte daquel Goberno apeado, pero &#233; que Rajoy d&#225; a sensaci&#243;n de que estaba por estar, como vicepresidente displicente. Esa &#233; a s&#250;a habilidade, igual que a de Alberto N&#250;&#241;ez Feijoo, &#243; que nunca escoitar&#225;n reivindicar as vellas esencias m&#225;is al&#243; do imprescindible para non quedar como un desagradecido. O malo de Rajoy &#233; que non pode mandar &#243; resto da tropa &#225; Euroc&#225;mara, por po&#241;er un exemplo de <a href=\"http://www.elsemanaldigital.com/arts/47047.asp\">c&#225;mara</a>.

(martes, 7 de marzo de 06)

Por moito que haxa quen sosteña que estamos coma sempre en avances sociais, o certo é que non (que imos estando mellor, quero decir). A escravitude rematou non soamente nin principalmente pola conciencia da humanidade de que ser propietario dun ser humano era unha barbaridade, senón porque chegou un momento en que era máis barato darlle catro cadelas ós traballadores que ter que mantelos, pero non deixou de ser un adianto. Claro que tamén hai retrocesos en terreos que xa se daban por conquistados, como evidencia o affaire do cordón umbilical principesco, conxelado en Arizona.

O do cordón (que por certo, principesco ou plebeio, chamábase “cadillo” cando a xente falaba galego) é un dos exemplos de que a sociedade evoluciona a ritmo da yenka (aquel baile sixtie que consistía en dar pasos á esquerda e a dereita, adiante e atrás) ou, en versión leninista, un paso adiante e dous atrás. O paso adiante é que a maioría da sociedade é consciente de que a monarquía é un anacronismo, unha convención na que, polo peso da historia recente e da publicidade, se suspende a razón en aras da conveniencia, igual que na ópera asumimos por un par de horas que Montserrat Caballé é obxecto dunha paixón amorosa. Os pasos atrás son os dous incumprimentos do contrato coa cidadanía por unha das partes, posiblemente por exceso de confianza: parir nunha exclusiva clínica privada e non nun centro público e logo mandar ó exilio crioxenizado o cadillo de marras. O paso á esquerda é que así soubemos que aquí xa hai bancos de cordóns, pero públicos e anónimos (e case clandestinos, de tan anónimos), e unha chea de empresas dispostas a montar bancos privados. O paso á dereita é que, gracias á filtración (¿de quen?) e ó instinto de imitación, haberá un clamor popular para que se permitan eses negocios.
Claro que eses comportamentos non son exclusivos da elite real. Pasa o mesmo coa administración do Estado, que acadou un superávit de 10.000 millóns de euros. Posiblemente o goberno o vexa como un logro económico, pero desde outro punto de vista tamén pode ser que o Estado non gastou 10.000 millóns dos cartos que lle demos para que invista en servicios. E pasa, con moito máis descaro, na chea de grandes empresas que están que se saen de beneficios: o Banco de Santander (6.220 millóns de euros, un 72% máis ca no 2004), Telefonica (4.445,8 millóns, 40% máis), Iberia (395,6 millóns de euros, un 99,5% de suba), ACS (609 millóns, un 34%), Gas Natural (749 millóns, un 16,7%), Unión Fenosa 279,458 millóns, un 24.4%). Aínda que posiblemente estea mesturando EBITs e EBITDAs (sexan o que sexan), con todo son unha chea de cartos, récords históricos de ganancias que toda esta boa xente tivo en 2005, o exercicio no que todos andaban a laiarse e a xustificar subas a conta do caro que estaba o petróleo e do pouco productivos que somos os asalariados. É decir, os ricos non é que tamén choren, é que son os únicos que hoxe poden chorar sen que a opinión publicada se lles bote enriba co da falta de competitividade e a ameaza china se queremos ganar máis.
De todas formas, tampouco é para tanto se o comparamos co drama de Florentino

(xoves, 2 de marzo de 2006)